ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ تۋعانىنا 930 جىل تولۋىنا وراي «قوجا احمەت ياساۋي مۇراسى جانە تۇركى حالىقتارىنىڭ رۋحاني الەمى» تاقىرىبىندا حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ءوتتى. تاعىلىمدى شارانى قازۇۋ مەن حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى بىرلەسىپ ۇيىمداستىردى.
ءال-فارابي كىتاپحاناسىندا وتكەن كونفەرەنتسياعا پرەزيدەنت كەڭەسشىسى مالىك وتارباەۆ, حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى شاھين مۇستافاەۆ, قازۇۋ باسقارما توراعاسى-رەكتور جانسەيىت تۇيمەباەۆ, ازەربايجاندىق پروفەسسور فۋزۋلي بايات, تۇركيادان كەلگەن پروفەسسور يبراحيم ماراش, باسقا دا شىعىستانۋشى عالىمدار, وقۋ ورداسىنىڭ وقىتۋشى-پروفەسسورلار قۇرامى مەن ءبىلىم الۋشى جاستار قاتىستى.
ءىس-شارا بارىسىندا پرەزيدەنت كەڭەسشىسى مالىك وتارباەۆ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىپ بەردى.
«قوجا احمەت ياساۋي – تۇركى وركەنيەتىن دامىتۋعا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان تۇعىرلى تۇلعا. ونىڭ ادامزاتتى ىزگىلىككە باستايتىن ەڭبەكتەرىن جان-جاقتى زەرتتەپ, ناسيحاتتاۋدىڭ ءمان-ماڭىزى زور. بۇل رەتتە تاعىلىمدى ءارى تانىمدى ءىس-شارالاردىڭ ۇيىمداستىرىلۋى – قۇپتارلىق ءىس. باۋىرلاس ەلدەر ءۇشىن تۇركىستان تورىندەگى ياساۋي كەسەنەسى – مىزعىماس دىڭگەك, قاستەرلى ميراس. مەملەكەت ونى زامان تالابىنا ساي جاڭعىرتىپ, كەڭىنەن دارىپتەۋگە كوپ كوڭىل بولەدى. وسى كەسەنەگە «ۇلتتىق تاريحي-مادەني ەسكەرتكىش» مارتەبەسىنىڭ بەرىلۋى –سونىڭ ايقىن دالەلى. قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ مول رۋحاني مۇراسىن ۇلىقتاۋعا ارنالعان القالى جيىن يگى باستامالار مەن ىلكىمدى ىستەرگە جول اشادى دەپ سەنەمىن», دەلىنگەن قۇتتىقتاۋ حاتتا.
كونفەرەنتسيادا رەكتور جانسەيىت تۇيمەباەۆ قوجا احمەت ياساۋي قازاق حالقىنىڭ عانا ەمەس, بۇكىل تۇركى الەمىنىڭ باعا جەتپەس عۇلاماسى ەكەنىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى.
– مەملەكەت باسشىسى قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ تۋعانىنا 930 جىل تولۋىنا وراي عۇلامانىڭ ەڭبەكتەرىن جان-جاقتى زەرتتەپ, دارىپتەۋ ماڭىزدى ەكەنىن, ەلىمىزدە «ياساۋيتانۋ» عىلىمي ورتالىعى نەمەسە ينستيتۋتى قۇرىلۋعا تيىستىگىن اتاپ وتكەن بولاتىن. كونفەرەنتسيا ياساۋي مۇراسى مەن تۇركى حالىقتارىنىڭ رۋحاني الەمىنە ارنالىپ وتىر. بۇل ماسەلەدە تۇركى دۇنيەسىنىڭ عالىمدارى كۇش بىرىكتىرىپ, ورتاق ماقساتقا جۇمىلۋعا ءتيىس. تۇركى الەمىندە ءالى دە تولىق زەرتتەلمەگەن مۇرالار جەتكىلىكتى. وسى تۇرعىدا قازۇۋ بازاسىندا تۇركىتانۋ جانە التايتانۋ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىن اشقان بولاتىنبىز. قازىرگى تاڭدا ينستيتۋت ماماندارى سيرەك كەزدەسەتىن قولجازبالار مەن كونە كىتاپتاردى ساراپتاپ, زەرتتەۋ ۇستىندە. ياساۋيتانۋ باعىتىندا دا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر, – دەدى رەكتور ءوز سوزىندە.
«قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ تۇركى حالىقتارىنىڭ مادەني, رۋحاني ومىرىندەگى ورنى ءبىر توبە», دەدى حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى شاھين مۇستافاەۆ. ونىڭ ايتۋىنشا, تۇركى جەرىندە يسلام وركەنيەتىنىڭ كەڭىنەن تارالىپ, قانات جايۋىنا ىقپال ەتكەن ويشىلدىڭ «ديۋاني حيكمەت» اتتى ەڭبەگى – اسا قۇندى جادىگەر. سوندىقتان ۇلى عۇلامانىڭ ءومىر جولى مەن عىلىمي ەڭبەكتەرىندە تۇركى الەمى ەرەكشە اسپەتتەلەدى.
تاعىلىمدى باسقوسۋدا وتاندىق جانە شەتەلدىك پروفەسسورلار, تۇركىتانۋشىلار مەن شىعىستانۋشى عالىمدار بايانداما جاساپ, ياساۋي ەڭبەكتەرى مەن ءومىر جولىنا توقتالىپ, ءارى قاراي سەكتسيالىق جۇمىستاردا كەڭىنەن تالقىلاندى.
الماتى