كۇن كوزىنە شاعىلىسىپ جاتقان قىردىڭ جۇقا قارى كۇرت ەرىسە, دۇلەي كۇشكە اينالادى. ساي-سالادان جىلعالاپ جىلجىپ, كەڭ ارناعا تۇسكەن سوڭ ارقىراي جونەلەتىن كوكتەمنىڭ قىزىل سۋى جانگەلدين اۋدانىن قىسپاققا الىپ جاتىر. ال وسىدان ءۇش جىل بۇرىن سالىنعان ءشيلى اۋىلىنداعى بوگەتتى تاسقىن سۋ شايىپ كەتتى.
وسىلايشا, 2020 جىلى «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» باعدارلاماسى اياسىندا 200 ملن تەڭگەدەن استام قارجىعا سالىنعان بوگەت ءبىر كۇندە جوق بولدى. شالعاي اۋىلعا اۋاداي قاجەت بوگەت ەدى. كۇنكورىسى ءتورت ت ۇلىككە تاۋەلدى ءشيلىنىڭ اينالاسىنداعى جايىلىمنىڭ شۇرايلى بولۋى دا, ەل قولىنداعى مالدىڭ قىستان قىسىلماي قوڭدى شىعۋى دا وسى بوگەتكە قاراپ تۇرعان. ويتكەنى جان-جاقتان قۇلاعان قىزىل سۋ ويپاڭ جەرلەر مەن كوتەرمە جولدى جاعالاي قۋالاپ كەلىپ, وسى بوگەتكە كەلىپ تىرەلەتىن دە, ۇلكەن كولگە اينالاتىن.
– بيىل كول قۇرعاپ قالسا, جاعدايىمىز قيىن بولادى. وسىدان 88 جىل بۇرىن سالىنعان بوگەت ەدى. ەسكى بوگەت توقسانىنشى جىلدارى بۇزىلىپ, وسىدان ءۇش جىل بۇرىن قوستانايدان كەلگەن مەردىگەر كومپانيا قايتا كوتەرگەن. ەندى, مىنە, 200 ملن تەڭگە جەلگە ۇشتى. بوگەت ساپاسىز سالىنعان. وسىدان ءۇش كۇن بۇرىن اۋىلدىڭ جانى جاعالاي سۋ ەدى, قازىر سۋ جوق. سۋدىڭ ءبارى اعىپ دالاعا كەتىپ جاتىر. مۇندا حالىق مال ءۇشىن وتىر. الداعى جازدا مال تۇرماق ادام ىشەتىن سۋدىڭ ءوزى بولماي قالادى. سۋ اعىپ كەتسە, قۇدىقتىڭ ءبارى تارتىلىپ قالادى, – دەيدى ءشيلى تۇرعىندارى.
اۋدان اكىمى شوتا وسپانوۆتىڭ ايتۋىنشا, قىزىل سۋ بوگەتتىڭ سۋاعار جاعىن جىرىپ وتكەن. سۋ شايىپ كەتكەن جەردىڭ ەنى شامامەن 9 مەتردەي بولادى.
– قازىر سۋدى قالايدا توقتاتۋدىڭ امالىن ويلاستىرىپ جاتىرمىز. بىراق توقتاتۋ قيىن. قولدا بار تەحنيكامەن بارىپ, قۇم ءتۇسىرىپ, قالعان سۋدى الىپ قالۋعا قارەكەت جاسايمىز. بوگەتتى سالعان مەردىگەر كومپانيانىڭ كەپىلدىك مەرزىمى اياقتالعان جوق. قاراشاعا دەيىن ۋاقىت بار, سوتقا بەرەمىز. جالپى, ول سەرىكتەستىككە قاتىستى سوت ءىسى قازىردىڭ وزىندە ءجۇرىپ جاتىر, – دەدى اكىم.
سۋ تاسقىنىنىڭ سالدارىنان بىرنەشە كۇننەن بەرى ءميلىساي اۋىلىمەن دە جول قاتىناسى ۇزىلگەن. سونداي-اق ارقالىق ماڭىنداعى اقتاس اۋىلىمەن دە قاتىناس جوق. تاستى وزەنى ارناسىنان اسىپ, ۇزىندىعى 80 مەتر بولاتىن جول ۋچاسكەسىن سۋ شايىپ كەتكەن. بۇل جولدىڭ بويىندا جول استىنان سۋ وتكىزەتىن ون شاقتى قۇبىر جاتىر. بىراق قار سۋىنىڭ قارقىنىنا ولار دا شىداس بەرە الماعان.
وبلىستىق تجد باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ازامات ورىنباەۆتىڭ ايتۋىنشا, قارعىن سۋ قارقىندى ءجۇرىپ جاتقان جەرلەرگە قۇتقارۋشىلار تاراپىنان كەزەكشىلىك ۇيىمداستىرىلىپ, بەكەت قويىلعان. ماڭايداعى ەلدى مەكەندەرگە قىزىل سۋدان تونەتىن قاۋىپ جوق.
– سارىتورعاي, قاراتورعاي وزەندەرى اشىلدى. قىردان تۇسكەن سۋ تاسقىنىنىڭ ءبىرىنشى دەڭگەيى ءوتتى. حالىققا, ەلدى مەكەندەرگە ەشقانداي قاۋىپ ءتونىپ تۇرعان جوق. ەكىنشى دەڭگەي 4 كۇننەن كەيىن كەلەدى دەپ بولجاپ وتىرمىز. ول مىناۋ ۇلىتاۋ جاقتان سارىتورعاي وزەنىنە كەلەتىن سۋلار. جالپى, وبلىستا ناۋرىز ايىنىڭ سوڭىندا كۇن كۇرت جىلىنادى دەگەن بولجام بار. سول سەبەپتى قازىر وزەندەردىڭ دەڭگەيىن ءجىتى باقىلاپ, مۇز كوشكىنىن قاۋىپسىز وتكىزۋ شارالارىن قولعا الىپ جاتىرمىز. مىسالى, وتكەن دەمالىس كۇندەرى وڭىردەگى بارلىق وزەندەردىڭ قاۋىپتى ايماقتارىندا مۇز جارۋ جۇمىستارىن اياقتادىق, – دەدى ازامات ورىنباەۆ.
قوستاناي وبلىسى