ايگىلى مۋزىكالىق اۋلەتتىڭ ءىزباسارى ەلمار بورىباەۆ – جوعارى كاسىبيلىگى مەن شەبەرلىگىن پاش ەتىپ كەلە جاتقان دارىندى ديريجەر. سوڭعى جىلدىڭ وزىندە ول يرجي كيلياننىڭ «كىشى ءولىم» بىرەگەي بالەتىنىڭ, تسەزار كيۋيدىڭ «ەتىك كيگەن مىسىق» وپەراسىنىڭ قويۋشى ديريجەرى اتانىپ, گاەتانو دونيتسەتتيدىڭ «دون پاسكۋالە» وپەراسىندا ديريجەرلىك دەبيۋتىن جۇزەگە اسىردى. ول «شوپەنيانا», «شەحەرازادا», «سيلفيدا» سپەكتاكلدەرىنە عانا ەمەس, سونىمەن قاتار گالا-وپەرالار مەن گالا-بالەتتەرگە دە ديريجەرلىك ەتەدى. ال بۇل – كوپشىلىك بىلەتىندەي, ايرىقشا ىجداھاتتىلىق پەن اۋقىمدى ماتەريالدى زەرتتەۋدى تالاپ ەتەتىن اسا كۇردەلى مىندەت. ەندى مىنە, 13-14 ءساۋىر كۇندەرى جاس ماەسترو ل.مينكۋستىڭ «دون كيحوت» بالەتىمەن ديريجەر تۇعىرىنا كوتەرىلەدى. اتالعان سپەكتاكلدەگى ەلمار ەڭبەگى – ونىڭ دەبيۋتى. ماحاببات پەن ەرلىك تۋرالى ايتۋلى كلاسسيكالىق حيكايا جاس ماەسترونىڭ جەتەكشىلىگىمەن جاڭا بوياۋلارعا يە بولماق. وپەرانىڭ قىر-سىرىن ديريجەردىڭ وزىنەن سۇراعان ەدىك.
– دەبيۋتكە قالاي دايىندالدىڭىز جانە بالەتتىڭ مۋزىكالىق بولىگىنىڭ قانداي اسپەكتىلەرى سىزگە ەرەكشە قىزىقتى بولدى؟
– «دون كيحوت» – الەمدىك بالەت رەپەرتۋارىنىڭ كلاسسيكاسى, بۇل سپەكتاكلدىڭ پايدا بولعانىنا ءجۇز جىلدان استى. ل.مينكۋس – اتاقتى كومپوزيتور, ديريجەر, دارىندى ۇستاز, كەرەمەت سكريپكاشى. ونىڭ ىشەكتى اسپاپتار توبىنا جارقىن كۇيلەر شىعارۋى سوندىقتان بولار. مۇنىمەن قوسا, ول وسى بالەت مۋزىكاسىندا ويىپ تۇرىپ ورىن الدى. كومپوزيتوردىڭ بيگە ارنالعان مۋزىكانى وتە كەلىستى جازعانىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك. تاڭعاجايىپ مۋزىكا ءوزىنىڭ كوركەمدىگىمەن, جايدارلىلىعىمەن ەرەكشەلەنەدى, سوندىقتان تۋىندىنىڭ كوڭىل كۇيىنە تولىق ەنۋ ءۇشىن مەن وركەستردىڭ بارلىق اسپاپتارىنىڭ پارتيالارىن مەڭگەرۋگە ايرىقشا كوڭىل ءبولدىم. كەيىپكەرلەردىڭ سان الۋان ەموتسيونالدىق كۇيلەرى مەن سيۋجەتتىڭ درامالىق بەتبۇرىسىن مۋزىكا ارقىلى جەتكىزۋ مۇمكىندىگى مەنى ەرەكشە قىزىقتىردى.
– مۋزىكالىق ينتەرپرەتاتسيا كورەرمەندەردىڭ بالەتتى قابىلداۋىنا اسەر ەتە الا ما؟
– ءيا, ارينە, كورەرمەندەردىڭ وپەرا نەمەسە بالەتتى قابىلداۋىندا مۋزىكالىق ينتەرپرەتاتسيانىڭ ماڭىزى زور. ول قايتالانباس اتموسفەرا جاساپ ءارى اۋديتوريانى قىزىقتىرا وتىرىپ, سيۋجەتتىڭ ەموتسيونالدىق تەرەڭدىگىن, درامالىلىعىن نەمەسە ءازىل-سىقاقتىعىن ايشىقتايدى. جالپى, مۋزىكانىڭ تابيعاتىنا ەكسپەريمەنت ءتان عوي. شىنايى ونەردە شەكارا بولمايدى.
– ونەردى بەينەلى, ۇندەسكەن ءھام ۇيلەسىمدى بىرتۇتاستىققا جەتكىزۋ ءۇشىن ءبىر ۋاقىتتا حورەوگراف, ارتىستەر جانە وركەستر مۋزىكانتتارىمەن ارىپتەستىكتى قالاي جۇزەگە اسىراسىز؟ ديريجەرلىك باسقارۋداعى ءوز تاجىريبەڭىزدى ايتىپ بەرىڭىزشى.
– ەگەر بالەتكە ديريجەرلىك ەتۋ كەرەك بولسا, مەن ارقاشان حورەوگرافيالىق ءماتىننىڭ قىر-سىرىمەن تانىسىپ, ءتۇسىنىپ, ءتىپتى ونى جاتتاپ الۋ ءۇشىن الدىمەن بالەت كلاسىنا بارامىن. سونداي-اق سوليستەردىڭ قارقىنىن, شىعارماشىلىق الەۋەتىن سەزىنۋىم ءۇشىن مىندەتتى تۇردە باستى پارتيالاردى كىمدەردىڭ ورىندايتىنىن ءبىلۋىم كەرەك, بۇل جالپى ساحنالارداعى كوردەبالەتتىڭ جۇمىسىنا دا قاتىستى. ءارى قاراي جۇمىس بارىسىندا قويۋشى حورەوگرافتىڭ كىمگە باسىمدىق بەرگەنى تۇسىنىكتى بولا باستايدى. سودان كەيىن عانا وركەستر ارتىستەرىنىڭ دايىندىعىنا كىرىسە الامىن. بۇل جەردە مەن ءوزىمنىڭ ينتەرپرەتاتسيامدى مۋزىكالىق جاعىنان تياناقتى ەتۋ ءۇشىن عانا تىرىسپايمىن, سونىمەن قاتار بارلىق ەرەكشەلىكتەردى تۇسىنە وتىرىپ, ونى دايىندىقتا كوپ ۋاقىتىمدى بىرگە وتكىزگەن بالەت ارتىستەرى ءۇشىن تۇسىنىكتى ەتكىم كەلەدى. سوندىقتان بۇل – ورتاق ەڭبەكتى, تۇراقتى بايلانىستى, ءوزارا ارەكەت پەن وي-پىكىر ءبولىسۋدى تالاپ ەتەتىن كوپ ساتىلى ءۇردىس. بىرىڭعاي ۇيلەسىمدى ونەر كورسەتۋ ءۇشىن بارلىعىن ءاربىر ورىنداۋشى ءوزىن جالپى مۋزىكالىق جوبانىڭ ماڭىزدى بۋىنى رەتىندە سەزىنەتىندەي ەتىپ ۇيىمداستىرۋ قاجەت دەپ ويلايمىن.
– ايتارلىقتاي از ۋاقىتتىڭ ىشىندە-اق ءسىز «استانا وپەرادا» ۇلكەن جۇمىس اتقاردىڭىز. وسى كەزەڭ ىشىندە ەڭ كوپ ەستە قالعان جارقىن, جەمىستى ساتتەرمەن ءبولىسىڭىزشى...
– «استانا وپەراداعى» ءاربىر جاڭا سپەكتاكلىم – ديريجەر رەتىندە مەن ءۇشىن زور تاجىريبە, وعان ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايمىن. سونداي-اق مەن كاسىبي تۇرعىدا جەتىلىپ جاتقانىمدى تۇسىنەمىن, كۇن سايىن ديريجەرلەۋدىڭ مانۋالدى جانە كوركەمدىك تاسىلدەرى بويىنشا جاڭا نارسەنى بىلەمىن. سوندىقتان جاڭا جوبالاردى العا قادام باسۋعا تالپىنىس رەتىندە قابىلدايمىن. «استانا وپەرا» مەنىڭ ستۋدەنت كەزىمدەگى ءبىر ارمانىمدى ورىندادى دەسەم بولادى, مۇندا ن.ا.ريمسكي-كورساكوۆتىڭ مۋزىكاسىنا «شەحەرازادا» بالەتىندە ديريجەرلىك دەبيۋتىم ءوتتى. شىنىمدى ايتسام, بۇل سيمفونيالىق سيۋيتا ەمەس, بالەت بولادى دەپ ويلاعان جوق ەدىم. ايتۋلى شىعارماعا س.راحمانينوۆتىڭ «سيمفونيالىق بيلەرىمەن» بىردەي ديريجەرلىك ەتۋدى ارماندادىم. الدا باعىندىرار بەلەستەرىم, ىسكە اسىرعىم كەلەتىن جوبالارىم وتە كوپ. سوندىقتان قىمباتتى كورەرمەندەرىمىزگە قۋانىش پەن شابىت سىيلاۋ ءۇشىن تىنباي ەڭبەك ەتۋدى, ارىپتەستەرىمنەن تاجىريبە الۋدى جالعاستىرا بەرەمىن. جاقىندا پاتشا كوڭىلدى كورەرمەندەرىمىزدى «دون كيحوت» سپەكتاكلىندە كۇتەمىز.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
نازەركە جۇماباي,
«Egemen Qazaqstan»