ۇلت ۇستازىن قالاي ارداقتاپ ءجۇرمىز؟

اۋەجاي اتاۋى قاشان وزگەرەدى؟

تاياۋدا اەروۆوكزال مەن پەررون عيماراتىن قاي­تا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى باستالدى. بۇل جۇمىس­تار­دىڭ ناتيجەسىندە اەروۆوكزال الاڭى 5,2 مىڭ شار­شى مەتردەن 8,7 مىڭ شارشى مەترگە دەيىن ۇلعا­يىپ, ساعاتىنا 250 جولاۋشىنى قابىلدايتىن مۇم­كىندىككە يە بولادى. بىردەن 7 رەيس قابىلدايدى, ۇشۋ گەوگرافياسى كەڭەيەدى. جولاۋشىلارعا قىزمەت كور­سەتۋ ساپاسى جاقسارادى.

الايدا قالا تۇرعىندارى اۋەجاي عيماراتىنىڭ ماڭدايشاسىنا «احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى اۋەجاي» دەگەن جازۋ جوندەۋ جۇمىستارىنان كەيىن دە ورناتىلماي قالا ما دەپ قاۋىپتەنەدى.

– ۇكىمەت اۋەجايعا احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ ەسىمىن بەرۋ تۋرالى قاۋلى شىعارعالى ءبىر جىل بولدى. بىراق وعان اۋەجاي اسىعار ەمەس. كەشە استانادان ۇشىپ كەلدىم. ستيۋاردەسسا بالا: ء«بىز قوستاناي قالاسىنىڭ حالىقارالىق اۋەجايىنا قوندىق», دەيدى. مەن شىعىپ بارا جاتىپ «بالام-اۋ, اۋەجايدىڭ اتاۋىن نەگە قاتە ايتتىڭ؟ ۇلتىمىزدىڭ ۇستازى احمەت اتاڭنىڭ ەسىمى نە ءۇشىن بەرىلدى؟» دەدىم. ەشتەڭە تۇسىنبەگەن قالپى قالا بەردى. ياعني قاۋلى قابىلداندى, بىراق ەشتەڭە وزگەرگەن جوق. سوندا نە ءۇشىن سونشاما داۋرىقتىق؟ سول ۇشاقتا بالەنباي ۇلت ۇشىپ كەلدى. سولارعا احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى اۋەجاي دەپ ايتساق, ول ءوز ابىرويىمىز ەمەس پە؟ 2018 جىلى چەحيا مەملەكەتىنە باردىم. ۇشاق پراگاعا قونعاندا ۆاتسلاۆ گاۆەل اتىنداعى حالىقارالىق اۋەجايىنا قوندىق دەپ حابارلادى. مىنە, وزگە جۇرت ءوز ۇلىلارىن الەمگە تۇلعا ەتىپ كورسەتىپ, ارداقتاپ جاتىر. ءبىز قاشان وسىنى ۇيرەنەمىز؟ – دەيدى ءوڭىردىڭ قۇرمەتتى اقساقالى, ايگىلى «شولاقساي» شارۋاشىلىعىنىڭ نەگىزىن قالاعان ەڭبەك ارداگەرى ومىرزاق اعا يحتيلياپوۆ.

اۋەجاي باسشىلىعىنا بىرنەشە كۇن قاتارىنان قوڭىراۋ شالىپ ەدىك, ارعى بەتتەن تەلەفون تۇتقاسىن كوتەرگەن جان بولمادى. بالكىم ءبىر يگى وزگەرىس كورىپ قالارمىز دەگەن ۇمىتپەن اەروپورتتىڭ «airkst.kz» سايتىنا دا كىرىپ كوردىك. وكىنىشكە قاراي, مۇندا اقاڭ دا, اقاڭنىڭ ءتىلى دە جوق بولىپ شىقتى. مەملەكەتتىك ءتىلدى مەنسىنبەيتىن سايتتا اقپاراتتىڭ ءبارى ورىس تىلىندە عانا بەرىلگەن.

ۋنيۆەرسيتەت «وۆ»-تان قاشان قۇتىلادى؟

بىلتىر استانادان «اقاڭ ءجۇرىپ وتكەن جولمەن» ەكسپەديتسياسى كەلگەندە احمەت بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتتىڭ رەكتورى سەيىتبەك قۋانىشباەۆ: «بۇگىن وزدەرىڭىزبەن بولىسەتىن ۇلكەن قۋانىشىمىز بار. ءبىز وسى كۇنگە دەيىن بارلىق قۇجاتتا احمەت بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەت دەپ كورسەتىلىپ كەلسەك, ۇلت ۇستازىنىڭ 150 جىلدىعى اياسىندا قابىلدانعان شەشىمگە سايكەس, ەندى احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەت بولىپ وزگەرىپ, «وۆ»-تان قۇتىلدىق. كەشە قۇجاتتاردى قايتا رەسىمدەۋ جۇمىسى باستالدى», دەگەن ەدى.

سودان بەرى 8 اي ءوتتى. ەموتسياعا بەرىلگەن رەكتور بايقاماي وتىرىك ايتىپ قويدى ما, ايتەۋىر اتالعان ءبىلىم ورداسىنىڭ بىردە-ءبىر قۇجاتى قايتا رەسىمدەلمەگەنى انىق. ء«بىز جۇمىس باعدارلاماسى, سيللابۋس, وزگە دە قۇجاتتارعا بايتۇرسىن ۇلى دەپ جازىپ جاتقان جوقپىز. وتىنىشكە دە بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى دەپ جازامىز. بايتۇرسىن ۇلى دەسەك, قاتە دەپ قايتارىپ جىبەرەدى. بۇل ەندى قاشان وزگەرەتىنىن بىلمەيمىز», دەيدى ۇستازدار.

اتالعان ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پروفەسسورى قالقامان جا­قىپ اعامىزدىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىلى 18 قىر­كۇ­يەكتە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ كەڭەيتىلگەن كەڭەسىندە قابىل­دانعان شەشىم كەيىن وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنە جى­بە­­رىلگەن.

– قازىر ءبىز مينيسترلىكتىڭ جاۋابىن كۇتىپ وتىرمىز. ماسەلە بىزگە بايلانىستى ەمەس. ەندى الداعى وقۋ ج­ى­لى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ تۋعان كۇنى 5 قىر­كۇ­يەكتىڭ قارساڭىندا ءبىر جاۋاپ كەلىپ قالسا, جاقسى بو­لار ەدى دەپ ۇمىتتەنىپ وتىرمىز, – دەدى قالقامان جاقىپ.

وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنەن سەگىز ايدان بەرى جا­ۋاپ­ جوق. ەڭ قۇرىعاندا, جوو باس عيماراتىنىڭ ماڭ­­داي­شاسىنداعى «ۋنيۆەرسيتەت» ا.بايتۇرسىنوۆ اتىن­داعى» دەگەن تۇرلاۋسىز سويلەمدى وزگەرتۋگە قۇل­قى­ جوق ۋنيۆەرسيتەت باسشىلارى دا «جاۋاپ كەلمەدى» دەپ­ جايباراقات وتىرا بەرەتىن سىڭايلى.

مۇرال ما, مازاق پا؟

قوستاناي قالاسىنىڭ «اۋەجاي» شاعىن اۋدا­نىن­دا­­عى №25 تۇرعىن ءۇيدىڭ قابىرعاسىنداعى مۇرالعا احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ بەينەسى سالىنىپتى. شا­شى,­ كوزىلدىرىگى مەن ساقالى عانا اقاڭا كەلەدى دەمە­سە­­ڭىز, جاي انشەيىن كاريكاتۋراعا ۇقساتىپ دومبايلاپ سا­لا سالعان بىردەڭە.

جانىمىزدان ءوتىپ بارا جاتقان تۇرعىننىڭ بىرى­نەن­ «مىناۋ كىم؟» دەپ سۇراپ ەدىك, تاڭ كەيىپپەن: «اح­مەت بايتۇرسىن ۇلى», دەدى. «ۇقسامايدى عوي» دەگەن­ ۋاجىمىزگە: «ەندى ءسال ۇقساتقان, استىنداعى جازۋ­دى وقىساڭىزشى», دەپ جاۋاپ قاتتى. مۇرالدا باس­قا ەمەس, ۇلت ۇستازىنىڭ ءوزى بەينەلەنگەنىن اس­تىن­دا­عى «احمەت بايتۇرسىن ۇلى. 150 جىل» دەگەن لاتىن قار­پىمەن ادىپتەلگەن جازۋدى وقىپ بارىپ قانا كوز جەت­كىزگەن سوڭ, «قۇداي-اۋ, اقاڭنىڭ تىرىسىندە كورگەن ازا­بى از بولعانداي, ەندى مازاقتاۋعا كوشتىك پە؟!» دە­گەن كۇيىك وزەكتى قارىپ ءوتتى.

مۇرالدى سۋرەتكە ءتۇسىرىپ الىپ, جەرگىلىكتى سۋ­رەت­شى كاكەن كۇسەنوۆكە كورسەتىپ ەدىك, ول كىسى: «احمەت بايتۇرسىن ۇلى سەكىلدى اياۋلى تۇلعالاردىڭ پورت­رە­تىن­ ەكىنىڭ ءبىرى سالىپ, ونى كوپشىلىككە جاريا ەتىپ, جار­نا­مالاپ ءجۇر. بۇعان تىيىم سالاتىن ۋاقىت كەلدى. ءبۇ­تىن الاشقا بەلگىلى تاريحي تۇلعالاردىڭ سۋرەتىن ار­نايى كوميسسيانىڭ رۇقساتىمەن عانا سالاتىنداي ەتىپ ارنايى زاڭ قابىلدانعانى ابزال. ولاي بول­ما­عان جاعدايدا, مۇنداي مازاق سۋرەتتەر كوبەيە بەرەدى», دەدى.

قوستاناي