كەز كەلگەن قالانىڭ ءيميدجى – ارحيتەكتۋرالىق جانە مادەني قۇندىلىقتاردان بولەك, ادامداردىڭ بەيبىت ءومىرى مەن تۇرعىنداردىڭ قاۋىپسىزدىك جايى, تىنىش تۇرمىسى بولىپ تابىلادى. بۇل ورايدا مەملەكەت باسشىسى «قازاقستان 2050 – ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى جولداۋىندا قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىنە ەرەكشە مىندەت ارتتى. ويتكەنى, ەلىمىزدىڭ الەمنىڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋى ءۇشىن ەڭ باستى ماقساتى دا ءادىلەتتىلىك پەن زاڭ ۇستەمدىگىن جانە جوعارعى قۇقىقتىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرا الۋى دەيمىز.
مىنە, وسى ورايدا استانا قالالىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتى العا قويىلعان ماقساتتاردىڭ ورىندالۋى جولىندا زور جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنىپ, باسىمدى ءمىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ ۇستىندە. ءاسىرەسە, كۇزەت ءتارتىبىنىڭ كۇشەيۋىنە, قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتىڭ ساقتالۋىنا جانە ەلوردامىزداعى قۇقىق بۇزۋشىلىققا قارسى ارەكەتتەرگە باسا نازار اۋدارىلادى. ويتكەنى, ەلوردادا بارىنەن بۇرىن ونداعى تۇرعىندار مەن قوناقتاردىڭ قاۋىپسىز دە, جايلى ءومىرى ماڭىزدى ورىن الادى.
قىلمىستاردى اشۋداعى جەدەلدىلىك – پوليتسەيلەردىڭ كاسىبي دەڭگەيىنىڭ جوعارعى كورسەتكىشى. ال استانالىق پوليتسيا ەڭ اۋىر قىلمىستاردى اشا وتىرىپ, كاسىبي دەڭگەيلەرىن سان مارتە دالەلدەدى. بەلگىلەنگەن شارالاردىڭ ءناتيجەسىندە ەلوردامىزداعى كريمينالدى جاعدايلار قاۋپى بارىنشا باسەڭدەدى. اعىمداعى جىلى اتقارىلعان شارالاردىڭ ءناتيجەسىندە قالاداعى قىلمىستىق دەڭگەيدىڭ تومەندەۋىنە قول جەتكىزدىك, اسا اۋىر 24 پايىزعا تومەندەسە, ونىڭ ىشىندە توناۋ, بۇزاقىلىق, ت.ب. قىلمىس تۇرلەرى بار.
بۇگىندە استانا اسا قارقىندى دامۋ ۇستىندە, ونىڭ كەلبەتى كۇن وتكەن سايىن تامساندىرىپ, تاڭداي قاقتىرار شاھارعا اينالۋدا. سوعان قوسا, جاسىراتىنى جوق, قاۋىپسىزدىك قىزمەتى دە ءاردايىم جاڭا امال-تاسىلدەردى, زاماناۋي جوبالاردى قاجەت ەتۋدە. ماسەلەن, وسىنداي جوبالاردىڭ ەڭ كولەمدىسى, 2015 جىلعا دەيىن 30 مىڭ بەينەكامەرالار قوندىرىلماق. بۇل كامەرالاردىڭ بارلىعى ءىىد جەدەل باسقارۋ ورتالىعىنا قوسىلىپ, قۇتقارۋ, جەدەل جاردەم, توتەنشە جاعداي كەزدەرىندە جۇمىستى بارىنشا جەڭىلدەتۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى.
استانا قالاسىنىڭ اكىمى يمانعالي تاسماعانبەتوۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا «قاۋىپسىزدىك شەڭبەرى» جوباسى اياسىنداعى جۇمىستار اياقتالۋدا, بۇل جۇمىستاردىڭ قاتارىنا ەلوردامىزداعى جاڭادان تۇرعىزىلعان اۋدانداردى بەينەكامەرالارمەن قامتىپ, 102 قوڭىراۋ شالۋ ارناسىنا شىعاتىن دابىل قوندىرعىسىمەن جابدىقتاۋ جوسپارلانۋدا. قازىرگى تاڭدا استانا قالاسىندا 700-گە جۋىق ستاتسيونارلىق بەينەباقىلاۋ جۇيەسى ورناتىلعان. بۇلاردىڭ كومەگىمەن 160-تان استام قىلمىس اشىلىپ, 18 مىڭعا جۋىق اكىمشىلىك-قۇقىقبۇزۋشىلىق جانە 8 مىڭداي جول ءجۇرۋ ەرەجەسىن بۇزۋ انىقتالدى.
ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنىڭ باستى مىندەتىنىڭ ءبىرى – قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ مەن قوعامدىق ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتۋ. سونىڭ ىشىندە, جاستار اراسىنداعى قىلمىستاردىڭ الدىن الۋعا اسا ءمان بەرىلەدى. قالالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باسىم بولىگىندە قوعامدىق ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتۋگە كومەكشى رەتىندە جاستار جاساقتارى قۇرىلعان. ولاردىڭ ارنايى كيىم ۇلگىسى مەن كۋالىكتەرى بار. قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قالامىزداعى جوعارى جانە ارناۋلى ورتا وقۋ ورىندارىنىڭ جەتەكشىلەرى جانە ستۋدەنتتەرىمەن كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىلدى. ستۋدەنتتىك ءتارتىپ ساقتاۋ مۇشەلەرىنە ارنايى ۋنيفورمالار تىگىلدى.
كامەلەتكە تولماعاندار ءۇشىن قوسىمشا ارنايى ترەنينگتەر مەن دارىستەر وتكىزەتىن «جاس ارلان مەكتەبى» جوباسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى جالعاسىن تابۋدا. جوبا, ەڭ الدىمەن, جاسوسپىرىمدەردى قۇقىقتىق بىلىمگە, پاتريوتتىق جانە رۋحاني تاربيەگە ناسيحاتتاۋعا باعىتتالىپ, نەگىزگى دايىندىقتى قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان.
2012 جىلدان باستاپ ءىىد جەتەكشىلىگىمەن ەلوردالىق پوليتسەيلەر مەن ەۋروپالىق پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى اراسىندا تاجىريبە الماسۋ جۇمىستارى ىسكە اسىرىلۋدا. جىل سايىنعى وتكىزىلەتىن كونفەرەنتسيالاردا قالالىق پوليتسيا ورگاندارىنىڭ نەگىزگى پروبلەمالىق ماسەلەلەرى تالقىلانادى. اعىمداعى جىلدا 40 مىڭنان استام اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق انىقتالىپ, ولاردىڭ ىشىندە ۇساق قۇقىق بۇزۋشىلىق ءۇشىن 345 ادام اكىمشىلىك جاۋاپقا تارتىلدى. 40 ملن. تەڭگە كولەمىندە ايىپپۇل سالىندى. البەتتە, تەك اكىمشىلىك شارالارمەن شەكتەلسەك, قۇقىق بۇزۋشىلىقپەن كۇرەس ايتارلىقتاي جەتىستىككە جەتپەس ەدى, سوندىقتان قوعامدىق ۇيىمدار مەن ەرىكتىلەردى, باق-تى جۇمىس بارىسىنا تارتۋدامىز. وسى ورايدا ەلوردا تۇرعىندارى بارىنشا تۇسىنىستىك تانىتىپ, قولداۋ بىلدىرۋدە.
سوڭعى ۋاقىتتاردا بايقاعانىمىزداي, حالىقتىڭ قوعامدىق ورىندارداعى قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا دەگەن كوزقاراستارى وزگەرگەن. ازاماتتاردان ەلەكتروندى پورتال جانە ينتەرنەت سايتتارى ارقىلى كۇندەلىكتى قۇقىق بۇزۋشىلىق جايىنداعى كەلىپ تۇسكەن حابارلار دەر كەزىندە قارالىپ, ءتيىستى شارالار قولدانامىز.
جول قوزعالىسىنداعى قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ دە ماڭىزدى ورىنعا يە. باس قالامىزداعى جول قاۋىپسىزدىگى تولىقتاي باقىلاۋدا دەۋگە بولادى. جىلدىڭ باسىنان بەرى ءجۇز مىڭنان استام جول ءجۇرۋ ەرەجەسىن بۇزۋ دەرەگى تىركەلگەن, 800-گە جۋىق جۇرگىزۋشىلەر ماس كۇيىندە ۇستالعان. جولدا ءجۇرۋ ەرەجەسىن بۇزعاندارعا 700 ملن. تەڭگەدەن استام ايىپپۇل سالىنعان.
جول-كولىك وقيعالارىن جاقسارتۋ ماقساتىندا ەلوردا اكىمشىلىگىنىڭ باستاماسىمەن ينتەللەكتۋالدى ترانسپورتتىق جۇيە جۇمىستارىنىڭ ءبىرىنشى ساتىسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ITC اياسىندا سارىارقا جانە تۇران داڭعىلدارىندا قازىردىڭ وزىندە 14 «اقىلدى» باعدارشام ورناتىلدى. تاعى 42-ءسى سول جاعالاۋدىڭ التى كوشەسىندە سالىنباق. بۇل باعدارشامدار اۆتوماتتى رەجىمدە جۇمىس جاساپ, كولىككە وزدەرى باعدار بەرىپ وتىرادى.
سونىمەن قوسا, ارنايى اۆتوترانسپورتتاردى ء(ورت ءسوندىرۋشى, جەدەل جاردەم) جۇرگىزۋگە ارنالعان جوبا قاراستىرىلۋدا. ول «GPS»- جۇيەسىنىڭ كومەگىمەن توتەنشە جاعداي كولىكتەرىنىڭ جەدەلدىلىگىن ەلۋ, جەتپىس پايىزعا دەيىن ارتتىرادى.
ەلباسىمىز 2014 جىلدىڭ 17 قاڭتارىنداعى جولداۋىندا اتاپ وتكەندەي, «قۇقىق قورعاۋ سالالارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ءمىنسىز ءتارتىپ پەن جوعارعى كاسىبيلىگىمەن ەرەكشەلەنۋلەرى ءتيىس». ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىن وتكىزۋ بارىسىندا قاۋىپسىزدىكپەن قامتۋ شارالارىندا دا بىزگە جاۋاپتى مىندەتتەر جۇكتەلمەك. كۇزەت ءتارتىبىنىڭ جوعارعى دەڭگەيدە بولۋىن قامتاماسىز ەتەتىن جانە وبەكتىلەردىڭ انتيتەررورلىق قاۋىپسىزدىگىن نىعايتۋ باعىتىنداعى ارنايى شارالار جيىنتىعى قابىلداندى.
حالىق پەن پوليتسيانىڭ ىنتىماقتاسا تىعىز جۇمىس ىستەۋى ماقساتىندا «الماتى» جانە «سارىارقا» اۋداندارىندا پوليتسيا بولىمشەلەرى اشىلدى. قورىتىندىلاي كەلە تىلگە تيەك ەتەرىمىز, حالىقتىڭ پوليتسيا قىزمەتىنە دەگەن سەنىمىنىڭ دەڭگەيى انىقتالدى. زەرتتەۋ ناتيجەلەرىنە سۇيەنسەك, استانا تۇرعىندارىنىڭ 75 پايىزدان استامى پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكتەرىنە دەگەن سەنىمىن اشىق بىلدىرگەن. بۇل ەلىمىز بويىنشا ەڭ جوعارعى كورسەتكىش. دەمەك, العا قويىلعان مىندەت ورىندالۋدا دەگەن ءسوز.
امانتاي اۋباكىروۆ,
استانا قالاسى ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى, پوليتسيا گەنەرال-مايورى.