الماتىدا ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» باستاماسىنىڭ 10 جىلدىعىنا وراي قىتاي-ورتالىق ازيانىڭ جوعارى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا: يندۋستريا مەن ءبىلىم ينتەگراتسياسى» ىنتىماقتاستىق فورۋمى ءوتتى.
جيىننىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ەل پرەزيدەنتىنىڭ كەڭەسشىسى مالىك وتارباەۆ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىپ بەردى. ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا: يندۋستريا مەن ءبىلىم ينتەگراتسياسى» فورۋمى ءبىلىم مەن تاجىريبە الماسۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن اكادەميالىق الەم مەن ءوندىرىس اراسىنداعى كوپىرگە اينالادى. قىتاي مەن ورتالىق ازيانىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى فورۋمى ونەركاسىپ پەن ءبىلىم ينتەگراتسياسى ءۇشىن ءوزارا بايلانىس قۇرۋعا, ۋنيۆەرسيتەتتەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا جول اشادى دەپ سەنەمىن» دەلىنگەن قۇتتىقتاۋ حاتتا.
– تسيفرلىق داۋىردە ۋنيۆەرسيتەتتەر يننوۆاتسيالار مەن تەحنولوگيالاردى دامىتۋ مەن قولدانۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. بۇل باعىتتا وتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارى ءبىلىم جانە عىلىمي ۇدەرىسكە يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر. فورۋم قىتاي جانە ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ تىعىز قارىم-قاتىناس ورناۋىنا جانە نىعايۋىنا ۇلكەن سەپ بولاتىنى ءسوزسىز. سونىمەن قاتار ۋنيۆەرسيتەتتەر اراسىندا وقىتۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر الماسۋعا, تاجىريبەمەن بولىسۋگە, عىلىمي جوبالاردى بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, – دەدى عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى دارحان احمەت-زاكي.
ءوز كەزەگىندە سيان تسزياوتۋن ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرەزيدەنتى ۆان شۋگۋو «قازىر تەحنولوگيانىڭ دامىعان ۋاقىتى. عالامدا كەيىنگى ءجۇز جىلدا بولماعان وزگەرىستەر ورىن الىپ جاتىر. سوعان سايكەس عىلىم سالاسى كۇن سايىن وزگەرىپ, جاڭا تەحنولوگيالار قارىشتاپ دامىپ بارادى. قىتاي جانە ورتالىق ازيا ەلدەرىندەگى جوعارى وقۋ ورىندارى بىرلەسىپ, بولىپ جاتقان وزگەرىستەردى تەز مەڭگەرۋدى كوزدەيدى. ەكى ەل دوستىق قارىم-قاتىناسىن دامىتا وتىرىپ, عىلىم جانە ءبىلىم سالاسى بويىنشا وزگەرىستەرگە بىرگە بەيىمدەلۋدى ماقسات ەتەدى», دەپ اتاپ ءوتتى.
سونداي-اق جيىندا بەلگىلى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى قايرات ءمامي ءسوز سويلەدى. «قازاقستان قىتاي جانە ورتالىق ازيا ەلدەرىمەن ىنتىماقتاستىعىن جىل سايىن ارتتىرىپ كەلەدى. ەلدەرىمىزدىڭ اراسىندا ءارتۇرلى باعىتتا بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن جاسالعان كەلىسىمدەر, قولعا الىنعان ستراتەگيالىق باعدارلامالار بار. قىتاي حالقىندا ۇلى جىبەك جولىن جايلاپ جاتقان حالىقتار جاقسى كورەتىن ءبىر ءتامسىل بار: «باي بولعىڭ كەلسە, جول سال» دەيدى. ەكى مەملەكەت اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق پەن بارىس-كەلىس جولى 2 مىڭ جىل بۇرىن باستالدى دەۋگە بولادى. ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن بۇل جول جاقىنداي ءتۇستى. وسىدان ون جىل بۇرىن قىتاي مەن قازاقستان اراسىندا بەكىتىلگەن ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» باستاماسى تابىستى جوباعا اينالىپ, ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى عانا ەمەس, بارلىق سالانى قامتىپ كەلەدى. بۇل فورۋم قىتاي جانە ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ جاڭاشا دامۋىنا سەرپىن بەرەدى دەپ سەنەمىن», دەدى ق.ءمامي.
ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسشىسى جانسەيىت تۇيمەباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ايتۋلى ءىس-شارا ۋنيۆەرسيتەتتەر اراسىنداعى ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋعا باعىتتالعان. ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ قىتايمەن ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋ بارىسىندا ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» باعدارلاماسىنىڭ ماڭىزى زور. جاقىندا قىتاي ەلىنىڭ ونداعان جوعارى وقۋ ورنىمەن ىقپالداستىقتا جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە قىتايدىڭ سولتۇستىك-باتىس پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيليالى اشىلدى. ەندىگى كەزەكتە ەكى ەل اراسىندا ءبىلىم ىقپالداستىعى دامي ءتۇسىپ, ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 13 ماگيسترانتى قىتايدا قوس ديپلومدى جۇيەمەن ءبىلىم الادى.
فورۋمدا «Almaty» كونسەنسۋسىنا قول قويىلىپ, ءىس-شارا قىتاي مەن ورتالىق ازيا ىقپالداستىعىن دامىتۋداعى ونەركاسىپ پەن ءبىلىمنىڭ كەلەشەگىنە ارنالعان پانەلدىك سەسسيالارمەن جالعاسىن تاپتى. سونىمەن بىرگە قاتىسۋشىلار ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى ونەرتابىستارىنىڭ كورمەسىمەن تانىستى.
الماتى