عىلىمدى دامىتۋ ماقساتىندا ۇكىمەت الدىنا ناقتى مىندەتتەر قويعان. سونىڭ ىشىندە «جاس عالىم» جوباسى اياسىندا ىزدەنۋشىلەردىڭ, پوستدوكتورانتتاردىڭ ىرگەلى جانە قولدانبالى عىلىمي زەرتتەۋلەرىن گرانتتىق قارجىلاندىرۋ جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. ءدال وسىنداي گرانتتىق جوباعا يە بولعانداردىڭ ءبىرى – ش.ەسەنوۆ اتىنداعى كاسپي مەملەكەتتىك تەحنولوگيالار جانە ينجينيرينگ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پوستدوكتورانتى, PhD ءلايلىم سابىتايقىزى.
ماڭعىستاۋ وڭىرىندەگى وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى – سۋ ماسەلەسى. وسىنى نازارعا العان ءلايلىم سابىتايقىزى قۇرامىندا مۇنايى بار اعىندى سۋلاردى تازارتۋدان كەيىن بۋلانۋ توعانىنا تاستاماي, ءوندىرىس اينالىمىنا ەنگىزۋ ءۇشىن ستاندارتقا سايكەستەندىرىپ, تەحنولوگيالىق اينالىمعا قايتا قوسۋ مۇمكىندىگىن كەڭىنەن زەرتتەپ ءجۇر. ول «بيتۋم زاۋىتىنىڭ اعىندى سۋلارىن تازارتۋعا ارنالعان گەليوقوندىرعىنى ازىرلەۋ» جوباسى بويىنشا كۇننەن قۋات الاتىن قوندىرعى جاساپ شىققان. قوندىرعىنى سىناقتان وتكىزىپ وڭ ناتيجە العان.
– عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ «جاس عالىم» مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋ جوباسى اياسىندا «بيتۋم زاۋىتىنىڭ اعىندى سۋلارىن تازارتۋعا ارنالعان گەليوقوندىرعىنى ازىرلەۋ» تاقىرىبىنداعى زەرتتەۋىم جۇزەگە اسىپ جاتىر. بۇل اسا ماڭىزدى جوبا. ماڭعىستاۋ وڭىرىندە مۇناي وڭدەيتىن, وندىرەتىن كومپانيالار كوپ شوعىرلانعان. سول كومپانيالاردان قۇرامىندا مۇنايى بار سۋ شىعاتىنى بەلگىلى. سوندىقتان زەرتتەۋ جۇمىسىمدا قۇرامىندا مۇنايى بار سۋلاردى تازارتقاننان كەيىن بۋلانۋ توعانىنا جىبەرمەي ولاردى قايتادان ەكىنشى رەت اينالىمعا ەنگىزۋ ءۇشىن بۋلاندىرۋ ارقىلى تازالاۋ ءادىسىن ۇسىنامىن. بۇل ءادىستى الدىمەن زەرتحانالىق سىناقتان وتكىزدىك. تەكسەرىس وڭ ناتيجە بەرگەننەن كەيىن سارقىندى سۋلاردى تازارتۋعا ارنالعان پيلوتتىق گەليوقوندىرعىمىزدى جاساپ شىعاردىق. پيلوتتىق قوندىرعى كۇننەن ەنەرگيا الىپ, جۇمىس ىستەيدى. الايدا بۇلتتى كۇندەرى جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن توق كوزدەرى دە قاراستىرىلعان, – دەيدى جاس عالىم.
زەرتتەۋ جۇمىسى بويىنشا ازىرلەنگەن قوندىرعى كۇننەن قۋات الىپ, 45 گرادۋسقا جەتكەندە بۋلانعان سۋ ارنايى تەتىكتە جيناقتالىپ, كران ارقىلى ىدىسقا قۇيىلادى. قوندىرعى 4 نۇكتەمەن جابدىقتالعان. ءبىرىنشى – اعىندى سۋدى قوندىرعىعا بەرۋ نۇكتەسى, ەكىنشى – سۋدى قوسىمشا تازالاۋ ءۇشىن ازون جىبەرەتىن نۇكتە, ءۇشىنشى – پايدا بولعان ستيلياتتار اعاتىن نۇكتە, ءتورتىنشى – قوندىرعىنىڭ ىشىندەگى قىسىمدى رەتتەيتىن نۇكتە. اتالعان جوبا كۇن ەنەرگياسىن پايدالانا وتىرىپ, اعىندى سۋلاردى تازالاپ, تەحنولوگيالىق قاجەتتىلىك جانە جاسىل-جەلەكتەردى سۋارۋعا جارامدى تەحنيكالىق سۋدى الاتىن گەليوتەحنولوگيانى ازىرلەۋدى كوزدەيدى.
– جوبا نەگىزىندە ازىرلەنگەن قوندىرعىنى, ءادىستى قولدانىسقا ەنگىزۋ قالدىق كوزدەرىن ازايتىپ, قورشاعان ورتاعا جۇكتەمەنى تومەندەتەتىنى ءسوزسىز. سونىمەن قاتار ايتارلىقتاي كولەمدەگى سۋ كولەمىنىڭ ءوندىرىس اينالىمىنا ەنگىزەدى. ءسويتىپ, كاسىپورىن قاراجاتتى ۇنەمدەۋمەن قاتار, كۇن ەنەرگياسىن كاسىپورىننىڭ ەنەرگوبالانسىنا ەنگىزىپ, قورشاعان ورتانى قورعاۋداعى ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ شەشىلۋىنە ىقپال ەتەدى, – دەيدى ل.سابىتايقىزى.
بۇگىنگى تاڭدا جاس عالىمدارعا قولداۋ كورسەتىلىپ, زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرىلىپ جاتىر. سونىڭ ناتيجەسىندە ءلايلىم سابىتايقىزى زەرتتەۋ ناتيجەلەرىنىڭ جاڭالىعىن راستايتىن ارنايى پاتەنتكە يە بولعان. بۇعان قوسا SCOPUS دەرەكقورىندا CiteScore بويىنشا 52 پروتسەنتيلدى «Journal of Ecological Engineering» جۋرنالىندا «Intensification of the Wastewater Treatment Process of a Bitumen Plant with the Production of Recycled Water» ماقالاسىن جاريالاپ, دوكتورلىق جۇمىسىن ءساتتى قورعادى.