شاعىن جانە ورتا بيزنەس سالاسىنداعى ايەلدەر ۇلەسى ارتىپ كەلەدى. «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2025» بيزنەستى قولداۋ مەن دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا جانە «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ 2020-2021 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسى» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە ايەلدەر ەڭبەك نارىعىنىڭ تالابىنا ساي بىلىكتىلىكتەرىن ارتتىرىپ, كاسىپكەرلىكتىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرىپ وتىر.
سوڭعى ۋاقىتتا بيزنەستەگى باسشىلىق قىزمەتتەردى دە ايەلدەر قاۋىمى سەنىمدى اتقارا باستاعان. فورۋمعا قاتىسۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بۇعان ءبىرىنشى كەزەكتە ايەلدەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى مەن ءتارتىبى سەبەپ.
«ايەلدەر كاسىپكەرلىگى – وتاندىق بيزنەستىڭ ماڭىزدى بولىگى. ايەلدەر قاتىساتىن بيزنەستە قامقورلىق, جاۋاپكەرشىلىك, ءتارتىپ كوزگە ۇرىپ تۇرادى. مەنىڭ دە ەڭ سەنىمدى ارىپتەستەرىمنىڭ قاتارىندا ايەلدەر كوپ. كۇنبە-كۇن كەزدەسەتىن ءتۇرلى قيىندىقتارعا قاراماستان ايەلدەر كاسىپكەرلىگى وتە بەلسەندى دامىپ جاتىر. وتكىزىلىپ وتىرعان فورۋم – جاڭا يدەيالاردىڭ تۋىنداۋىنا تاماشا مۇمكىندىك بەرەتىن شارا. بۇل رەتتە ايەلدەر بيزنەسىنە مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ – گرانت, جەڭىلدەتىلگەن كرەديت جانە سۋبسيديالاۋ قاجەت», دەدى «اتامەكەن» ۇكپ باسشىسى رايمبەك باتالوۆ.
ونىڭ سوزىنشە, كوپتەگەن بيزنەس ايەلدىڭ تىنىمسىز ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا جۇمىس ىستەپ تۇر.
«سوڭعى جىلدارى وڭىرلەردە ايەلدەر تاراپىنان بيزنەسكە دەگەن قىزىعۋشىلىقتىڭ ءوسىپ كەلە جاتقانىن اڭعارىپ وتىرمىز. بىراق كاسىپكەرلىككە بارۋ كەرەك پە, جوق پا دەگەن كۇمان دە ءجيى كەزدەسەدى. بۇل رەتتە ايەلدەرگە كومەكتەسۋ قاجەت. ونداي قولداۋ ينفراقۇرىلىمى بىزدە بار. قازىرگە دەيىن 7 مىڭعا جۋىق ايەل ءتۇرلى باعدارلاما بويىنشا وقۋ كۋرستارىنان ءوتتى. ناۋرىزدا «اتامەكەن» ءوز قۇرىلىمىن وزگەرتەدى, ونىڭ ىشىندە پالاتادا ايەلدەر كاسىپكەرلىگىنە ارنالعان جەكە دەپارتامەنت اشىلادى», دەپ اتاپ ءوتتى باتالوۆ.
Halyk Bank باسقارما توراعاسى ءۇمىت شاياحمەتوۆانىڭ ايتۋىنشا, قارجى ينستيتۋتى ايەلدەر كاسىپكەرلىگىنە ايىرىقشا نازار اۋدارادى.
«2018 جىلدان بەرى Halyk Bank «بيزنەستەگى ايەلدەر» جەكە باعدارلاماسىن قارجىلاندىرىپ كەلە جاتىر. اتالعان باعدارلاما اياسىندا قىز-كەلىنشەكتەر 530 كاسىپكە جىلدىق 5 پايىزدىق مولشەرلەمەمەن 5 ملرد تەڭگەگە جۋىق نەسيە الىپ ۇلگەردى. وسى جىلدىڭ باسىندا تاعى 1 ملرد تەڭگە بولەتىنىمىزدى جاريالادىق. وسىلايشا, Halyk Bank ايەلدەر بيزنەسىن قولداۋ ماقساتىندا 6 ملرد تەڭگە ءبولىپ وتىر. وسى رەتتە ايەلدەردىڭ بانك الدىنداعى مىندەتتەمەسىن ورىنداۋ تۇرعىسىنان دا ەرەكشە جاۋاپكەرشىلىككە يە ەكەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. مىسال رەتىندە «قارا تىزىمدە» ايەلدەر سانىنىڭ ەركەكتەردەن الدەقايدا از ەكەنىن ايتسام بولادى», دەيدى ول.
فورۋمنىڭ مودەراتورى جانە قازاقستان ىسكەر ايەلدەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى اقەركىن ەراليەۆانىڭ ايتۋىنشا, ەلدەگى تىركەلگەن شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىن باسقارۋ سانى بويىنشا ايەلدەر ۇلەسى 43,5 پايىزدى قۇرايدى (2022 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنداعى جاعداي). ايەلدەر كاسىپكەرلىگى شاعىن جانە ورتا بيزنەستەگى 31 پايىز جۇمىس ورنىن قامتاماسىز ەتىپ وتىر. بۇل – رەسپۋبليكا ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ 14,6 پايىزى.
اقش-تىڭ قازاقستانداعى باس كونسۋلى كەرولاين سەۆيدجدىڭ ايتۋىنشا, ەگەر دامۋشى ەلدەردەگى بيزنەستە ايەلدەر مەن ەرلەردىڭ ۇلەسى تەڭ بولسا, وندا مەملەكەت ەكونوميكاسىنىڭ اياققا تۇرۋى تەزىرەك جۇزەگە اسادى. ونىڭ پايىمداۋىنشا, بۇل 2025 جىلعا تامان 38 ترلن دوللارلىق وسىمگە باستايدى. بۇل دەگەنىڭىز اقش پەن قىتاي ءىجو-سىمەن بىردەي كورسەتكىش. ال قازاقستان ءىجو-ءسىن 53 ملرد دوللارعا جەتكىزۋگە بولار ەدى.
«اتامەكەن» ۇكپ ىسكەر ايەلدەر كەڭەسىنىڭ باسشىسى ءلاززات رامازانوۆانىڭ ايتۋىنشا, كەڭەس كاسىپورىندارعا گەندەرلىك ەكسپەرتيزا جۇرگىزىپ, گەندەرلىك تەڭدىك سەرتيفيكاتىن بەرەتىن قاۋىمداستىق قۇرعان.
«بىلتىر مۇنداي سەرتيفيكاتتى العاش بولىپ «كازتسينك» كومپانياسى الدى. ءىرى بيزنەس تاراپىنان سەرتيفيكاتقا دەگەن سۇرانىس وتە جوعارى. بۇل سەرتيفيكات ءوز ەلىنە جانە ءوز بيزنەسىنە تىكەلەي ينۆەستيتسيا تارتۋعا كومەكتەسەدى. قازىرگى ۋاقىتتا بيزنەسكە تەك جازدا كەزدە ەمەس, زەينەتكەرلىك كەزەڭدە دە كىرۋگە بولادى. ءبىر اي بۇرىن ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىمەن بىرىگىپ كونسۋلتاتسيا وتكىزدىك جانە ولار ىسكەر ايەلدەر كەڭەسىنە مىناداي ۇسىنىسپەن قايىرىلدى: ەگەر كاسىپكەر ونى جۇمىسقا الاتىن بولسا, وندا مەملەكەت زەينەتكە شىعۋىنا بەس جىلدان از ۋاقىت قالعان ايەلدەردىڭ جالاقىسىنا سۋبسيديا جاسايدى. بۇل بيزنەسۆۋمەندەر ءۇشىن ءتاپ-ءتاۋىر موتيۆاتسيا. مۇنى تەك ايەل كاسىپكەرلەر عانا ەمەس, ەر ادامدار دا پايدالانسا بولادى», دەيدى ءلاززات رامازانوۆا.
فورۋم بارىسىندا ارنايى قوناق – «ۋكراينا تابىستى ايەلدەر كلۋبىنىڭ» وكىلى يلونا بوردياننىڭ پىكىرى دە تاتىمدى شىقتى. ول سوعىس باستالعاننان كەيىن توي كويلەكتەرى ساتىلىمىن قالاي ساقتاپ قالعانىن ايتىپ بەردى.
ء«بىز ءوز نارىعىمىزدى جوعالتىپ الدىق», دەيدى يلونا, «كليەنتتەرىمىزدىڭ 90 پايىزى رەسەيدەن كەلەتىن. سودان قابىرعاعا الەم كارتاسىن ءىلىپ تاستاپ, جاھان نارىعىن زەرتتەپ كوردىك. ونلاين-ساتىلىمدى ىسكە قوستىق, مەنەدجەرلەرمەن حابارلاستىق, ءتۇرلى ەلدەردە كەزدەسۋلەر بويىنشا كەلىسىم جاساستىق. قازىر ءوز بيزنەسىمىزدىڭ اۋقىمىن كەڭەيتتىك جانە 100 پايىزعا ۇلعايتتىق. كليەنتتەرىمىزدىڭ اراسىندا شۆەيتساريا, گەرمانيا, ماجارستان, رۋمىنيا, بولگاريا, مەكسيكا, اقش جانە يسپانيا ەلدەرى بار. سوعىس بىزگە كوپ نارسەنى ۇيرەتتى, سونىڭ ىشىندە تەك ءوز نارىعىڭدا قايناي بەرمەي, سىرتقا شىعۋ كەرەكتىگىن دە ۇعىندىردى. حالىقارالىق نارىققا مويىن بۇرۋ قاجەت. ەگەر ءبىر ەلدە نارىق تومەندەسە, وندا باسقا ەسىكتى قاعىپ كورۋ كەرەك. باسقا ەلدەرمەن بايلانىس ورناتىپ, تاجىريبە الماسۋدا مۇنداي فورۋمداردىڭ ماڭىزى وتە زور», دەدى ۋكراينالىق بيزنەسمەن.