باتىس قازاقستان وبلىستىق زاعيپ جانە ناشار كورەتىن ازاماتتارعا ارنالعان ارناۋلى كىتاپحاناسى قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى مۇنايدار بالمولدانىڭ «ابادان» رومانىن نۇكتەلى-بەدەرلى قارىپتە باسىپ شىعاردى.
ارناۋلى كىتاپحانا 2022 جىلى «ولكە قالامگەرلەرىنىڭ شىعارماشىلىعى – برايل قارپىندە» جوباسىن باستاعان ەدى. اقىن-جازۋشىلاردىڭ قازاق تىلىندەگى شىعارمالارىن زاعيپ وقىرماندارعا قولجەتىمدى ەتۋدى ماقسات ەتكەن جوبا اياسىندا بۇگىنگە دەيىن قادىر مىرزا ءالىنىڭ «ەگىز جولدار» كىتابى, جەرگىلىكتى اقىن اسانتەمىر قارشىعا ۇلىنىڭ «شىدەرلى شەر» جيناعى جانە ءى توپتاعى كوز مۇگەدەگى, جاس اقىن اسىلبەك قۋانىشقاليەۆتىڭ «جۇرەك ءسوزى» اتتى تىرناقالدى تۋىندىسى نۇكتەلى-بەدەرلى قارىپتى كىتاپ نۇسقاسىندا جارىق كورگەن ەدى. ەندى وقىرمانداردىڭ سۇراۋىنا وراي تۇڭعىش رەت كولەمدى پروزالىق شىعارما برايل قارپىنە كوشىرىلىپ, ءۇشبولىمدى كىتاپ بولىپ باسىلىپ شىقتى.
ء«داستۇرلى باسپادان شىققان كىتاپتى نۇكتەلى-بەدەرلى قالىپقا اينالدىرۋ – اجەپتاۋىر ماشاقاتى بار كۇردەلى جۇمىس. بۇل ءۇشىن كىتاپتىڭ بارلىق بەتىن سكانەرلەپ, قاتەسىن باستان-اياق تەكسەرىپ شىعامىز. سودان كەيىن كىتاپحانامىزدىڭ قىزمەتكەرى, تيفلواقپاراتتىق-بيبليوگرافيالىق ءبولىم باسشىسى كەربەز قادىربەكوۆا وسى ءماتىندى WinBraille ارنايى باعدارلاماسىنا سالىپ, تاعى تەكسەرەدى. برايلشا كىتاپ شىعارۋ ەرەجەسى بويىنشا شىعارما بىرنەشە بولىمگە بولىنەدى. زاعيپ وقىرماندارعا وقۋعا ىڭعايلى بولۋ ءۇشىن ەرەجەگە ساي جول ساندارىن ساقتاي وتىرىپ باسادى. ياعني كىشىگىرىم اڭگىمەنىڭ ءوزىن اۋدارۋ وڭاي ەمەس. وسىناۋ قيىن دا كۇردەلى جۇمىستىڭ دەنىن ءبىزدىڭ مامانىمىز, ءوزى دە كوز مۇگەدەگى كەربەز ەرداۋلەتقىزى جاسايدى. ايتپاقشى, برايل ءماتىن باسىلاتىن قاعازدىڭ ءوزىن ا4 فورماتىنا قولمەن قيىپ دايىندايمىز», دەيدى باتىس قازاقستان وبلىستىق زاعيپ جانە ناشار كورەتىن ازاماتتارعا ارنالعان ارناۋلى كىتاپحانا ادىسكەرى گۇلمايرا بەركىنقىزى.
«ابادان» رومانىن برايل قارپىنە اينالدىرىپ شىعارۋ ءىسى بيىل قاڭتار ايىندا باستالىپ, ءتورت ايعا سوزىلعان ەكەن. ساۋساقپەن وقىلاتىن جاڭا كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرى ارناۋلى كىتاپحانادا ۇلكەن جيىن بولىپ ءوتتى.
كەشكە كىتاپ اۆتورى مۇنايدار بالمولدا, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, «پاراسات» وردەنىنىڭ يەگەرى, ءانشى حاتيموللا بەردىعاليەۆ, جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى, اقىن نۇرلان ءسادىر, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى جاڭابەك جاقسىعاليەۆ, سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى, ءمۇسىنشى, ۇستاز ماناس اققوجين, سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى, سۋرەتشى-گرافيك بەكجان جۇماباەۆ, ءانشى, «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىنىڭ يەگەرى ەركىن وتەگەنوۆ قاتىستى.
كەش بارىسىندا مۇنايدار بالمولدانىڭ ولەڭىنە جازىلعان «ارمان جىلدار», «انامنىڭ جاققان وشاعى», «قازاق جىلقىلارى», ء«ومىر, سەنى سۇيەم» اندەرى شىرقالدى. اۆتور وقىرمان سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرىپ, شىعارماشىلىق جوسپارلارىمەن ءبولىستى. كىتاپحانانىڭ جاس وقىرماندارى ج.تۇراشەۆ پەن ا.امانجانقىزى جاڭا شىعارمانىڭ برايل قارپىندەگى نۇسقاسىنان ءۇزىندى وقىپ, كىتاپتىڭ قىزىقتى تۇستارىن تانىستىرىپ ءوتتى.
ايتا كەتەتىن ءبىر وقيعا, زاعيپتارعا ارنالعان «ابادان» كىتابى بەدەرلى-گرافيكالىق سۋرەتتەرمەن بەزەندىرىلىپتى. ءتۇز تاعىسىنىڭ ءتۇرلى كەيىپتەگى سۋرەتتەرى زاعيپ جاندارعا قاسقىر قانداي بولاتىنىن ساۋساق ۇشىمەن سەزىنۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. ء«بىزدىڭ وقىرمانداردىڭ اراسىندا كوزى تۋعاننان كورمەيتىن نەمەسە كىشكەنتاي كەزىنەن كورمەي قالعان جاندار بار عوي. سولار ءۇشىن ءبىز ءبورىنىڭ ۇلىپ وتىرعان, تاعى باسقا حالدەگى سۋرەتتەرىن ارنايى باعدارلامامەن نۇكتەلى-بەدەرلى قالىپتا بەينەلەدىك», دەيدى گۇلمايرا بەركىنقىزى.
ەلىمىزدە برايل الىپبيىندە مەملەكەتتىك تىلدە شىعاتىن ادەبيەت جوقتىڭ قاسى دەسە دە بولادى. قازاقستاندا مۇنداي شىعارمالاردى قازاق تىلىندە شىعاراتىن ارنايى باسپا دا جوق. سوندىقتان ورالدىق كىتاپحاناشىلاردىڭ بۇل ءىسىن جانكەشتى جاناشىرلىق دەسە دە ارتىق ەمەس.
ارناۋلى كىتاپحانانىڭ ءوز دىبىس جازۋ ستۋدياسى دا برايل كىتاپتارىنىڭ اۋديونۇسقاسىن بىرگە دايىنداپ, كىتاپحانا وقىرماندارىنا ديسك تۇرىندە ۇسىنىپ وتىر. كىتاپحانا ديكتورى ايدار جارلىعاپوۆتىڭ وقۋىندا «ابادان» رومانى جالپى كولەمى 20 ساعاتتىق اۋديوكىتاپ بولىپ, ءۇش ديسكىگە باسىلىپ شىققان.
ء«بىزدىڭ كىتاپحانا دايىنداپ شىعارعان بارلىق نۇكتەلى-بەدەرلى كىتاپتار, اۋديوونىمدەر ەلىمىزدىڭ كىتاپحانالارىنا, ارناۋلى مەكتەپ-ينتەرناتتارعا جىبەرىلەدى», دەيدى گۇلمايرا بەركىن- قىزى.
«ابادان» رومانىنىڭ تۇساۋكەسەرىنە ارناۋلى كىتاپحانا وقىرماندارىنان بولەك, قۇرمانعازى اتىنداعى ورال ساز كوللەدجىنىڭ, «سەرۆيس» تەحنولوگيالىق كوللەدجىنىڭ ستۋدەنتتەرى, ىشكى ىستەر مينيسترلىگى باتىس قازاقستان وبلىسى مامانداندىرىلعان كۇزەت قىزمەتى باسقارماسىنىڭ جەكە قۇرامى دا قاتىستى.
باتىس قازاقستان وبلىسى