شىندىعىندا قازىر الەم ساۋساق ۇشىمەن باسقارىلاتىن جاعدايعا جەتىپ قالدى. ەندى ءبىر 40-50 جىلدان سوڭ قانداي مۇمكىندىكتەرگە جەتىپ, نەنى مۇمكىن ەتە الاتىنىمىزدى ويلاۋدىڭ ءوزى اقىلعا سىيمايدى. مۇنىڭ بارلىعى الەمنىڭ عالىمدارى ويلاپ تاۋىپ, ساندىق تەحنولوگيانىڭ كومەگىمەن قولدانىسقا ەنگەن قۇرىلعىلار.
قازىرگى ۋاقىتتا زاماناۋي اقپاراتتىق-تەحنولوگيالاردىڭ مۇمكىندىگى زور. سولاردىڭ ىشىندە ەڭ ساپالىسى – تسيفرلى تەحنولوگيا. ياعني قاي سالادا بولسىن ءسىز سول تسيفرلى تەحنولوگيانىڭ كومەگىنە مۇقتاجسىز. ويتكەنى ول جۇمىسىڭىزدى جەڭىلدەتىپ قانا قويماي, ۋاقىتىڭىزدى ۇنەمدەيدى. سوندىقتان قاي سالادا بولسىن, بۇل تەحنولوگيا – جۇمىستى جەڭىلدەتۋگە بىردەن-ءبىر ىقپال ەتىپ وتىرعان ايرىقشا مۇمكىندىك. ءدال قازىرگى كەزبەن الاتىن بولساڭىز, مۇنداي وڭ وزگەرىستى – زامان تالابى دەپ قاراۋ تۇسىنىكتى جاعداي. وسىعان وراي, ەڭبەك نارىعىندا دا ۇلكەن وزگەرىس بولاتىنى كورىنىپ-اق تۇر. وزىق تەحنولوگيالاردى بىلىكتىلىك باستاۋى دەسەك, ەلىمىزدىڭ العا باسۋى اقپاراتتىق تەحنولوگيا, ياعني ءىT سالاسىنىڭ دامۋىمەن ايقىندالادى. بۇل ۇدەرىس وسىلاي جالعاسا دا بەرمەك. مۇنىڭ بارلىعى – وسى عاسىردىڭ اقيقاتى. ونى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ تا قولدايدى جانە جان-جاقتى مۇمكىندىكتەرگە دايىن بولۋ كەرەكتىگىن ۇدايى ايتىپ كەلەدى. وعان پرەزيدەنتتىڭ ۇكىمەت وتىرىسىندا ايتقان سوزدەرى دالەل.
ء«بىز مەملەكەتتىك جانە قارجى قىزمەتتەرىن تسيفرلاندىرۋ ىسىندە ايتارلىقتاي تابىسقا قول جەتكىزدىك. ماسەلەن, 2023 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قولما-قول اقشاسىز تولەم ۇلەسى 88 پايىزعا جەتتى. 2020 جىلعا دەيىن بۇل كورسەتكىش 50 پايىزدان اسپاعان ەدى. نەبارى ءتورت جىلدىڭ ىشىندە قازاقستاندا قارجى تەحنولوگياسى قارقىندى دامىدى. بۇل جەتىستىك ەكونوميكانىڭ باسقا سالالارىنا دا ۇلگى بولۋعا ءتيىس. ولاردى دا تسيفرلاندىرۋ ءىسىن قولعا الاتىن كەز كەلدى. كەيىنگى جىلدارى عىلىم سالاسىنا بولىنەتىن قارجى ايتارلىقتاي كوبەيدى. سونىڭ ارقاسىندا مينيسترلىكتەر زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىمەن بىرلەسە وتىرىپ, جاساندى ينتەللەكتىنى ءوز سالاسىندا قولدانۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جوبالاردى ۇسىنا الادى. ارينە, ەڭ الدىمەن, بىلىكتى كادرلار قاجەت. ۇكىمەت وسى سالا بويىنشا وزىق ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ازىرلەۋگە ءتيىس. بۇدان بولەك, شەتەلدىڭ بەلگىلى ماماندارىن تارتۋ ءۇشىن Digital Nomad Residency ارنايى باعدارلاماسىن ىسكە قوسۋ كەرەك. ياعني ەلىمىزدى الەمدەگى «تسيفرلىق كوشپەندىلەردىڭ ورداسىنا» اينالدىرۋىمىز قاجەت. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, زاماننىڭ اعىمىنان قالماۋ كەرەك. تسيفرلىق تەحنولوگيانى نەعۇرلىم جەدەل ءارى ءتيىمدى پايدالانساق, دامۋ قارقىنىمىز دا سوعۇرلىم تابىستى بولماق», دەگەن بولاتىن مەملەكەت باسشىسى اتالعان جيىندا.
جەتەكشى ەلدەر تسيفرلاندىرۋ ساياساتىنا تىڭ سەرپىن بەرىپ, جاڭا جوبالارىن جۇزەگە اسىرىپ جاتىر. پرەزيدەنت ايتقانداي ەندىگى مەجە وسى مۇمكىندىكتەردى قازاق جەرىندە دە جۇزەگە اسىرۋ ۇكىمەتتىڭ الدىنداعى باستى مىندەتتەر ساناتىنا ەنۋى كەرەك. ماسەلەن, قىتاي ءوزىنىڭ «ينتەرنەت پليۋس» باعدارلاماسىندا تسيفرلىق سالالاردى ءداستۇرلى وندىرىسپەن بىرىكتىرەدى. ال «اقىلدى ەكونوميكا» قالىپتاستىرىپ, Smart Nation تۇجىرىمداماسىن ازىرلەگەن سينگاپۋر بولسا, بيزنەس جانە ساراپشىلار قاۋىمداستىعىن ىنتىماقتاستىققا شاقىرادى. سونىمەن بىرگە وڭتۇستىك كورەيا «كرەاتيۆتى ەكونوميكا» باعدارلاماسىندا ادام كاپيتالى مەن كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا جانە اكت جەتىستىكتەرىن تاراتۋعا باسا نازار اۋدارىپ وتىر. بۇل ەلدەردىڭ لوگيستيكا مەن ەكونوميكادا كوشى ىلگەرى.
جاھاندىق وزىق تاجىريبەلەردى قولدانۋ حالىقتىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتىپ, ساپالى ءارى جىلدام قىزمەت الۋعا جول اشادى. جاڭا تەحنولوگيالار ەكونوميكالىق وسىمگە, ءتۇرلى سالالاردىڭ دامۋىنا, قاعازباستىلىقتان ءبىرجولا قۇتىلۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. سونىمەن بىرگە قارجىنى ءتيىمدى پايدالانىپ, اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىكتى ارتتىرادى, «اقىلدى قالالار» تۇرعىزۋ جوسپارىن جەدەلدەتەدى. ءبىز كۋا بولىپ كەلە جاتقان بۇگىنگى بۋىننىڭ وسى سالاداعى مۇمكىندىگى الداعى جىلدار بەدەرىندە ايتارلىقتاي ناتيجە بەرۋگە ءتيىس. بۇل ءۇشىن ەل ۇكىمەتى مۇمكىندىكتى دە, قارجىنى دا اياماۋى كەرەك. سوندا عانا ەلىمىز پرەزيدەنت ايتقانداي الەمدەگى «تسيفرلىق كوشپەندىلەردىڭ ورداسىنا» اينالارى انىق.
نازاربەك نۇرمانوۆ,
ارال ينۋستريالدى-تەحنيكالىق كوللەدجى وندىرىستىك وقىتۋ شەبەرى