ورتا بيزنەس وكىلدەرىنىڭ ءۇمىتى

تالقىلاۋ بارىسىندا سالىق سالۋ­شى ورگان وكىلدەرى, ءتۇرلى بيزنەس يەلەرى مەن ساراپ­شىلار قولدانىستاعى سالىق زاڭىنىڭ جاڭا جوبادا ەسكەرىلۋگە ءتيىس ءتيىمسىز تۇستارىن ايتىپ, ءوز ۇسى­نىستارىن ءبىلدىردى. راسىندا, قول­دا­نىستاعى سالىق كودەكسى شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءۇشىن قولايلى بول­­ماي تۇر. ەكونوميكانىڭ نەگىزگى قوز­­عاۋ­شى كۇشى ورتا بيزنەس دەسەك, ونىڭ دامۋى كوپ جاعدايدا سالىق اۋىرت­پالىعىنا بايلانىستى ەكەنى بەلگىلى. قولدانىستاعى كودەكس بويىنشا كاسىپكەرلەردىڭ تولەيتىن سالىعى ءتۇرلى الىمدار مەن تولەمدەر ارقىلى 36%-دان اسقان. سالىقتىڭ كوپتىگى جەكە كاسىپكەرلەردى زاڭدى اينالىپ وتۋگە يتەرمەلەيدى. جۇمىسشىلاردى رەسمي تۇردە جۇمىسقا قابىلداۋ كاسىپكەرلەر ءۇشىن ءتيىمسىز. جۇمىسقا زاڭدى تۇردە قابىلداعانمەن, ەكى بۋحگالتەرلىك ەسەپ جۇرگىزىپ, جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەگىن ەڭ تومەنگى جالاقىمەن ۇسىنىپ, كەلىسكەن جا­لاقى­نى سالىق سالۋشىلاردان «تى­عىپ» بەرۋگە ءماجبۇر. ويتكەنى سالىق بويىنشا تولەمدەردىڭ 8 ءتۇرى, جالاقى مولشەرىنەن 40%-عا دەيىن بيۋدجەتكە جانە بيۋدجەتتەن تىس قورلارعا تولەۋ بيزنەستى شىعىنعا ۇشىراتادى.

ەگەر كاسىپكەردىڭ جۇمىسى ءجۇرىپ, اينالىمى 20 000 ايلىق ەسەپتىك كور­سەتكىشتەن (اەك) – 73 840 000 تەڭگە­دەن اسىپ كەتسە, وندا قوسىمشا قۇن سالىعىنا تىركەۋ جانە سالىقتىڭ قوسىمشا 12%-ىن تولەۋ مىندەتى تۋىن­دايدى. ديۆيدەندتەرگە سالىناتىن جەكە تابىس سالىعى – 10%, ياعني جىلىنا 30 000 اەك-تەن جوعارى دەگەن ءسوز.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن سالىق مولشەرىن كەم دە­گەن­دە 20%-عا قىسقارتۋ ۇسىنىلعان. بۇدان وزگە, بىرىڭعاي جەر سالىعىن سا­لىق­تىڭ جەكە ءتۇرى رەتىندە الىپ تاس­تاۋ, الىم­داردىڭ 6 ءتۇرىن جانە مەم­لە­كەتتىك باج­دىڭ 5 ءتۇرىن قىسقارتۋ, زەي­نەتاقى تولەم­دەرىن جەكە تابىس سالى­عى­نان بوساتۋ دا قاراستىرىلعان.

«جاڭا زاڭ جوباسى بويىنشا جال­پى حالىقتىق دەكلاراتسيالاۋ تۋرا­لى قوعامنىڭ پىكىرى ءارتۇرلى. مۇندا مەم­لەكەتتىك كىرىستەر كولەڭكەلى بيزنەستى انىقتاۋعا, لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ زاڭسىز بايۋىن باقىلاي وتىرىپ, سىبايلاس جەمقورلىق دەڭگەيىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىنە سەنەدى. دەكلاراتسيا تاپسىرۋ – ءاربىر سالىق تولەۋشىنىڭ جەكە مۇلكى, تابىسى تۋرالى ەسەبى. 270.00 نىسانى بو­يىنشا راسىمدەلەتىن دەكلاراتسيادا ءاربىر جەكە تۇلعانىڭ بارلىق مۇلكى, سونىڭ ىشىندە, مىسالى, اۆتورلىق قۇقىق وبەكتىلەرى, باعالى قاعازدار جانە 10 000 اەك-كە دەيىنگى, ياعني 36 920 000 تەڭگە قولما-قول اقشاسى جازىلادى. سونىمەن قاتار 1000 اەك-تەن اساتىن اسىل تۇقىمدى مالىڭىزدى دا قالاۋىڭىز بويىنشا دەكلاراتسيادا كورسەتە الاسىز. مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى قۇنى 1000 اەك-تەن اساتىن قىمبات سىيلىقتار, ماسەلەن, اقشا, پاتەر مەن اۆتوكولىكتەر دەكلاراتسيا­دا وتەۋسىز الىنعان م ۇلىك رەتىندە كور­سەتىلەدى. ەگەر سىيلىقتار جەكە تۇل­عا­لاردان الىنسا, بيزنەس ءۇشىن بولماسا, وندا ولارعا سالىق سالىن­بايدى», دەپ ءتۇسىندىردى ماكسيم بارى­شەۆ «Respublica» پارتياسىنىڭ ۇيىم­داس­تىرۋىمەن وتكەن جيىندا.

«Josiny» ايەلدەر اياقكيىمى جەلى­سىنىڭ يەسى جومارت ەسىمبەكوۆتىڭ اي­تۋىنشا, بولشەك ساۋدا كاسىبىندە ايەل­دەر اياقكيىمىنىڭ 15 دۇكەنى بار. بۇگىندە سالىقتى كوپ تولەي باستاعان.

«تاۋار اينالىمى ءوستى, پايىزدىق مولشەرلەمە جوعارى. سوڭعى ەكى جىلدا قوسىمشا 8 جاڭا دۇكەن اشىلدى. شەكتى 2,2 ميلليارد تەڭگەگە دەيىن كو­تەرۋ ماعان 3 جەكە كاسىپكەر مەن 1 جشس-نى جويۋعا كومەكتەستى. قازىر بارلىق قىزمەتپەن ءبىر كومپا­نيا اينا­لىسادى. بۇل دۇكەندەر اراسىن­دا تا­ۋارلاردى تاسىمالداۋ, قىزمەتكەرلەردى جالداۋ جانە جۇ­مىستان شىعارۋ سياقتى بيزنەس-ۇدەرىستەردى جەڭىلدەتىپ وتىر. بىرىڭعاي بۋح­گالتەرلىك ەسەپ جۇيەسىن (1س) ەنگىز­دىك, بۇل ءبىزدىڭ تيىمدىلىگىمىزدى ايتار­لىق­تاي ارتتىردى. بولشەك ساۋدا سالىعى قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسىن ەسكە­رىپ, سالىق جۇكتەمەسىن ازايتتى. سونىڭ ارقاسىندا شتات 50%-عا ۇل­عاي­­تىلدى. بولشەك ساۋداعا سالىنا­تىن سالىق مەنىڭ تابىسىمدا باستى ءرول اتقارىپ, بيزنەستى وسىرۋگە ءارى دا­مىتۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. ال شە­كتى 500 ميلليون تەڭگەگە دەيىن تو­مەندەتۋ سوڭعى ءبىر جىلدا بەلسەندى دي­نا­ميكا كورسەتكەن فرانچايزينگ نا­رى­عىنا تاعى قاۋىپ ءتوندىرىپ, ەل ەكو­نو­­ميكاسىنا, وتاندىق برەندتەردىڭ يميدجىنە جانە سىرتقى ينۆەستورلار­دى تارتۋعا كەرى اسەرىن تيگىزەدى. مەم­لە­كەت كاسىپكەرلەردىڭ پىكىرىن ەسكە­رىپ, بيز­نەستى ودان ءارى دامىتۋعا, ەكو­نو­­مي­كانى نىعايتۋعا ىقپال ەتەتىن شە­شىم­­دەر قابىلدايدى دەپ سەنەمىن», دەيدى.

ءوزىن-ءوزى رەتتەيتىن قوعامدىق تاماق­تان­دىرۋ قاۋىمداستىعىنىڭ ءتورايىمى ۆەرونيكا نۇرپەيىسوۆانىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە 78 مىڭ قوعامدىق تاماقتانۋ ورنى بار, ونىڭ 60%-ى ءدامحانا, بار مەن مەيرامحانالار, بۇل شامامەن – 46 800 مەكەمە. ءاربىر تاماقتانۋ ورنىنىڭ ورتاشا ايلىق اينالىمى – 20 ميلليون, جىل سايىن 240 ميلليون تەڭگەنى قۇرايدى. كاسىپكەردىڭ كەز كەلگەن قالادا وسىنداي 5 ورنى بولسا, جالپى جىلدىق تاۋار اينالىمى 1,2 ملرد تەڭگە بولماق. وندا ورتاشا ەسەپپەن 40 ادام ەكى اۋىسىمدا جۇمىس ىستەيدى. بۇل جەردە قارجىلىق كورسەتكىشتەرگە نازار اۋدارساق, تاۋار قۇنىنىڭ اينالىمى – 35%, مەكەمەنى ۇستاۋعا كەتەتىن شىعىن – 40%, جالداۋ اقىسى, كوممۋنالدىق قىزمەت, ەكۆايرينگ پەن سالىقتى قوسا العاندا ۇستەمە شىعىستار – 20%. بارلىق شىعىننان كەيىن قالعان تازا پايدا شامامەن 5% بولادى. وسىلايشا, قوعامدىق تاماقتانۋ نىسانى يەسىنىڭ تازا تابىسى جىلىنا شامامەن 12 ميلليون تەڭگە, ايىنا 1 ميلليون تەڭگەنى قۇراپ وتىر.

قوعامدىق تاماق­تانۋ ورىن­دا­رى­نىڭ پاندەميادان بەرى قور­دا­لان­عان كوپ قارىزى بار. پان­دەميا باس­تال­عاندا قوعامدىق تاماق­تاندىرۋ نىساندارىنىڭ جالپى بەرە­شە­گى 1 تريلليون تەڭگەنى قۇراعان. قازىر 500 ملرد تەڭگە شاماسىندا. بولشەك ساۋدا سالىعىن ەنگىزۋدىڭ ارقاسىندا كاسىپ­كەرلەر ءوز قارىزدارىن كەزەڭ-كەزەڭى­مەن وتەي باستادى. قوعامنىڭ جان-جاقتى تالقىلاۋىن تالاپ ەتەتىن جاڭا سالىق جوباسىنان, ءبىرىنشى كەزەكتە ورتا بيزنەس وكىلدەرىنىڭ كۇتەرى كوپ.