ازيانىڭ مىقتىلارى استانادا انىقتالادى

بۇگىنگى اڭگىمەمىز گرەك-ريم كۇرەسى شە­بەرلەرى جايىندا. قازاق بالۋاندارى العاش رەت ازيا چەمپيوناتىندا 1993 جىلى بوي كور­سەتتى. ۇلانباتىردا وتكەن جا­رىستا سەر­گەي ماتۆيەنكونىڭ مەرەيى ۇستەم بولدى. 90 كگ سال­ماق­تا كۇش سى­ناسقان قوستانايلىق ءاپاي­توس في­نالدا وڭتۇستىك كورەيانىڭ وعى­لانى وم دجين حاندى قاپى قال­دىرىپ, باس جۇلدەنى ولجالادى. فينالدا كورەيالىق سپورتشىلارعا ەسە جىبەرگەن احمەتوللا نۇروۆ (57 كگ) پەن يگور دۋپيكوۆ (100 كگ) كۇمىس السا, ما­رات مال­تەك­­­باەۆ (62 كگ) پەن باقتيار باي­­سەيىتوۆ (82 كگ) قولاعا قول سوزدى.

1995 جىلى مانيلادا وتكەن جارىستا قازاق ەلىنىڭ بالۋاندارى كەرەمەت ونەر كورسەتتى. ءبىزدىڭ جىگىتتەر اراسىنان رۋسلان جۇمابەكوۆ (74 كگ), باقتيار بايسەيىتوۆ (82 كگ), داۋ­لەت تۇرلىحانوۆ (90 كگ) جانە سەرگەي ماتۆيەنكو (100 كگ) قار­­سىلاس شاق كەلتىرمەي, باس جۇل­دەنى ول­جالادى. رۋسلان مەن سەر­گەي فينالدا پارسى ەلى پەح­لەۆاندارىنىڭ اياعىن كوك­تەن كەلتىرسە, باقتيار قىرعىزستاندىق رات­بەك ساناتباەۆتى سان سوقتىردى. ال داۋ­لەت كورەيالىق وم دجين حان­نان باسىم ءتۇستى. وڭتۇستىك كو­رەيا دا ءتورت التىن الىپ, تاعى ءبىر كۇمىسكە قول جەتكىزدى. ەسە­سىنە قور­جىنىمىزدا فانيس داۋلەتوۆ (48 كگ), كاميل مۋفتي-زادە (57 كگ) جانە احمەتوللا نۇروۆتىڭ (57 كگ) قولا مەدالدارى بار قا­زاقستان قۇراماسى ۇپاي سانى بو­يىنشا جالپىكوماندالىق ەسەپتە كوش باستادى.

1996 جىلى قىتايدىڭ سياوشاني قالاسىندا ۇيىمداستىرىلعان چەمپيو­ناتتا تاعى دا كومبەگە وڭ­تۇس­تىك كورەيا مەن قازاقستان بىر­دەي جەتتى. بۇل كومان­دا­لاردىڭ ەكەۋى دە ءتورت التىننان ولجالا­دى. جەرلەستەرىمىزدىڭ اراسىنان يۋري مەلنيچەنكو (57 كگ), داۋ­لەت تۇرلى­حانوۆ (82 كگ), سەر­گەي ماتۆيەنكو (90 كگ) جانە انا­تولي فەدورەنكو (100 كگ) جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلسە, باقتيار بايسەيىتوۆ (74 كگ) قولا مەدال يەلەندى. جالپى ەسەپتە كورەيلەر وزدى. ولاردىڭ بىز­دەن ەكى كۇمىسى ارتىق ەدى.

1997 جىلعى جارىستى تەگەران قابىل­دادى. پارسى ەلىندە يۋري مەلنيچەنكو (58 كگ) مەن محي­تار مانۋكيان (63 كگ) وزدى. وليم­پيادا چەمپيونى دەگەن اتاعى بار مەلنيچەنكو شەشۋشى تۇستا كورەيالىق كيم ين سوپتى سان سوقتىرسا, الەمنىڭ بولاشاق ەكى دۇركىن چەمپيونى, افينا وليم­پياداسىنىڭ قولا جۇلدەگەرى ما­نۋكياننىڭ جاپونيالىق ياسۋتوسي ما­تو­كيدەن مەرەيى ۇستەم بولدى. نۇرىم دۇي­سەنوۆ (54 كگ) پەن رومان ۆەگل (97 كگ) كۇمىس مەدالدى مويىندارىندا جار­قىراتسا, اندرەي نيكيفوروۆ (69 كگ) قولا جۇلدەنى ەنشىلەدى. يراننىڭ استاناسىندا وڭتۇستىك كورەيا تاعى دا الدىمىزدى ورادى. ولار 3 التىن, 1 كۇمىس جانە 2 قو­لانى يەمدەندى.

1999 جىلى تاشكەنتتە شىمىل­دىعى تۇرىلگەن ءدۇبىرلى دودادا وڭ­تۇستىك كورەياعا تەڭ كەلەر كو­مان­­دا تابىلمادى. 4 التىن مەن 1 كۇمىسى بار ولار كوش باستادى. قا­زاق­ستان ەكىنشى ورىنعا جاي­عاستى. وتانداستارىمىزدىڭ اراسىنان محيتار مانۋكيان (63 كگ) مەن سەرگەي ماتۆيەنكو (97 كگ) تەڭ­دەسسىز دەپ تانىلسا, يۋري مەل­­­­نيچەنكو (58 كگ) كۇمىس مە­دالدى قا­ناعات تۇتتى. راقىمجان اسەم­­بەكوۆكە (54 كگ) قولا جۇلدە بۇيىر­دى.

عاسىرلار توعىسىندا قىتايدىڭ گۋيلين قالاسىندا وتكەن جارىس­تا قازاقستان قايتا ەكىنشى ساتىعا تابان تىرەدى. بۇل جولى دا كورەيلەردەن قالىپ قويدىق. ءبىزدىڭ بالۋاندار اراسىنان جالعىز باق­تيار بايسەيىتوۆتىڭ باس جۇلدەنى ولجالاۋعا كۇش-جىگەرى جەتتى. 76 كگ سالماقتا ونەر كورسەتكەن ول اق­تىق ايقاستا جاپونيالىق تا­­كاميتسۋ كاتايامانى جىقتى. ال اسقار جۇرسىمباەۆ (54 كگ) پەن سەرگەي ماتۆيەنكو (97 كگ) ەكىنشى ورىن الدى.

2001 جىلى ۇلانباتىردا جەر­لەس­تەرىمىز تىم سۇرەڭسىز كۇ­رەستى. 63 كگ سال­­ماقتاعى داميربەك اسىل­بەك ۇلى كۇ­مىس­پەن كۇپتەلسە, 97 كگ-دا جاسۇلان ال­ماسباەۆ قولانى ەنشىلەدى. بار-جوعى وسى عانا. ال كوماندالىق ەسەپتە كورەيلەر ۇزدىك ۇشتىكتىڭ قاتارىنا ەنە المادى. موڭ­عوليادا يراننىڭ بالۋاندارىنىڭ باق جۇلدىزى جاندى. ەسەسىنە 2003 جىلى نيۋ-دەليدە قازاقستان ءۇش التىن جانە ەكى قولانى يەمدەنىپ, جالپى ەسەپتە جەكە-دارا كوش باستادى. ءۇندى ەلىندە اسەت يمانباەۆ (55 كگ), ابدۋللا جابىرايلوۆ (84 كگ) جانە گەورگي تسۋرتسۋميا (120 كگ) ال­دارىنا جان سالمادى. رۇستەم بايسەيىتوۆ (74 كگ) پەن مارعۇلان اسەمبەكوۆ (96 كگ) ءۇشىنشى ورىنعا تۇراقتادى.

2004 جىلى سارى قۇرلىقتىڭ باستى دوداسى تۇڭعىش رەت قازاق­ستاندا ۇيىم­داستىرىلدى. الما­تىداعى بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت سارايىندا وتكەن جارىستا قازاقستان قايتادان الدىڭعى لەك­تەن كورىندى. ءبىر عاجابى, نيۋ-دەليدە دارا شىققان ءۇش بالۋانىمىز الاتاۋ باۋرايىندا دا توپ جاردى. ولار – اسەت, ابدۋللا جانە گەورگي. ال نۇرباقىت تەڭىزباەۆ (60 كگ), رومان مەلەشين (66 كگ) جانە دا­نيل حاليموۆ (74 كگ) فينالدا ءسۇرىندى.

جوعىرىداعى تابىس­تا­رىمىز­دىڭ كەز­دەي­سوق ەمەس­­تى­گىن 2005 جىلى ۋحان­­­دا دا­لەلدەدىك. قىتايدا مارعۇ­لان اسەم­بەكوۆ (96 كگ) پەن گەورگي تسۋر­تسۋميا (120 كگ) اتوي سالدى. باق­تيار بايسەيىتوۆ (74 كگ) اقتىق سىندا جە­ڭىلىستىڭ كەرمەك ءدامىن تاتتى. نۇرباقىت تەڭىز­باەۆ (60 كگ) پەن ۆيتالي زاحار­چەنكو (84 كگ) قولاعا قول سوزدى. 2006 جىلى سارى قۇرلىقتىڭ دۇلدۇلدەرى ەكىنشى قايتارا الماتىدا باس قوستى. بۇل تارتىس تاعى دا قا­زاق ەلى ورەن­­دە­رىنىڭ جە­ڭىسىمەن اياق­تالدى. نۇرباقىت تە­ڭىزباەۆ (60 كگ) العاش رەت ازيا­­نىڭ تەڭدەسسىزى دەپ تانىل­سا, مارعۇلان اسەمبەكوۆ (96 كگ) پەن گەورگي تسۋرتسۋميا (120 كگ) كەزەكتى التىندارىن قان­جى­­­عالارىنا بايلادى. ۆيتالي زا­حارچەنكو (84 كگ) ەكىنشى جانە بەيبىت نۇعىمانوۆ (66 كگ) پەن رومان مەلەشين (74 كگ) ءۇشىنشى ورىنداردى يەلەندى.

2007 جىلى بىشكەكتە باعىمىز جانبادى. الاتاۋدىڭ ارعى بەتىندە اسەت ءادىلوۆ (74 كگ) پەن اسەت مامبەتوۆتىڭ (96 كگ) قوس كۇمىسىن قاناعات تۇتتىق. 2008 جىلى چەد­جۋدا دا باس جۇلدە بۇيىرمادى. مار­عۇلان اسەمبەكوۆ (96 كگ) پەن گەور­گي تسۋرتسۋميا (120 كگ) شەشۋشى سايىستا ۇتىلسا, ەر­مەك كوكەتوۆ (55 كگ), ەر­بول قو­ڭىراتوۆ (60 كگ) جانە اندرەي سامو­حين (84 كگ) ۇزدىك ۇشتىكتى تۇيىندەدى. 2009 جىلى پاتتايادا دارحان باياحمەتوۆ (66 كگ) – ءبىرىنشى, المات كەبىسباەۆ (60 كگ), اندرەي ساموحين (84 كگ), مار­عۇلان اسەمبەكوۆ (96 كگ) – ەكىنشى جانە اسەت قۇدايبەرگەنوۆ (55 كگ) پەن رومان مەلەشين (74 كگ) ءۇشىنشى ورىندى يەمدەندى.

سوڭعى ءۇش جارىستا الدارىنا جان سالماعان يران سپورتشىلارى 2010 جىلى ءۇندىستاننىڭ استاناسىندا ءوز ورىندارىن وڭتۇستىك كورەياعا بوساتتى. 2001 جىل­دان بەرى دارالانا الماي جۇرگەن كورەي­لەر قايتا «قاھارىنا» ءمىندى. بۇل جولى ولار كوش باستادى. قازاقتار اراسىنان فينالعا تەك ايبەك ەڭسەحانوۆ (66 كگ) شىقتى. الايدا ول اقتىق سىندا كيم حەن ۋعا جول بەردى. مارات عارىپوۆ (55 كگ) پەن مارعۇلان اسەمبەكوۆ (96 كگ) ءۇشىنشى تۇعىرعا تابان تىرەدى. 2011 جىلى تاشكەنتتە المات كەبىسباەۆ (60 كگ) قارسىلاس شاق كەلتىرمەسە, بەيبىت نۇ­عىمانوۆ (66 كگ) پەن اسحات دىلمۇ­حامەدوۆ (74 كگ) قولا مەدالدى ەنشىلەدى.

2012 جىلى كۋميدە ەربول قو­ڭىراتوۆ ەرلەدى. 60 كگ سال­ماقتا بەلدەسكەن قاندا­سىمىز في­­نالدا جاپونيالىق كادزۋما كۋ­­راموتانى قاپى قالدىرىپ, ەلى­مىزدىڭ ءانۇرانىن شىرقاتتى. فينالدا جەرگىلىكتى الىپ كيم ەن مينگە ەسە جىبەرگەن اب­دىمالىك سارتباەۆ (120 كگ) كۇمىسپەن كۇپ­تەلسە, ەلدار قايراتوۆ (66 كگ), اسەت ءادى­لوۆ (74 كگ) جانە ماق­سات ەرەجەپوۆ (84 كگ) قولا مەدالدى  مويىندارىنا ءىلدى.

2013 جىلى نار تۇلعالى نۇر­ماحان تىناليەۆتىڭ (120 كگ) تەڭ­دەسسىز ونەرىنە تامساندىق. اقتىق ايقاستا ول قىتايلىق نە ءسياوميننىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىردى. ەر­ۇلان ىسقاقوۆ (96 كگ) فينالدا كورەيالىق ان چان گۋننىڭ وسال تۇسىن تابا المادى. ەربول قوڭىراتوۆ (66 كگ) پەن ماقسات ەرەجەپوۆ (74 كگ) جۇلدەگەرلەر قاتارىنا قوسىلدى.

2014 جىلعى ازيا چەمپيونا­تىنىڭ جالاۋى استانادا جەلبىرەدى. بۇل جولى نەگىزگى باسەكەلەستىك قازاق, قىرعىز جانە كورەي بالۋان­دارى اراسىندا ءوربىدى. بۇل تارتىستا جەرلەستەرىمىزدىڭ مەرەيى ۇستەم بولدى. ەلوردا تورىندە نۇر­سۇلتان تۇرسىنوۆ (85 كگ) پەن ەرۇلان ىسقاقوۆ (98 كگ) توپ جاردى. ماقسات ەرەجەپوۆ (71 كگ) فينالدا ۇتىلسا, ايبەك ەڭسەحانوۆ (66 كگ) پەن ازامات قۇستىباەۆ (80 كگ) ۇزدىكتەر ساناتىنان كورىندى.

2015 جىلعى دوحاداعى دودادا نۇر­ماحان تىناليەۆ (120 كگ) قانا جەڭىس تۇ­­عىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتە­رىل­دى. نۇر­سۇلتان تۇرسىنوۆ (85 كگ) كۇ­مىس الدى. دەمەۋ جادىراەۆ (66 كگ), جاسۇلان قوشانوۆ (80 كگ) جانە مار­عۇلان اسەمبەكوۆ (98 كگ) قولا مەدالدى يەلەندى. 2016 جىلعى بانگكوكتاعى باسەكەنى وتانداستارىمىز التى جۇلدەمەن قورى­تىندىلادى. دوسجان قارتىقوۆ (75 كگ) – ءبىرىنشى, اسحات جاڭبىروۆ (66 كگ) – ەكىنشى, مەيرامبەك ايناعۇلوۆ (59 كگ), دارحان باياح­­مەتوۆ (71 كگ), اسحات دىل­مۇحا­مەدوۆ (80 كگ) جانە دامير كۇ­زەمباەۆ (130 كگ) ءۇشىنشى ساتىعا تۇ­راقتادى.

2017 جىلى نيۋ-دەليدە وت­كەن ازيا چەمپيوناتىندا يران قۇراماسىنىڭ قار­قىنى تىم كۇشتى بولدى. ساراپقا سا­لىنعان سەگىز باس جۇلدەنىڭ تەڭ جارتىسىن يەمدەنگەن ولار جالپى ەسەپتە كوش باستادى. قورجىنىندا ەكى التىنى بار جاپونيا ەكىنشى ورىنعا جايعاستى. ءۇشىنشى جانە ءتورتىنشى ورىنداردى وڭتۇستىك كورەيا مەن قازاقستان ءوزارا ءبولىستى. ەكى كوماندانىڭ التىنى مەن كۇمىسى بىردەي بول­عانىمەن, قارسىلاستارىمىز ءبىر قولا ارتىق الدى. ءۇندى ەلىندە ماقسات ەرەجەپوۆ ەرلەدى. 75 كگ سالماقتا بەلدەسكەن ول بارلىق باسەكەلەسىنەن باسىم ءتۇستى. مەي­رامبەك ايناعۇلوۆ (59 كگ), المات كەبىسباەۆ (66 كگ) جانە دامير كۇزەمباەۆ (130 كگ) كۇمىس مەدالدى يەلەنسە, ەرۇلان ىسقاقوۆ (98 كگ) قولاعا قول سوزدى.

2018 جىلى بىشكەكتە قازاق­ستاننىڭ ورەندەرى جاقسى كۇرەستى. المات كەبىسباەۆ (66 كگ) پەن اسحات دىلمۇحامەدوۆ (82 كگ) قار­سىلاس شاق كەلتىرمەسە, دەمەۋ جادىراەۆ (72 كگ) پەن ەرۇلان ىسقاقوۆ (97 كگ) فينالدا ۇتىل­دى. مەيرامبەك ايناعۇلوۆ (63 كگ) پەن ماقسات ەرەجەپوۆ (77 كگ) ءۇشىنشى ورىندى ەنشىلەدى. سول سەكىلدى يران, وزبەكستان جانە جا­پونيانىڭ «كلاسسيكتەرى» دە ەكى التىننان ولجالادى. الاتاۋدىڭ ارعى بەتىندە قىرعىزستان مەن قى­تاي بالۋاندارى ءبىر-ءبىر رەتتەن توپ جاردى.

2019 جىلى سياندا جەتى جەرلەسىمىز جەڭىس تۇعىرىنا كوتە­رىلگەنىمەن, بىردە-ءبىر التىننىڭ بولماۋى سالدارىنان كو­مان­دالىق سايىستا مىقتىلار قاتا­رىنان كورىنە المادىق. وتانداس­تارىمىزدىڭ اراسىنان ەڭ ۇزدىك ناتيجەگە مەيىرجان شەرماحانبەت قول جەتكىزدى. 67 كگ سالماقتا كۇرەسكەن ول كۇمىس مەدالدى موينىنا ءىلدى. قورلان جاقانشا (55 كگ), دەمەۋ جادىراەۆ (72 كگ), تەمىرلان شا­دۋكاەۆ (77 كگ), ماقسات ەرەجەپوۆ (82 كگ), ازامات قۇستىباەۆ (87 كگ) جانە دامير كۇزەمباەۆ (130 كگ) قولا جۇلدەنى يەلەندى. ءتورت التى­نى بار يران قۇرا­ماسى ءبىرىنشى ورىن­دى ولجالادى. وز­بەكتەر مەن كو­رەيلەر قوس التىندى قور­جىنعا سالسا, قىر­­­عىزدار مەن قى­تايلار ءبىر-ءبىر رەت­تەن سول مەجە­دەن كورىندى.

2020 جىلعى باي­راق­تى با­سەكە قايتا نيۋ-دەليدە ءوتتى. بۇل جولى دا پارسى ەلى وكىلدەرىنىڭ قار­قىنىنا ەشكىم شىدامادى. 10 التىننىڭ تەڭ جارتىسى – يران­دىق­تاردىڭ ەنشىسىندە. قالعان باس جۇلدەنى جاپونيا, وزبەكستان, وڭتۇستىك كورەيا, قازاق­ستان جانە ءۇندىستاننىڭ اپايتوستەرى ءوزارا ءبولىستى. ءبىزدىڭ بالۋاندار اراسىنان تەمىرلان شادۋكاەۆ (77 كگ) شاشاسىنا شاڭ جۇقتىرمادى. يبرا­گيم ماگومادوۆ (72 كگ) ەكىنشى ورىن السا, قورلان جاقانشا (55 كگ), ازامات قۇستىباەۆ (87 كگ) جانە مانسۇر شادۋكاەۆ (130 كگ) ءۇشىنشى ساتىعا تابان تىرەدى.

2021 جىلى الماتىدا جالاۋى جەل­بىرەگەن ازيا چەمپيوناتىنىڭ كوماندالىق ەسەبىندە كوش باس­تاۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ بالۋاندار بارىن سالدى. ايدوس سۇلتانعالي (60 كگ) مەن سۇلتان اسەت ۇلى (63 كگ) قارسى كەلگەندەرىن قوعاداي جا­پىردى. المات كەبىسباەۆ (67 كگ) پەن ءالىمحان سىزدىقوۆ (130 كگ) شەشۋشى تۇستا سۇرىنسە, دەمەۋ جادىراەۆ (77 كگ) پەن ەرۇلان ىس­قاقوۆ (97 كگ) ۇزدىك ۇشتىكتى تۇيىن­­دەدى. دەسەك تە بۇل ناتيجە سارى قۇر­لىقتىڭ ەڭ ۇزدىك كومانداسى اتانۋ ءۇشىن جەتكىلىكسىز بولدى. الاتاۋ باۋرايىن­دا دا پارسى ەلى­نەن كەلگەن پەحلەۆاندار الدىمىزدى ورادى. ولار 4 التىن, 2 كۇمىس جانە 3 قولانى قورجىنعا سالدى. قازاق­ستان ەكىنشى ورىندى قاناعات تۇتتى. سونداي-اق باس جۇلدە العاندار قاتارىندا جاپو­نيانىڭ ەكى جانە وڭتۇستىك كورەيا مەن وزبەكستاننىڭ ءبىر-ءبىر بالۋا­نى بار.

بىلتىر ۇلانباتىردا شىمىل­دىعى تۇرىلگەن بايراقتى باسەكەنىڭ كوماندالىق ەسەبىندە باس جۇلدە ءۇشىن تارتىس يران مەن قىرعىزستان قۇرامالارى اراسىندا ءوربىدى. نا­تيجەسىندە, پارسى ەلىنىڭ وكىلدەرى وزسا, كورشىلەرىمىز ەكىنشى ورىندى ولجا­لادى. ءۇشىنشى ورىندا – قازاقستان. ءبىز­دىڭ جىگىتتەردىڭ اراسىندا مەيىرجان شەر­ماحانبەت (67 كگ) پەن ءالىمحان سىز­دىقوۆتىڭ (130 كگ) شوقتىعى بيىك بولدى. امانعالي بەكبولاتوۆ (55 كگ), مەي­رامبەك ايناعۇلوۆ (63 كگ), ابى­­لايحان امزەەۆ (72 كگ), ماق­سات ەرەجەپوۆ (77 كگ) جانە دياس قالەن (82 كگ) اقتىق سىنعا دەيىن ال­قىنباي جەتىپ, شە­شۋشى تۇستا عانا قارسىلاستارىنا ەسە جى­بەر­دى. ەرنۇر فيداحمەتوۆ (60 كگ) پەن نۇرسۇلتان تۇرسىنوۆ (87 كگ) قولا مەدالدى يەلەندى. جالپى جۇلدەلەر سانى جاعىنان اتالعان جارىستا قازاقستان قۇرا­ماسى بار­لىعىنان وزدى.

جالپى, 1983-2022 جىلدار ارالىعىندا گرەك-ريم كۇرەسىنەن ازيا چەمپيوناتىنىڭ جالاۋى 32 مارتە جەلبىرەدى. سول ارالىقتا جالپىكوماندالىق ەسەپتە مەدال سا­نى جاعىنان يران قۇراماسى 14 رەت كوش باستادى. 11 مارتە وڭتۇستىك كورەيانىڭ وعلاندارى وزدى. قازاقستان قۇراماسى التى رەت توپ جارسا, جاپونيانىڭ جىگىتتەرى ءبىر مارتە دارا شىقتى. قۇرلىقتىق دودانىڭ ۇپاي سانى بويىنشا مىنا كوماندالار الدىڭعى لەكتەن كورىندى: يران – 14, وڭ­تۇستىك كورەيا – 10, قازاقستان – 6 جانە جا­پونيا مەن وزبەكستان – 1 رەتتەن.