باستى مەجە – پاريج وليمپياداسى

جارىستىڭ اشىلۋ جانە جابىلۋ سالتاناتى 78 338 كورەرمەنگە ەسەپتەل­گەن «ستاد دە فرانس» ستاديونىندا وتەدى. بۇعان قوسا بۇل جەردە جەڭىل اتلەتتەر سايىسقا تۇسەدى. سونداي-اق «پارك دە پەرنس», «پاري-لا-دەفانس ارەنا», «رو­لان گارروس», «پاريج-بەرسي», «يۆ ديۋ ما­نۋار», «زەنيت», «مارسەل-سەردان», «لە-بۋرجە», «سەن-دەني», «جان-بۋەن», «سەنا», «ۆەلودروم», «ۆەرسيۋر-مارن», «گران-پالە», «ۆەرسال» جانە تاعى باسقا ءزاۋلىم كەشەندەر «جان الىسىپ, جان بە­رىسكەن» ايقاستاردى قابىلداۋعا دايار. نەگىزگى باسەكەلەر پاريجدە وتكەنىمەن, كەيبىر جارىستار مارسەل, ليون, تۋلۋزا, نيتستسا, سەنت-ەتەن, بوردو جانە نانت قالالارىندا ۇيىمداستىرىلادى.

قازاقستان قۇراماسى پاريج وليمپيا­داسىندا بارىنشا زور تابىسقا جەتۋگە ءتيىس. سەبەبى 2021 جىلى توكيودا الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىندا جەرلەستەرىمىز تىم سۇرەڭسىز ونەر كور­سەتىپ, جانكۇيەرلەرىن جەرگە قاراتتى. قىتاي ەلىندە ولار نەبارى 8 قولا مەدالدى يەلەنىپ, جالپى كوماندالىق ەسەپتە 83-ورىندى قاناعات تۇتتى. بۇعان دەيىنگى جازعى ويىنداردىڭ تاريحىندا قازاق ەلىنىڭ ورەندەرى ءدال وسىنداي مۇشكىل كۇيگە تۇسكەن جوق ەدى. سول ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن بۇل جولى سپورتشىلارىمىز بارىن سالادى دەپ ۇمىتتەنەمىز.

پاريج وليمپياداسىندا ونەر كور­سەتۋدى ماقسات تۇتقان سپورتشىلار الداعى ايلاردا ليتسەنزيالىق تۋرنيرلەردە باق سىنايدى. وسى ورايدا قازاق جانكۇيەرلەرى بوكسشىلار مەن بالۋانداردىڭ باسەكەسىن تاعاتسىزدانا كۇتىپ وتىر. ويتكەنى تورت­جىلدىقتىڭ باستى دوداسىندا ەڭ كوپ ولجاعا كەنەلىپ, قازاقستان سپورتىنىڭ ابى­رويىن اسقاقتاتىپ جۇرگەندەر دە – سولار. بىلتىر بىرقاتار ىرىكتەۋ سايىس­ى ءوتتى. وكىنىشكە قاراي, بۇل جارىس­تاردا قانجىعامىز مايلانبادى. بوكس پەن كۇرەستىڭ ءۇش ءتۇرى بويىن­شا ءبىر-ءبىر جول­داماعا عانا قول جەتكىزە الدىق. بۇل جاع­داي قالىڭ قازاق جۇرتىنىڭ كوڭىلىنە سەلكەۋ تۇسىرگەنى انىق. ەندى الداعى سايىس­تاردا الاشتىڭ ءور مىنەزدى ورەندەرى سەنىم ۇدەسىنەن شىعۋ ءۇشىن بارىن سالۋعا ءتيىس. ال دزيۋدوشىلاردى گراند-سلەم جانە گران-پري تۋرنيرلەرى كۇتىپ تۇر. فران­تسيانىڭ باس شاھارىنا كىمدەردىڭ باراتىنى سول جارىستىڭ قورىتىندىسى بويىنشا انىقتالادى. 

* * *

وسى جىلدىڭ 19 قاڭتارى مەن 1 اق­پان ارالىعىندا وڭتۇستىك كورەيانىڭ كان­ۆوندو شتاتىنا قاراستى كانىن قالا­­سىندا جاسوسپىرىمدەردىڭ قىسقى وليم­پياداسىنىڭ جالاۋى جەلبىرەيدى. بۇل جارىستا 50 مەملەكەتتەن كەلگەن 1 800 جاس ورەن باق سىنايدى دەپ كۇتىلىپ وتىر. ولار سپورتتىڭ جەتى ءتۇرى بويىنشا 81 جۇلدە جيىنتىعىن ساراپقا سالادى. قازاق ەلىنىڭ سپورتشىلارى بياتلون, كونكي, ترامپلين­نەن سەكىرۋ, شورت-ترەك, شايبالى حوككەي, شاڭعى, كەرلينگ, شاڭعى قوسسايىسى, فريس­تايل جانە تاۋ شاڭعىسىنان سايىسقا تۇسەدى.

جاسوسپىرىمدەردىڭ قىسقى وليم­پيادا­سىنىڭ تۇساۋى 2012 جىلى اۋستريانىڭ ينسبرۋك قالاسىندا كەسىلدى. 67 مەملەكەتتىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن جارىستى 1 كۇمىس جانە 2 قولا مەدالمەن قورىتىندىلاعان وتان­داس­تارىمىز جالپى ەسەپتە 23-ورىنعا تۇراقتادى. 2016 جىلى نورۆەگيانىڭ ليللەحاممەرىندە قوس قولانى قاناعات تۇت­تىق. ناتيجەسىندە, 26-ساتىعا جايعاستىق. 2020 جىلى شۆەيتساريانىڭ لوزانناسىنان قۇرالاقان ورالدىق. بۇل دا قازاق سپور­تىنىڭ قۇلدىراپ بارا جاتقانىنىڭ ايقىن ءبىر كورىنىسى ىسپەتتەس ەدى. ەندى كا­نىن­دا ەڭسە تىكتەيمىز دەپ ويلايمىز.

* * *

ۇلۋ جىلى استانادا ەكى بىردەي ءدۇبىرلى دودانىڭ جالاۋى جەلبىرەيدى. العاشقىسى – بوكستان ايەلدەر اراسىنداعى الەم چەمپيوناتى. وسىدان سەگىز جىل بۇرىن تورتكۇل دۇنيەنىڭ ءار قيىرىنان جينالعان بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرى ارقا توسىندە باس قوسقان ەدى. سول كەزدە بۇرىمدىلارىمىز 4 التىن مەن 2 قولانى ولجالاپ, كوماندالىق ەسەپتە جەڭىسكە جەتتى. بيىل دا سول كورسەتكىشتى قايتالاۋدى كوزدەپ وتىرمىز. ونىڭ ۇستىنە ەلوردا تورىندە وتەتىن جارىستىڭ جۇلدە قورى دا مول. بۇل 4,8 ملن دوللاردى قۇراپ وتىر. تارقاتىپ ايتساق, باس جۇلدەنى ول­جالاعاندار 200 مىڭ دوللاردى يەلەنەدى. سونداي-اق كۇمىس جانە قولا مەدالدى موينى­نا ىلگەن بوكسشىلاردىڭ دا ەسەپشوتىنا قوماقتى قارجى اۋدارىلادى.

* * *

ەكىنشىسى – سامبودان ەرلەر مەن ايەلدەر اراسىندا وتەتىن الەم چەمپيوناتى. بۇل جارىستا دا كەزىندە قازاقستاندا دۇركىرەپ تۇرىپ وتكەن. ءالى ەسىمىزدە, 2005 جىلى استاناداعى دودادا جەرلەستەرىمىز 1 التىن, 3 كۇمىس جانە 6 قولانى ەنشىلەپ, جەر جاھانداعى ەڭ مىقتى كوماندالاردىڭ ساناتىنا قوسىلدى. مىنە, ەندى ارادا 19 جىل وتكەننەن كەيىن بەلدى بالۋاندار قايتا الاش توپىراعىندا ايقاسىپ, كىمنىڭ مىقتى, كىمنىڭ وسال ەكەنىن انىقتايدى.

جاز ايلارىندا گەرمانيادا فۋتبولدان ەۋروپا چەمپيوناتىنىڭ جالاۋى جەلبىرەيدى. قازىردىڭ وزىندە اتالعان جارىسقا قاتىساتىن كوماندالاردىڭ باسىم بولىگى بەلگىلى. ال تاعى بىرنەشە ەلدىڭ اياقدوپ شەبەرلەرىن الدا اسا ماڭىزدى ماتچتار كۇتىپ تۇر. سولاردىڭ قاتارىندا قا­زاقستان قۇراماسى دا بار. جاسىراتىنى جوق, وسى ىرىكتەۋدە جەرلەستەرىمىز كەرەمەت ونەر كورسەتىپ, جارىس كەستەسىندە ءۇشىنشى ورىنعا تۇراقتادى. بۇرىن-سوڭ­­دى ونداي كورسەتكىشكە قول جەتكىزە العان جوق ەدىك. بۇل جاعداي سان ميلليون جانكۇيەردىڭ ەل فۋتبولىنا دەگەن سەنىمىن قايتا وياتتى. «ەۋرو-2024» دوداسىنا جول­داما الۋ ءۇشىن جەرلەستەرىمىزگە اۋەلى گرەكيانى ۇتۋ قاجەت. ەجەلگى ەللادا ەلىنىڭ وكىلدەرىن ەڭسەرگەن جاعدايدا گرۋزيا مەن ليۋكسەمبۋرگ اراسىنداعى باسەكەدە جەڭىسكە جەتكەن كوماندالاردىڭ بىرىمەن شەبەرلىك بايقاسامىز. 

* * *

كۇزدە تاشكەنتتە فۋتزالدان الەم چەمپوناتىنىڭ شىمىلدىعى تۇرىلەدى. ىرىكتەۋ ءتۋرنيرىن وتە كەرەمەت وتكىزگەن قازاقستان قۇراماسى ءوز توبىندا جەكە-دارا كوش باستادى. بۇل از دەسەڭىزدەر, جارىستا بارلىق باسەكەلەستەن باسىم ءتۇسىپ, 100 پايىزدىق كورسەتكىشكە قول جەتكىزدىك. 2021 جىلى ليتۆادا ۇيىمداستىرىلعان ءدۇبىرلى دودادا وتانداستارىمىز جەڭىس تۇعىرىنا سىنىق-سۇيەم عانا جەتپەي, ءتورتىنشى ورىنعا تابان تىرەگەن ەدى. بالكىم, وزبەكستاننىڭ باس شاھارىندا باق جۇلدىزىمىز جانىپ, جۇلدەلى ورىنداردىڭ بىرىنە يەلىك ەتەرمىز.

* * *

بۇگىنگى تاڭدا بارشا جانكۇيەر قازاق­ستاننىڭ ءۇش سپورتشىسىنىڭ ءار قادامىنا ايرىقشا نازار اۋدارىپ وتىر­عانى انىق. ءبىرىنشىسى – شاۆقات راحمونوۆ. ارالاس جەكپە-جەكتەگى ەڭ بەلدى پروموۋشەن UFC-دە ونەر كورسەتىپ جۇرگەن 29 جاستاعى قان­داسىمىز وسى كۇنگە دەيىن 18 مارتە وكتا­گونعا شىعىپ, بارلىق قارسىلاسىن ايقىن باسىمدىقپەن جەڭدى. راحمونوۆقا قارسى شىققان ەكى سپورتشى عانا ءۇشىنشى راۋندقا دەيىن شىدادى. قالعاندارى باسەكە باستالعان تۇستا نەمەسە بەل ورتاعا جەتپەي جەر قۇشىپ جاتتى. قازىرگى كەزدە ول جارتىلاي ورتا سالماقتىلاردىڭ رەيتينگىندە ءۇشىنشى ورىندا تۇر. ەندى ءبىز شاۆقاتتى چەمپيوندىق تۇعىردان كورگىمىز كەلەدى. ۇلۋ جىلىندا قازاقتىڭ قايسار ۇلى UFC-ءدىڭ چەمپيونى اتانسا, بارشا الاش جۇرتى بورىكتەرىن اسپانعا اتىپ قۋاناتىن ەدى.

* * *

ەكىنشى مىقتىمىز – جانىبەك ءالىم­حان ۇلى. قازىرگى كەزدە ول قازاق­ستاننىڭ كاسىپقوي بوكسشىلارى اراسىنان جالعىز ءوزى الەم چەمپيونى اتانىپ وتىر. تىپتەن, ءبىر ەمەس, ەكى بىردەي بەلدى نۇسقانىڭ (IBF پەن WBO) التىن بەلبەۋى – ءدال وسى جىگىت­تىڭ ۋىسىندا. 30 جاستاعى جانىبەك ءوزىنىڭ سپوتتىق مانسابىندا ءالى جەڭىلىستىڭ كەرمەك ءدامىن تاتقان ەمەس. ول 15 جەكپە-جەكتىڭ 10-ىن نوكاۋتپەن اياقتادى. «Qazaq Style» دەگەن جاناما ەسىمدى تاڭداعان ءالىمحان ۇلىنىڭ كوزدەگەنى – ورتا سالماقتا ءابسوليۋتتى الەم چەمپيونى اتانۋ. سول جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قازاق بوكس­شىسى كۋبالىق ەريسلاني لارا (WBA-نىڭ چەمپيونى) مەن امەريكالىق دجەرمالل چارلونى (WBC-تىڭ چەمپيونى) سوققىعا جىعۋى كەرەك. سوندا جانىبەكتىڭ ەسىمى الەمدىك سپورت تاريحىندا التىن ارىپتەرمەن جازىلىپ قالارى حاق.

* * *

ءۇشىنشى ۇزدىگىمىز – ەلەنا رىباكينا. قازاقستان تەننيسشىلەرىنىڭ بۇرىن-سوڭدى قولى جەتپەگەن بيىكتەردەن كورىنگەن وتان­داسىمىز بۇل كۇندەرى الەمنىڭ ءتورتىنشى راكەتكاسى اتانىپ وتىر. كەيىنگى ەكى-ءۇش جىلدا ول بىرقاتار ءدۇبىرلى دودادا دارالانىپ, نەبىر مىقتىلارعا سان سوقتىردى. بيىلعى ماۋسىمدا رىباكينا «ۇلكەن دۋ­لىعا» ساناتىنداعى تۋرنيرلەر مەن باسقا دا اسا ءىرى جارىستاردا تابىستى ونەر كور­سەتسە, وندا ەلەنا ءۇشىن تورتكۇل دۇني­ە­نىڭ تەڭ­دەسسىزى اتانۋعا تاماشا مۇم­كىندىك تۋىن­دايدى.