جەتىستىكتەر جىلناماسى

حيروسيما-1994 

اتالعان جارىستا ازيانىڭ ءۇش ال­پاۋى­تىمەن يىق تىرەسۋ مۇمكىن بولمادى. ادەتتەگىدەي قىتاي قۇراماسى جالپى ەسەپتە جەكە-دارا كوش باستادى. قىتاي ەلىنىڭ وكىلدەرى 266 (125 التىن+83 كۇمىس+58 قولا) جۇلدە الدى. ەكىنشى جانە ءۇشىنشى ورىنداردى جاپونيا مەن وڭتۇستىك كورەيا ءوزارا ءبولىستى. جارىس قوجايىندارى 218 (64+75+79) رەت جەڭىس تۇعى­رىنا كوتەرىلسە, كورەيلەر 183 (63+56+64) مارتە ءدال سونداي قۇرمەتكە بولەندى. ال مارتەبەلى ءتور­تىنشى ورىندى قازاقستان يەلەندى. ءبىزدىڭ سپورتشىلار 77 (25+26+26) مەدالدى مويىندارىندا جارقىراتتى. كۇنشىعىس ەلىندە وتكەن بايراقتى باسەكە نەسىمەن ەستە قالدى؟ جازعى ازيادادا جاسىنداي جارقىلداعان جەرلەستەرىمىزدىڭ كەيىنگى سپورتتىق جولى تابىستى بولدى ما؟ ەندى وسى ساۋالدارعا جاۋاپ ىزدەپ كورەيىك.

اڭگىمەمىزدى باس جۇلدەنى ولجالاعان 25 ساڭلاقتان باستاۋدى قۇپ كورىپ وتىر­مىز. حيروسيمادا تەڭدەسسىز دەپ تانىل­عان گرەك-ريم كۇرەسىنىڭ شەبەرى يۋري مەلنيچەنكو مەن بەسسايىسشى الەك­ساندر پارىگين ارادا ەكى جىل وتكەن­نەن سوڭ اتلانتادا الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىن­دا التىن تۇعىردان قول بۇلعادى. ەگەر مەلنيچەنكونىڭ بۇل تابىسى ەشكىمدى تاڭداندىرماسا, پارىگيننىڭ كورسەتكىشى «سەنساتسيا!» دەپ باعالاندى. مەرگەندەردىڭ سايىسىندا دارالانعان سەرگەي بەلياەۆ اقش-تا قوس كۇمىسپەن كۇپتەلسە, ۆلاديمير ۆوح­ميانين قولاعا قول سوزدى. الاشتىڭ ال­تىن اسىقتاي ۇلى ماۋلەن مامىروۆ ەر­كىن كۇرەستەن وتكەن جارىستا ءۇشىنشى ورىندى ەنشىلەدى. جەلاياق ولگا شي­شيگينانىڭ اتلانتادا اسىعى الشىسىنان تۇسپەگەنىمەن, عاسىرلار توعىسىندا سيدنەيدە وتكەن وليمپيادادا التىننان القا تاقتى.

ينفوگرافيكانى جاساعان – الماس ماناپ, «EQ»

جاپونيادا كۇمىس مەدالدى يەلەن­گەن الەكساندر ۆينوكۋروۆ ەكى بىر­دەي وليمپيا ويىندارىندا اتوي سالدى. 2000 جىلى سيدنەيدە كۇمىس السا, 2012 جىلى لوندوندا شاشاسىنا شاڭ جۇق­تىرمادى. كۇنشىعىس ەلىندە جۇلدەگەرلەر قاتارىنان كورىنگەن بوكسشى ۆاسيلي جيروۆ امەريكادا ەلىمىزدىڭ ءانۇرانىن شىرقاتسا, بولات نيازىمبەتوۆ ءۇشىنشى ساتىعا تابان تىرەدى. اۋىر اتلەت انا­تولي حراپاتىي اتلانتادا, بالۋان يس­لام بايرامۋكوۆ سيدنەيدە ەكىنشى ورىندى يەمدەندى. مىنە, حيروسيمادا تەڭدەسسىز ونەرىمەن تانىلعان ساڭلاقتار تورت­جىلدىقتىڭ باستى دودالارىندا وسىنداي تولاعاي تابىسقا قول جەتكىزدى. ءيا, جاپونيادان وتانداستارىمىزدىڭ ولجالى ورالاتىنىنا ەشكىمنىڭ كۇمانى بولعان جوق. سەبەبى اتالعان ازيادادا قازاق ەلىنىڭ نامىسىن قورعاعانداردىڭ بارلىعى دا كەڭەس وداعىنىڭ شىڭدالۋ مەكتەبىنەن وتكەن ساقا سپورتشىلار ەدى.

ءبىر وكىنىشتىسى, حيروسيمادا جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلىپ, ەلىمىزدىڭ سپورتتىق داڭقىن ارتتىرعان دۇلدۇلدەردىڭ ءبىرازى قازىر ارامىزدا جوق. ۆەلوشاباندوز اندرەي كيۆيلەۆ 2003 جىلى 29 جاسىندا, ءۇش قارعىپ سەكىرۋشى ولەگ ساكيركين 2005 جىلى 49 جاسىندا, مەرگەن سەرگەي بەلياەۆ 2020 جىلى 60 جاسىندا باقيلىق بولدى. ولاردىڭ بارلىعى دا 1994 جىلعى ازيادادا جەڭىمپاز اتانعان ەدى.  

بانگكوك-1998 

1998 جىلى بانگكوكتا ۇيىمداس­تى­رىلعان ازيا ويىندارىندا قىتاي (129+78+67) توپ جارسا, وڭتۇستىك كورەيا (65+46+53) ەكىنشى ورىنعا كوتەرىلدى. جا­پونيا (52+61+68) ءۇشىنشى ساتىعا جاي­عاستى. ال ءتورتىنشى ورىن ءۇشىن تارتىس تاي­لاند پەن قازاقستان اراسىندا ءوربىدى. بۇل باسەكە جارىس قوجايىندارىنىڭ پاي­داسىنا شەشىلدى. ولار 90 (24+26+40) جۇلدە السا, وتانداستارىمىز 78 (24+24+30) مە­­دالمەن شەكتەلدى.

تاي ەلىندەگى الاماندا قازاقستاننىڭ ەسكەكشىلەر قۇراماسى ەرلەدى. ولار 8 التىن مەن 2 كۇمىس مەدالدى قورجىنعا سال­دى. وكىنىشكە قاراي, سول ءۇردىستى ءبىز جال­عاستىرا المادىق. سودان كەيىنگى جىل­دارى جۇلدەلەر سانى كەمي باستادى. ۋاقىت وزا ەسكەك ەسۋدەن ەل قۇراماسى سارى قۇرلىقتاعى ورتاڭقول كوماندالاردىڭ بىرىنە اينالدى. ەسكەكشىلەرمەن قاتار جەڭىل اتلەتتەر (4+4+5), مەرگەندەر (3+6+4) جانە بوكسشىلار (3+1+1) ەلەۋلى تا­بىسقا قول جەتكىزدى.

بانگكوكتا باس جۇلدەنى ولجالاعان بوكسشىلار ەرماحان ىبىرايىموۆ پەن مۇحتارحان دىلدابەكوۆ 2000 جىلى سيد­نەيدە الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىن­دارىندا جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى. ەرماحان – التىن, مۇحتارحان – كۇمىس الدى. جەلاياق ولگا شيشيگينا شاشاسىنا شاڭ جۇقتىرماي, التىننان القا تاقتى.  

 پۋسان-2002 

2002 جىلى ازيا ويىندارىن وڭتۇستىك كورەيانىڭ پۋسان قالاسى قابىلدادى. بۇل جولى قازاقستان قايتا ءتورتىنشى ورىنعا كوتەرىلدى. وتانداستارىمىز 20 التىن, 26 كۇمىس جانە 30 قولانى قورجىنعا سالدى. ۇزدىك ۇشتىك وزگەرىسسىز قالدى. ءبىرىنشى ورىن – قىتاي (150+84+74), ەكىنشى ورىن – وڭتۇستىك كورەيا (96+80+84), ءۇشىنشى ورىن – جاپونيا (44+74+72).

پۋساندا دا باس جۇلدەنىڭ دەنىن جەڭىل اتلەتيكا (3+4+5) مەن ەسكەك ەسۋدەن (3+4+2) ولجالادىق. نىسانا كوزدەۋ (2+4+8), بوكس (2+3+2), گرەك-ريم كۇرەسى (2+1+0), اۋىر ات­لەتيكا (2+1+0) جانە بەسسايىستان دا (2+0+2) ناتيجەمىز جامان بولعان جوق.

اتالعان ازيادادا الدىنا جان سال­ماعان بوكسشى گەننادي گولوۆكين, بالۋان گەورگي تسۋرتسۋميا, اۋىر اتلەت سەرگەي فيليمونوۆ 2004 جىلى افينا وليمپياداسىندا كۇمىسپەن كۇپتەلدى. پۋساندا ەكىنشى ورىن العان ونسايىسشى دميتري كارپوۆ ەجەلگى ەللادا ەلىندە ءۇشىنشى ساتىعا تابان تىرەدى. قولا جۇلدەنى ەنشىلەگەن دزيۋدوشى اسحات جيتكەەۆ تورتجىلدىقتىڭ باستى دو­دا­سىندا كۇمىسكە قول سوزدى. ءدال سول مە­جە­دەن كورىنگەن ۆەلوشاباندوز الەك­ساندر ۆينوكۋروۆ 2012 جىلعى لوندون وليم­پياداسىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى.    

 دوحا-2006 

2006 جىلى ازيادانىڭ الاۋى قاتار استاناسى – دوحادا تۇتاندى. ءدۇبىرلى دودادا ۇزدىك بەستىكتى مىنا كوماندا­لار قۇرادى: قىتاي (165+88+63), وڭ­تۇستىك كورەيا (58+52+82), جاپونيا (50+71+78), قازاقستان (23+20+42), تاي­لاند (13+15+26). پارسى شىعاناعىندا قۇرا­لايدى كوزگە اتقان مەرگەندەر وزدەرىن جاق­سى قىرىنان كورسەتتى. ولار 17 (4+6+7) جۇلدە الدى. وعان ستەند اتۋشىلاردىڭ ءبىر التىنىن قوسىڭىز. جەڭىل اتلەتتەر دە ءوز جانكۇيەرلەرىن قۋانتتى. «سپورت پا­ديشاسىنىڭ» وكىلدەرى 4 التىن, 3 كۇمىس جانە 2 التىندى ەنشىلەدى. ەسكەك ەسۋ (2+2+3), اۋىر اتلەتيكا (2+0+1) مەن كور­كەم گيمناستيكانى (2+0+1) سەرىك ەتكەن سايىپقىراندار قازاق ەلى ءانۇرانىن ەكى رەت­تەن شىرقاتتى.

ءسوز ورايى كەلگەندە دوحادا ءاليا يۋسۋ­­پوۆانىڭ تەڭدەسسىز ونەرىنە تامسان­عا­نىمىزدى ايتا كەتۋگە ءتيىسپىز. كوركەم گيمناستيكانىڭ حاس شەبەرى ەكى رەت التىننان القا تاقتى. ءۇش قارعىپ سەكىرۋدە اسىعى الشىسىنان تۇسكەن ولگا رىپاكوۆا كەيىننەن ءۇش بىردەي وليمپيادادان ولجالى ورالدى: 2008 جىلى بەيجىڭدە – كۇمىس, 2012 جىلى لوندوندا – التىن جانە 2016 جىلى ريو-دە-جانەيرودا  قولا مەدالدى موينىندا جارقىراتتى. بوكسشى باقىت سارسەكباەۆ ارادا ەكى جىل وتكەننەن سوڭ قىتاي ەلىندە وتكەن وليمپيا ويىندارىندا باس جۇلدەنى جەڭىپ الدى. داڭقتى زىل­تەمىرشى يليا ءيليننىڭ دە بۇل ەرەسەكتەر دۋىنداعى تىرناقالدى تابىسى بولدى.  

گۋانچجوۋ-2010 

2010 جىلى بايراقتى باسەكە قىتاي­دىڭ گۋانچجوۋىندا ءوتتى. جەڭىل اتلەت­تەر (4+4+3) مەن اۋىر اتلەتتەردىڭ (3+2+4) قورجىنى تولدى. بوكس (2+2+2), كاراتە (2+0+1) مەن كوركەم گيمناستيكادان (2+0+0) ناتيجەمىز ءتاۋىر بولدى. ال بۇ­رىندارى ازيادادا الدىنا جان سال­ماي جۇرگەن نىسانا كوزدەۋشىلەر (1+3+2) مەن ەسكەك ەسۋشىلەر (0+4+3) سەنىم ۇدەسىنەن شىعا المادى. ءبىر قارا­عاندا, ولاردىڭ العان مەدالدارى از ەمەستەي كورىنەدى. بىراق سپورتتىڭ اتال­عان تۇرلەرىنەن ساراپقا سالىناتىن جۇل­دەلەر جيىنتىعىنىڭ كوپتىگىن, ەلىمىزدە جەڭىسپەن ورىلگەن ءداستۇردىڭ بارىن ەسكەرسەك, جوعارىداعى كورسەتكىشكە كوڭىلىمىز تولعان جوق.

جالپى ەسەپتە قايتا بەسىنشى ورىنعا سىرعىدىق. گۋانچجوۋدا الدىمىزدى قىتاي (199+119+98), وڭتۇستىك كورەيا (76+65+91) مەن جاپونيادان (48+74+94) بو­لەك, يران (20+14+25) قۇراماسى وراپ كەتتى. ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە زەر سال­ساڭىز, پارسى ەلىنىڭ سپورتشىلارى بۇعان دەيىن ءبىزدىڭ جەتىستىگىمىزگە ماڭايلاي دا العان جوق ەدى. ءسوزىمىز دالەلدى بولۋ ءۇشىن ولاردىڭ ءار ازيادا كورسەتكىشىنە توقتالايىق: 1994 جىل, حيروسيما 26 (9+9+8) جۇلدە. ناتيجەسى – 6-ورىن. 1998 جىل, بانگكوك 34 (10+11+13) جۇلدە. ناتيجەسى – 7-ورىن. 2002 جىل, پۋسان 36 (8+14+14) جۇلدە. ناتيجەسى – 10-ورىن. 2006 جىل, دوحا 48 (11+15+22) جۇلدە. نا­تي­جەسى – 6-ورىن. ال قازاقستانعا بۇيىر­عانى – 18 التىن, 23 كۇمىس جانە 38 قولا.

قىتايدا بوكسشىلار سەرىك ساپيەۆ پەن دانيار ەلەۋسىنوۆ, بالۋان نۇرماحان تىناليەۆ, اۋىر اتلەت يليا يلين, مايا مانەزا, سۆەتلانا پودوبەدوۆانىڭ اسقان شەبەرلىگىنە ءتانتى بولدىق. 

ينچحون-2014 

2014 جىلى ازيا ويىندارى قايتا وڭ­تۇستىك كورەياعا ورالدى. سارى تەڭىز جاعا­لاۋىندا ورنالاسقان ينچحون قالا­سىندا وتكەن ءدۇبىرلى دودادا قازاقستان التىن مەدال سانى جاعىنان ءوزىنىڭ جەكە رەكوردىن جاڭارتتى. ينچحوندا ءانۇرانىمىز 28 مارتە شىرقالدى. وعان 23 كۇمىس پەن 33 قولانى قوسىڭىز. بارلىعى – 84 جۇل­دە. ناتيجەسىندە, ءتورتىنشى ورىنعا تۇراق­تادىق. كوش باسىندا سول باياعى ۇشتىك: قىتاي 342 (151+108+83), وڭتۇستىك كورەيا 234 (79+71+84), جاپونيا 200 (47+76+77) جۇلدەگە يەلىك ەتتى. 

وتانداستارىمىزدىڭ اراسىنان ەڭ تابىستى ونەر كورسەتكەن – جەڭىل اتلەتتەر. ولار 3 التىن, 1 كۇمىس جانە 2 قولا يەلەندى. ءجۇزۋشى دميتري ءبالانديننىڭ ءوزى ەكى التىن الدى. دزيۋدودان ازيادانىڭ تۇڭعىش التىنى قورجىنىمىزعا ءتۇستى. ونىڭ يەگەرى – ەلدوس سمەتوۆ. تەننيسشىلەر سايىسىندا قۇرامىندا اندرەي گولۋبەۆ, ميحايل كۋكۋشكين جانە الەكساندر نەدوۆەسوۆتەي ويىنشىلارى بار كوماندامىز باس جۇلدەنى ولجالادى. گرەك-ريم كۇرەسىنىڭ شەبەرى نۇرماحان تىناليەۆ اتالعان جارىستاعى ءوزىنىڭ ەكىنشى التىنىنا قول جەتكىزدى.

دجاكارتا-2018 

وسىدان بەس جىل بۇرىن يندونەزيانىڭ استاناسى –دجاكارتادا وتكەن ازيا ويىندارى قازاقستاننىڭ سپورتشىلارى ءۇشىن ءساتسىز اياقتالدى. جۇلدەلەر سانى 76-عا جەتكەنىمەن, التىننىڭ ازدىعىنان جەرلەستەرىمىز جالپىكوماندالىق ەسەپتە 9-ورىندى قاناعات تۇتتى. تارقاتىپ ايتساق, 15 التىن, 17 كۇمىس جانە 44 قولانى ەنشىلەدىك. قىتاي 289 (132+92+65), جاپونيا 204 (74+56+74) جانە وڭتۇستىك كورەيا 177 (49+58+70) سەكىلدى ازيانىڭ ءۇش الپاۋىتىنان بولەك, يندونەزيا 98 (31+24+43), وزبەكستان 70 (21+24+25), يران 62 (20+20+22), تايپەي 67 (17+19+31) جانە ءۇندىستان 69 (15+24+30) سىندى مەملەكەتتەر الدىمىزدى ورادى.

دجاكارتاداعى ۆەلوشاباندوزداردىڭ باس­ەكەسىندە الەكسەي لۋتسەنكو ەكى رەت توپ جاردى. كوركەم گيمناسشىلار سايىسىندا الينا ءادىلحانوۆا دا ءدال سونداي قۇر­مەتكە بولەندى. ول جەكەلەگەن جانە كوماندالىق سايىستا التىننان القا تاق­تى. ەسكەك ەسۋ, دجيۋ-دجيتسۋ جانە سامبودان قوس التىننان ولجالادىق. جۇلدەلەر جيىنتىعى مولىنان ساراپقا سالىناتىن جەڭىل اتلەتيكا مەن سەمسەرلەسۋدەن ءبىر-ءبىر التىننان الساق, ءجۇزۋ مەن ۆەلوسپورتتا باس جۇلدە بۇيىرمادى. ەڭ وكىنىشتىسى, كوپتەگەن بايراقتى باسەكەدە قازاقستاننىڭ داڭقىن ارتتىرىپ جۇرگەن بوكسشىلار مەن بالۋانداردىڭ بىردە-بىرەۋى جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلە المادى.

سول كەزدە جەرلەستەرىمىزدىڭ دجاكار­تا­داعى كورسەتكىشىن كەزدەيسوقتىققا بالاپ, كوپ نارسەگە كوز جۇما قاراعان ەدىك. ەل سپورتىنىڭ تىزگىنىن ۇستاعان باسشىلار دا وسى ساتسىزدىكتەن ساباق المادى. سونىڭ زاردابىن 2021 جىلى توكيودا الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىندا مولىنان تارتتىق. جاپونيادا قا­زاقستان التىن تۇرماق, كۇمىسكە دە قول جەتكىزە المادى. جەر-جاھاننىڭ جامپوزدارى جينالعان جارىستا سەگىز قولا مەدالمەن شەكتەلىپ, جالپى­كو­ماندالىق ەسەپتە قالىڭ توپتىڭ ارا­سىندا قالىپ قويدىق. ناقتىلاپ ايتساق, 83-ورىندى قاناعات تۇتتىق...