پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ انتاليا ديپلوماتيالىق فورۋمىنىڭ پانەلدىك سەسسياسىندا بۇۇ مەن باسقا دا حالىقارالىق ينستيتۋتتاردى جەتىلدىرۋ جونىندە وي ءبولىستى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz اقوردانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنە سىلتەمە جاساپ.
ء«بىز وڭىرلىك جانە جاھاندىق قاقتىعىستاردى تالقىلايمىز. الايدا ءسىز تۇركيانىڭ بۇرىنعى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى رەتىندە كەلىسسوزدەر بۇۇ مەن باسقا دا ءىرى حالىقارالىق ۇيىمدار الاڭىندا ەمەس, ودان تىسقارى جەرلەردە ءوتىپ جاتقانىن اڭعارعان شىعارسىز. تاراپتار بۇۇ-دا ەمەس, بەلگىلى ءبىر ەلدەردىڭ استانالارىندا, جەكەلەگەن كونفەرەنتس-زالداردا كەزدەسەدى. بۇۇ جوعارى وكىلدەرىنىڭ قاقتىعىستارعا ارااعايىندىق جاساعانىن كورە بەرمەيمىز. بۇل ويلاناتىن ماسەلە. دەمەك بۇۇ-نىڭ ءرولى تومەندەپ كەتتى دەگەن ءسوز. مەن وعان قاتتى الاڭدايمىن. ويتكەنى ءوزىم دە بۇۇ مەن باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمداردا قىزمەت ەتتىم. قازىر جۇرت كەلەسى بۇۇ باس حاتشىسى كىم بولادى دەگەن تاقىرىپتى تالقىلاپ جاتىر. مەنىڭ ويىمشا, بۇل اسا ماڭىزدى ەمەس. ەڭ باستى تۇيتكىل, ۇيىم قازىرگى كۇيىندە ءارى قاراي قىزمەتىن جالعاستىرا الا ما؟», دەدى پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ جاساندى ينتەللەكتىنىڭ حالىقارالىق ۇيىمدار قىزمەتىنە ىقپالىن زەردەلەۋگە شاقىرىپ, جاھاندىق ۇيىمدى تۇبەگەيلى رەفورمالاۋ قاجەت ەكەنىنە توقتالدى.
«الگىندە ايتقانىمداي, وتە وزەكتى حالىقارالىق ماسەلەلەردىڭ شەشىلۋىنە قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ ءوزى كەدەرگى كەلتىرىپ وتىر. بۇل وعاش, بالكىم, اقىلعا سىيمايتىن جاعداي. ادامدار, ديپلوماتتار مەن ساياساتكەرلەر باسقا الاڭداردا كەلىسسوز جۇرگىزۋگە ءماجبۇر. ايتپاقشى, بۇل پروبلەمانى بىلتىر قىركۇيەك ايىندا وتكەن بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ كەزەكتى سەسسياسىندا پرەزيدەنت دونالد ترامپ ءدال سيپاتتادى. مەن ونىمەن تولىق كەلىسەمىن. ول بۇۇ شتاب-پاتەرىندەگى بۇزىلعان تەلەسۋفلەر مەن ەسكالاتوردى سىنعا الىپ, «بۇۇ-دا ءبارى ىستەن شىققان!» دەدى. الايدا ەڭ ماڭىزدى ماسەلە – بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىندا جانە باسقا دا حالىقارالىق قۇرىلىمداردا بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋ ۇدەرىسى توقىراپ تۇر. مەن – كوپجاقتى ديپلوماتيانىڭ جاقتاۋشىسىمىن. بەيبىتشىلىككە باستايتىن ادىلدىك يدەياسىنىڭ توڭىرەگىنە توپتاسقان ادامزاتتىڭ جارقىن بولاشاعىنا ءالى دە سەنەمىن», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
انتاليا فورۋمى: پرەزيدەنت پانەلدىك سەسسياعا قاتىسۋ ءۇشىن NEST كونگرەسس ورتالىعىنا باردى
سونىمەن قوسا, پرەزيدەنت بۇۇ-عا ۋاقىت تالابىنا ساي كەلمەيتىن يدەيالار مەن ۇستانىمداردان ارىلۋ قاجەت ەكەنىنە توقتالدى.
«اتالعان ۇيىمنىڭ نەگىزى 80 جىل بۇرىن قالاندى. كەيبىر ادامدار ۇيىم ابدەن ەسكىردى, قۇلدىراپ بارا جاتىر دەگەن پىكىر ايتادى. كەلىسۋگە تۋرا كەلەدى. بىزگە بۇۇ جارعىسىنا مۇقيات ءمان بەرگەن ءجون. جارعىدا «دۇشپان مەملەكەتتەر» دەگەن ۇعىم بار. راس, 80 جىل بۇرىن ءبارى تۇسىنىكتى ەدى. ال قازىر الگى «جاۋ ەلدەر» ۇيىمدى قارجىلاندىرۋ جانە بەيبىتشىلىكتى قولداۋ ىسىندە ماڭىزدى ءرول اتقارىپ وتىر. ەڭ باستىسى – بۇۇ-نىڭ بەدەلىن كوتەرىپ, تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ», دەدى ول.
سودان سوڭ قاسىم-جومارت توقاەۆ پرەۆەنتيۆتى ديپلوماتيانىڭ قاقتىعىستاردى توقتاتۋدا وتە وزەكتى ەكەنىنە ءمان بەردى.
«بۇل تاقىرىپ بۇرىننان تالقىلانىپ كەلەدى, كەمىندە 30 جىل بولدى. بىراق وزگەرگەن ەشتەڭە جوق. جاعداي ءدىلمار ءسوز, دەكلاراتسيا كۇيىندە قالىپ جاتىر. وڭىرلىك جانە جاھاندىق شيەلەنىستەردى بولجاۋعا باسا ءمان بەرگەن ءجون دەپ ويلايمىن. پرەۆەنتيۆتى ديپلوماتيا دەگەنىمىز – وسى. سونىمەن قاتار ءبىز كوپجاقتى ءتيىمدى ديپلوماتياعا قولداۋ كورسەتۋ ءۇشىن كۇش-جىگەرىمىزدى بىرىكتىرۋ كەرەك», دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسى انتاليا ديپلوماتيالىق فورۋمىنىڭ پانەلدىك سەسسياسىنا قاتىستى
سولتۇستىك ماكەدونيا پرەزيدەنتى گوردانا سيليانوۆسكا-داۆكوۆا قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بۇۇ ءوز جۇمىسىندا پرەۆەنتيۆتى ديپلوماتياعا باسا نازار اۋدارۋ كەرەك دەگەن پىكىرىنە قولداۋ ءبىلدىردى.
«بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى مەن ەۋروپا وداعى ءاۋ باستا الەمدە بەيبىتشىلىك ورناتۋ ءۇشىن قۇرىلعان. دەگەنمەن ەكى قۇرىلىم دا سوعىسپەن بەتپە-بەت كەلىپ, ساتسىزدىككە ۇشىرادى. نەلىكتەن بۇلاي بولدى؟ ويتكەنى پرەۆەنتيۆتى ديپلوماتيا جوق. توقاەۆ مىرزا پرەۆەنتيۆتى جانە پرواكتيۆتى ديپلوماتيا جايىندا ايتتى. ساياسي شەشىمدەر قابىلداۋدا بىزگە وسىنداي وڭ ۇلگى جەتپەي تۇر», دەدى سولتۇستىك ماكەدونيا پرەزيدەنتى.
سونداي-اق پىكىرتالاسقا گرۋزيا پرەمەر-ءمينيسترى يراكلي كوباحيدزە قاتىستى.