ءسىرا, ادام دۇنيەتانىمىنان تانىلادى. ءاربىر وقۋ مەن توقۋ, ءىس پەن ارەكەت, كورۋ مەن ءتۇيسىنۋ دۇنيەتانىم اتتى مۇحيتقا قۇيادى. سول مۇحيت جەكە تۇلعانىڭ ءون بويىنا ءامىر جۇرگىزەدى. تاعدىرىنا اسەر ەتەدى.
ياعني دۇنيەتانىم دەگەنىمىز – ادام ساناسىنىڭ قوعامدىق ومىرگە, تابيعاتقا, وزىنە كوزقاراسى جانە سەنىمى. دۇنيەتانىمىنىڭ قالىپتاسۋى ۇزاق جانە كۇردەلى ۇدەرىس ەكەنى داۋسىز. وسى سەبەپتى دە ول ءاربىر جان ءومىرىن تۇتاستاي قامتىپ, ناتيجەسىندە, جەكە كوزقاراستار مەن سەنىمگە تىكەلەي ۇكىم جۇرگىزەدى. پەندە اقيقاتتى ۇستانىپ, دۇرىس ارەكەتتەر جاساپ, ىشكى تىنىشتىقتى ساقتاپ جۇرسە, قيانات جاساماي, سۇيىسپەنشىلىكتى ءىس جۇزىندە كورسەتۋ ارقىلى كەيىنگىگە جەتكىزسە – ىزگىلىكتى دۇنيەتانىم يەسى سول. بۇل قۇندىلىقتار – ادامنىڭ ۇلتىنا, ناسىلىنە, تۇراتىن ورنىنا بايلانىستى ەمەس, ۋاقىت جەلىمەن وزگەرمەيتىن, جالپىادامزاتتىق قۇندىلىقتار دەر ەدىك.
«باس جوعارى جارالعان, مويىن تومەن,
قاراشى دەنە بىتكەن رەتىمەن.
ءىستىڭ باسى رەتىن تانىماقتىق,
يمان بىلمەس تاعاتتى قابىل دەمەن».
اباي ءىستىڭ باسى رەتتى تانۋ ەكەنىن ايتادى. ءبىرىنشى – جۇرەكتىڭ كوزىن اشىپ الۋ. عيبادات-قۇلشىلىق سودان سوڭ دەيدى. ويتكەنى ءىشىن تازالاپ بولماي تەك سىرتقى ساقال مەن شاشتى تۇزەگەننەن ەشنارسە ونبەيدى. بۇگىندە قوعامدا ب ۇلىك شىعارىپ, ءارتۇرلى زورلىق-زومبىلىققا سەبەپشى بولىپ وتىرعاندار – سول ءىشىن تازالاماعان, دۇنيەتانىمى تار ادامدار.
ماحاتما گانديدىڭ: «قانشا ءتىل بىلسەڭ, سونشا ادامسىڭ» دەگەن ءسوزى بار. البەتتە, ءتىل ءبىلۋ ءبىزدىڭ دۇنيەتانىمىمىزعا اشىلعان ۇلكەن ارنا. اعىلشىن ءتىلىن ءبىلۋ ارقىلى تۇتاس الەم كوكجيەگىنىڭ اتموسفەراسىن ءوز تانىمىمىزعا ەنگىزۋگە بولادى. بىراق جۇرەكتەگى سۇزگىنىڭ بەرىكتىگىن اۋەلى كۇزەتىپ الماساق, تانىمىمىز شۇبارلانۋى عاجاپ ەمەس. ويتكەنى ادامگەرشىلىك قاعيدالار مەن سەنىمدەر بۇكىل دۇنيەتانىم جۇيەسىنىڭ نەگىزىن قۇرايدى. ال مادەنيەت بۇلاقتارى بۇل نەگىزدەرگە تولاعاي ۇلەسىن تيگىزەدى.
ءۇندى فيلوسوفى ينايات حان دۇنيەتانىمدى شەكتەيتىن بىردەن-ءبىر فاكتور اتاققۇمارلىق ەكەنىن بايان ەتەدى. «اتاققۇمارلىق ۇدەگەن سايىن وزگەگە دەگەن مەيىرىم كەمي بەرەدى. سەبەبى بار ىقىلاسى ءوزىنىڭ وزىمشىلدىگىن قاناعاتتاندىرۋعا ارنالادى. سوندىقتان وزگەنىڭ قايعىسىن سەزىنبەيتىن بوپ الادى. مۇنداي وزىمشىلدىك ادام دۇنيەتانىمىن شەكتەيدى. دۇنيەتانىم عانا ەمەس, ادامنىڭ ساناسىن دا بايلاپ تاستايدى» دەيدى ول.
قوعام – الىپ ديىرمەن سەكىلدى. بۇل ديىرمەننەن جارقىن دۇنيەتانىم جولىن سوڭىنا دەيىن ءباز قالپىندا ساقتاپ ءوتۋ ۇلكەن قاجىر-قايراتتى تالاپ ەتەدى. ءبىز قار-مۇزعا جەڭىلمەگەن, سىناقتان مۇجىلمەگەن سول ءبىر نۇرلى الەم ساربازىن ۇلكەن ارىپپەن تۇلعا دەپ اتايمىز.