جارىق الەمنىڭ سۇلۋلىعى مەن كوركىنە ادام بالاسىنىڭ كوزى تويعان با؟! الايدا مىنا دۇنيەگە شىر ەتىپ كەلگەننەن سوڭ بۇكىل عالامنىڭ عاجايىبىن قوس جانارىڭمەن كورمەك تۇگىلى, ەلەستەتە الماۋدان وتكەن ازاپ جوق شىعار؟! «كورمەيتىن كوز, سۋسىز جەر مۇڭلى». ەگەر ماڭدايداعى قوس جۇلدىزىڭدى ساقتاۋ جاراتقاننىڭ جازۋىنان بولەك, وزىڭە دە تاۋەلدى بولسا, وندا بارلىعىن تاعدىرعا جاۋىپ قويا سالۋدىڭ ءجونى جوق. سوندىقتان ماماندار قاشان دا جاڭا تۋعان نارەستەرلەردى بىردەن بارلىق اۋرۋعا تەكسەرىپ, ونىڭ ىشىندە وفتالمولوگيالىق سكرينينگ جاساۋعا كەڭەس بەرەدى. سەبەبى سابيلەردە قانمەن بەرىلەتىن, ياكي اناسىنىڭ قۇرساعىندا جاتقاندا جۇكتىلىكتىڭ دۇرىس جۇرگىزىلمەۋىنەن ءتۇرلى دەرت تابىلىپ جاتادى. بۇل – بالالاردىڭ كوز قىليلىعىنان باستاپ, كوزدىڭ قاتەرلى ىسىگى, رەتينوپاتيا, رەتينوبلاستوما سياقتى جالپى اتاۋعا يە كەسەلدەر.
قىليلىق ەمدەلەدى
مىندەتى بولعان سوڭ, وفتالمولوگتار بالالاردىڭ كوز اۋرۋلارىن ەمدەۋدى مۇمكىندىگىنشە ەرتە باستاۋدى ەسكەرتەدى. وسى ماقالانىڭ ماقساتى دا سول, پەرزەنتىنىڭ كوزىنەن كىنارات بايقاپ جۇرگەن اكە-شەشەلەرگە جول سىلتەۋ.
ماسەلەن, الماتى بالالار جەدەل مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ ورتالىعىنىڭ وفتالمولوگيا بولىمشەسى «قيتارلانا ۇيلەسكەن قىليلىق», «شاشىراندى ۇيلەسكەن قىليلىق», «تىك قىليلىق» دياگنوزدارى قويىلعان بالالاردى ەمدەي الادى. بۇل ورتالىقتا كورۋ قابىلەتىن تۇزەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن سينوپتوفور جانە ماكۋلوتەستەر ترەناجەرلەرىنىڭ كومەگىمەن وتاسىز ەم تۇرلەرى قولدانىلادى. كوپ جاعدايدا وفتالمولوگتەر قىليلىقتى حيرۋرگتەردى ارالاستىرماي, بۇرىننان كەلە جاتقان ەسكى ادىستەرمەن ەمدەيدى.
ءتۋابىتتى كەسەلدەردى ايتپاعاندا, بالالاردىڭ كوزى گادجەتتەرگە دەگەن شەكسىز قۇمارلىقتان قۇريتىنى جاڭالىق ەمەس. ال دارىگەرلەر قىليلىقتى جازۋعا بولاتىنىن, بىراق ەمىن باستاۋدى ۇزاتا بەرمەۋگە كەڭەس بەرەدى.
«قىليلىقتى كوسمەتيكالىق تۇرعىدا عانا ەمدەۋدى ماقسات تۇتپايمىز. قيتارلىقتان قۇتىلا وتىرىپ, كوزدىڭ كورۋ قىزمەتىن بارىنشا جاقسارتۋعا ارەكەت جاسايمىز. قورشاعان ورتانى ەكى كوزبەن قابىلداۋ قابىلەتى – مەديتسينا تىلىندە بينوكۋليارلىق ستەرەوسكوپيالىق كورۋ دەپ اتالادى. ەمدەۋ ءادىسىن دۇرىس تاڭداۋ ءۇشىن بالانى مۇمكىندىگىنشە ەرتەرەك وفتالمولوگكە كورسەتكەن ءجون. كورۋ اناليزاتورىنىڭ جوعارى ساپالى تولىق دامۋىنا جاعداي جاساۋ ءۇشىن ەم دەر كەزىندە جۇرگىزىلۋى كەرەك. بۇل – وتە ماڭىزدى. وكىنىشكە قاراي, بالالاردى 7-8 جاستان كەيىن ەمدەگەندە, تەك كورۋ وتكىرلىگىن ساقتاپ قالۋدى كوزدەيمىز. مۇنداي جاعدايدا بينوكۋليارلىق كورۋدىڭ تولىق دامۋى تۋرالى ءسوز قوزعاۋ قيىن. سوندىقتان ەسەيىپ قالعان بالالار ەمدەلۋگە كەلگەندە, جاقسى جانە ءتيىمدى ناتيجەگە قول جەتكىزۋ ەكىتالاي. مۇنداي بالالاردى 7 جاسقا دەيىن, ياعني مەكتەپكە دەيىن باقىلاپ, ەمدەۋگە تىرىسۋ قاجەت. بينوكۋليارلىق بۇزىلۋمەن بايلانىستى كوز جانارىن تۇزەتۋ مەكتەپ تاپسىرمالارى, ساباق وقىعان كەزدە دە قيىندىقتار تۋدىرادى. وتاسىز ەمدەۋگە بولاتىن قىليلىقتىڭ تۇرلەرى كوپ. سوندىقتان بۇل تەك حيرۋرگيا ارقىلى دارىگەرلەر شەشەتىن ماسەلە. ال كوزىلدىرىك تاڭداۋ, اپپاراتتىق ەمدەۋ شەڭبەرىندە حيرۋرگياسىز-اق ءتيىمدى ەمدەلەتىن قىليلىق تۇرلەرى بار», دەدى الماتى قالالىق بالالار جەدەل مەديتسينالىق جاردەم ورتالىعىنىڭ وفتالمولوگى, دۇنيەجۇزىلىك بالالار وفتالمولوگتەرى قاۋىمداستىعىنىڭ مۇشەسى ءلاززات كەيكينا.
قىليلىقتىڭ پايدا بولۋىنا نەۆرولوگيالىق جاعدايلار دا اسەر ەتۋى مۇمكىن. سوندىقتان ورتالىق وفتالمولوگتەرى نەۆروپاتولوگتەرمەن بىرگە جۇمىس ىستەيدى. قالىپتى كورۋ ومىرتقانىڭ قۇرىلىمىنا تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. ال قىليلىق – بالالاردىڭ ومىرتقانى دۇرىس ۇستاي الماۋىنىڭ ءبىر سەبەبى.
«قىليلىق ومىرتقاعا دا قاتتى اسەر ەتەدى. باستى تومەن قاراپ ۇستاۋعا ءماجبۇرلى بولۋ ومىرتقانىڭ ساۋلىعىنا عانا ەمەس, جالپى قۇرىلىمىنا دا كەرى اسەر ەتەدى. سوندىقتان قىليلىقتى نەعۇرلىم ەرتەرەك ەمدەسەك, نارەستەنىڭ باسىن ۇستاۋىن قالپىنا كەلتىرۋ وڭايىراق. سايكەسىنشە, ومىرتقانىڭ جاعدايى دا جاقسارادى. كوبىنەسە «كوزدىك قيسىق مويىندى» شىنايى قيسىق مويىنمەن شاتاستىرادى, كوپتەگەن وستەوپات كوزدى ەمدەۋ كەرەك ەكەنىن ۇمىتىپ, كەيدە ونى ءساتسىز ەمدەپ تە جاتادى», دەيدى جوعارى ساناتتى دارىگەر ل.كەيكينا.
جىل باسىنان بەرى الماتى بالالار شۇعىل مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ ورتالىعىنىڭ وفتالمولوگيا بولىمىندە قىليلىق دياگنوزىمەن 147 بالا ەمدەلگەن. كەيبىر جاعدايدا قىليلىقتى تۇزەتۋ تەك حيرۋرگيالىق ادىسپەن ىسكە اسىرىلادى. بيىلعى ون ايدا دارىگەرلەر 132 وپەراتسيا جاساعان, بىلتىر بۇل كورسەتكىش 99 وپەراتسيا بولاتىن.
سياحت وپەراتسياسى ەنگىزىلدى
تالاي ادامنىڭ جانارىن ساقتاپ قالۋعا جول اشاتىن جاقسى ءبىر جاڭالىقتىڭ ءبىرى – ەلىمىزدە سەلەكتيۆتى ينتراارتەريالدى حيميا تەراپياسى (سياحت) وپەراتسياسىنىڭ قولعا الىنۋى دەر ەدىك. بىلتىر قازاقستاندا تۇڭعىش رەت پەدياتريا جانە بالالار حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعىندا كوزدىڭ قاتەرلى دەرتىن ەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ەرەكشە وتا جاسالدى. بۇل كوزدى ساقتاپ قالۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن سەلەكتيۆتى ينتراارتەريالىق حيميوتەراپيانىڭ جوعارى تەحنولوگيالىق ورگان ساقتاۋشى ەمى دەپ ەسەپتەلەدى. كوزدىڭ قاتەرلى دەرتى – رەتينوبلاستومادا قولداناتىن بۇل وتا كوزدى, ءتىپتى كورۋ قابىلەتىن ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وپەراتسيانىڭ بىرەگەيلىگى دە وسىندا. بيىل سياحت وپەراتسياسىنىڭ ەنگىزىلگەنىنە – ءبىر جىل. قازاقستاندا عانا ەمەس, ورتالىق ازيادا العاش رەت ەنگىزىلگەن وپەراتسيا وسى ۋاقىتتا 14 بالاعا جاسالدى.
«2016 جىلدىڭ قاراشا ايىندا پەدياتريا ورتالىعى مەن قازاق كوز اۋرۋلارى عزي رەتينوبلاستوما كەزىندەگى سياحت جاڭا تەحنولوگياسىن قاراۋعا ءوتىنىم بەرگەن بولاتىن. ورىنداۋشى رەتىندە بالالار ونكولوگيالىق, رەنتگەندىك-قانتامىرلىق, قۋاتتى انەستەزيولوگيالىق قىزمەتتەرى شوعىرلانعان الماتىداعى پەدياتريا جانە بالالار حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعى ۇسىنىلدى. تەحنولوگيانى بەكىتۋ, كلينيكالىق حاتتامانى قايتا قاراۋ, مەديتسينالىق-ەكونوميكالىق ءتاريفتى بەكىتۋ 5 جىلعا سوزىلدى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ماسكەۋدەگى ن.بلوحين اتىنداعى ونكولوگيا عىلىمي مەديتسينالىق زەرتتەۋ ورتالىعىنداعى ارىپتەستەرىمىزدىڭ قاتىسۋىمەن 2018 جانە 2021 جىلدارى ەكى شەبەرلىك ءدارىسى ءوتتى. قازاق كوز اۋرۋلارى عزي مەن پەدياتريا جانە بالالار حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعىنىڭ باسشىلىعىنا كومەك كورسەتىپ, قولداۋ بىلدىرگەندەرى ءۇشىن العىسىمىز شەكسىز. قازىر پاتسيەنتتەرىمىزدىڭ مەملەكەت ەسەبىنەن ءوز ەلىندە تەگىن, زاماناۋي, اعزا ساقتايتىن ەم الۋعا مۇمكىندىك الىپ وتىرعاندارى ءۇشىن قۋانامىز», دەيدى وفتالمولوگ دارىگەر الۋا اۋباكىروۆا.
كوزدىڭ قاتەرلى ىسىگىن قايدا ەمدەۋگە بولادى؟
ال رەتينوبلاستوما – 5 جاسقا دەيىنگى بالالار كوزىنىڭ تور قابىعىن زاقىمدايتىن قاتەرلى ىسىك. وكىنىشكە قاراي, بۇل كوبىنەسە ەكى جاقتى زاقىمدانۋ كەسىرىنەن كوزدى الىپ تاستاۋمەن اياقتالۋى دا مۇمكىن. رەتينوبلاستوما بالالارداعى كوزىشىلىك ىسىكتەردىڭ 90%-ىن قۇرايدى, بۇكىل كوز الماسىن ىسىك تىنىمەن تولتىرۋمەن, كورۋ جۇيكەسىنە, كوز ۇياسىنا, ميعا قاراي وسەتىن اگرەسسيۆتى اعىممەن سيپاتتالادى. ىسىك سوقىرلىق, زاعيپتىقپەن عانا ەمەس, مەتاستازدانۋ سالدارىنان باسقا اعزالاردا ءورشيتىن قايتالاما قاتەرلى ىسىكتەردىڭ دامۋىمەن دە قاۋىپتى.
2015 جىلدان بەرى رەتينوبلاستوما دەرتتى بولعان بالالاردىڭ بارلىعى پەدياتريا جانە بالالار حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعىندا ەمدەلەدى. دەگەنمەن داتكە قۋات بەرەتىنى, سوڭعى جىلدارى ونكولوگيا سالاسىنا ەمدەۋدىڭ زاماناۋي ادىستەرىنىڭ ەنگىزىلۋى بالالاردىڭ دا ءومىرىن ۇزارتىپ وتىر. رەسپۋبليكادا كوز ءىشى ىسىكتەرىن ەمدەۋدە جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانۋ پەدياتريادا عانا ەمەس, قازاقستاندىق مەديتسينا تاريحىنداعى ەڭ ۇلكەن جەتىستىك.
بۇرىن رەتينوبلاستوماعا شالدىققان بالالاردىڭ اتا-انالارى كوزدەرىن ساقتاپ قالۋعا تىرىسىپ, كۆوتا نەمەسە ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن شەتەلگە ەمدەلۋگە شابىلىپ, شىعىنداناتىن ەدى. ەندى ناۋقاس جاندار رەتينوبلاستومانىڭ ورگان ساقتايتىن ەمىنىڭ بارلىق ءتۇرىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدەندىرىلگەن كولەمى (تمككك) ەسەبىنەن تەگىن الادى.
«پەدياتريا ورتالىعىندا وپەراتسيالار جۇرگىزۋ ءۇشىن بارلىق جاعدايلار جاسالعان. ارنايى مەديتسينالىق جابدىقتار, اپپاراتۋرا جانە وقىتىلعان ماماندارى بار. ورتالىق بازاسىندا شەتەلدىك مامانداردىڭ قاتىسۋىمەن ءتۇرلى شەبەرلىك ساعاتى وتەدى. 2017 جىلدان باستاپ قازاق كوز اۋرۋلارى عزي-مەن بىرلەسىپ ترانسپۋپيلليارلىق تەرموتەراپيا جانە ينتراۆيترەالدى حيميوتەراپيا سياقتى تەراپيانىڭ جەرگىلىكتى ادىستەرى بەلسەندى ەنگىزىلىپ, قولدانىلىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار 2015 جىلدان باستاپ IRSS (International Retinoblastoma Staging System) جۇيەسى بويىنشا حالىقارالىق جىكتەۋگە سايكەس گيستولوگيالىق تاۋەكەل فاكتورلارىن باعالاۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل قايتالاما ىسىكتەر سياقتى كەش اسقىنۋلاردىڭ دامۋىن ازايتۋ ءۇشىن تاۋەكەلگە بەيىمدەلگەن تەراپيانى جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. ءبىزدىڭ الدىمىزداعى اۋقىمدى ماقسات – كوزدى ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ورگانساقتاۋ تەراپياسىنىڭ وزىق ءادىسىن ەنگىزۋ ەدى. تاجىريبەدە اقش پەن ەۋروپادا 15 جىل, رەسەيدە 10 جىلدان بەرى قولدانىلىپ كەلە جاتقان سەلەكتيۆتى ينتراارتەريالدى حيميوتەراپيا ەمى جوعارى تيىمدىلىكتى كورسەتتى. وسى ءادىس اقش-تا كوز الماسىن الىپ تاستاۋ وپەراتسيالارىنىڭ سانىن 95%-دان 8%-عا دەيىن قىسقارتتى.
ەلىمىزدە 2021 جىلدىڭ 8 قىركۇيەگىنەن بەرى پەدياتريا ورتالىعىندا سياحت وپەراتسياسى 14 پاتسيەنتكە جاسالدى. ءار بالاعا بىرنەشە كەزەڭمەن جاسالاتىن وتا بولعاندىقتان بارلىعى 46 وپەراتسيا جاسالدى. بۇل كوزدى ورگان رەتىندە عانا ەمەس, ونىڭ قىزمەتىن دە ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەردى. بالانىڭ كورۋى – بالا ءۇشىن دە, اتا-اناسى ءۇشىن دە ۇلكەن باقىت», دەيدى پەدياتريا جانە بالالار حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعىنىڭ وفتالمولوگ-دارىگەرى ەلەنا تيان.
سابيلەردىڭ وفتالمولوگيالىق سكرينينگى
جىل سايىن الەمدە رەتينوبلاستومانىڭ 8 100-دەي جاڭا جاعدايى تىركەلسە, ونىڭ 570-810-ى جاڭا تۋعان نارەستەلەردە انىقتالادى. قازاقستاندا جىلىنا 15-20 باستاپقىدا انىقتالعان پاتسيەنت تىركەلەدى, بۇلار نەگىزىنەن 3 جاسقا دەيىنگى بالالار. بۇل اۋرۋدىڭ پايدا بولۋ جيىلىگى مىناداي, دۇنيەگە شىر ەتىپ كەلگەن 21 مىڭ نارەستەنىڭ بىرەۋىنەن تابىلىپ, بالالارداعى بارلىق قاتەرلى ىسىكتىڭ 4%-ىن قۇرايدى.
وفتالمولوگيالىق سكرينينگ جاسايتىن زاماناۋي دياگنوستيكالىق قۇرال-جابدىقتارعا قول جەتكىزگەن ەلىمىزدەگى 10 پەريناتالدىق ورتالىق بيىلعى جارتى جىلدا جاڭا تۋعان 1 265 نارەستەنىڭ كوزىن تەكسەرىپ, 181 بالادا رەتينوپاتيا بار ەكەنىن انىقتاعان. وتاندىق دارىگەرلەردىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, ايى-كۇنى جەتپەي تۋعان نارەستەلەردىڭ 40%-عا جۋىعى رەتينوپاتيامەن – شالا تۋعان نارەستەلەردىڭ كورۋ قابىلەتى قايتىپ قالپىنا كەلمەيتىن كەسەلگە دۋشار بولادى.
سىرتتاي قاراعاندا رەتينوپاتيانىڭ بار ەكەنى بايقالا بەرمەيدى. تەك مامانداندىرىلعان جانە ارناۋلى ءبىلىمى بار وفتالمولوگتەر عانا وفتالموسكوپ كومەگىمەن ونىڭ بەلگىلەرىن ەرتە انىقتاي الادى.
2022 جىلعا دەيىن قازاقستاننىڭ پەريناتالدىق ورتالىقتارىن رەتينوپاتيانىڭ ەرتە سكرينينگىنە ارنالعان جابدىقتارمەن جابدىقتاۋ وڭاي بولعان جوق. بۇل تەك 4 ورتالىقتا عانا بار ەدى. وعان قوسا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى بەكىتكەن رەتينوپاتيانىڭ كۇرت دامىعان ءتۇرىن ينەكتسيالىق ەمدەيتىن كلينيكالىق حاتتامانىڭ بولماۋى دا جاعدايدى ۋشىقتىرىپ, سونىڭ سالدارىنان سوقىر بولىپ قالاتىن بالالار سانى جىل سايىن كوبەيە تۇسكەنىن جاسىرماۋ كەرەك.
قولى اشىقتىڭ – جولى اشىق
وسىنداي كۇردەلى ماسەلەنى شەشۋگە 2021 جىلدىڭ قازان ايىندا «ayala» قايىرىمدىلىق قورىنىڭ نەگىزىن قالاعان ءارى پرەزيدەنتى ايدان سۇلەيمەنوۆا ارالاسىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى جاندوس بۇركىتباەۆپەن بىرقاتار كەزدەسۋ وتكىزگەن ەدى. وعان قوسا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى انا مەن بالا دەنساۋلىعىن قورعاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى ماعريپا ەمبەرگەنوۆامەن بىرگە قازاقستاندىق پەريناتالدىق ورتالىقتاردىڭ جاڭا تۋعان نارەستەلەردىڭ وفتالمولوگيالىق سكرينينگىنە ارنالعان جابدىقتارعا, سونداي-اق كادرلارعا دەگەن قاجەتتىلىكتەرىنە جان-جاقتى تالداۋ جۇرگىزىلدى.
قىسقاسى, قازىردىڭ وزىندە وتاندىق وفتالمولوگ-دارىگەرلەر وسى قور ساتىپ اپەرگەن جابدىقتاردىڭ كومەگىمەن كوز تورىنىڭ لازەركواگۋلياتسياسىن جاساپ, توعىز بالانىڭ كورۋ قابىلەتىن ساقتاپ قالدى.
«قازاقستاندا شالا تۋعان نارەستەلەر دۇنيەگە كەلەتىن 42 پەريناتالدىق ورتالىقتا بالالاردىڭ رەتينوپاتياسىن انىقتاۋ ءۇشىن وفتالمولوگيالىق سكرينينگ جۇرگىزە الاتىن نەبارى 23 وفتالمولوگ بار. ءبىز سكرينينگتىك جابدىقتارمەن قوسا, ەڭ الدىمەن ارناۋلى ماماندار جۇمىس ىستەيتىن ورتالىقتاردى قامتاماسىز ەتۋ كەرەكتىگىن تۇسىندىك. سوندىقتان ەكى دەمەۋشىمەن بىرگە 11 پەريناتالدىق ورتالىققا جانە اتىراۋ قالاسىنداعى وبلىستىق وفتالمولوگيالىق اۋرۋحانانى نازارعا الدىق. ناتيجە ءبىزدىڭ بولجامدارىمىزدان دا اسىپ ءتۇستى. التى ايدا كوزىندە كەسەلى بار سابيلەر سانى 1 200-دەن استى. سونىمەن قاتار سكرينينگ رەتينوپاتيادان باسقا دا كوز كىناراتتارىن انىقتاۋعا سەپتەستى. مىسالى, اتىراۋدا 136 بالانىڭ 74-ىندە رەتينوپاتياعا جاتپايتىن, بىراق ايتارلىقتاي اۋىتقۋ انىقتالدى. كوز پاتولوگياسىن ەرتە انىقتاۋ دارىگەرلەرگە دە ەمدى ەرتە, اسقىندىرماي باستاۋعا جانە بالالاردىڭ جاقسى كورۋ قابىلەتتەرىن ساقتاۋعا كومەكتەستى. بۇل قايىرىمدىلىق قورى, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن مەملەكەتتىك مەديتسينالىق ورتالىقتاردىڭ ءوزارا جەمىستى ارەكەتىنىڭ ناتيجەسى», دەيدى «ayala» قايىرىمدىلىق قورىنىڭ پرەزيدەنتى ا.سۇلەيمەنوۆا.
جوعارىداعى وفتالموسكوپتاردان بولەك, اقتوبە, سەمەي جانە تاراز قالالارىنداعى وبلىستىق پەريناتالدىق ورتالىقتارىنداعى «ayala» قورىنىڭ بوكستارى ارقىلى جينالعان قاراجاتقا رەتينوپاتيامەن تۋعان نارەستەلەردىڭ كوز تورىن لازەركواگۋلياتسيالاۋ وپەراتسياسىن جۇرگىزۋگە ارنالعان اپپاراتتار ورناتىلعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. 52 ملن تەڭگەدەن استام سوماعا ساتىپ الىنعان, تاجىريبەلى حيرۋرگ-وفتالمولوگتەردىڭ قولىنا تۇسكەن بۇل اپپاراتتار جاڭا تۋعان 9 نارەستەنىڭ كوزىن ساقتاپ قالۋعا كومەكتەستى.
بيىل قىركۇيەك ايىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى جاڭا تۋعان نارەستەلەرگە «لۋتسەنتيس» پرەپاراتىن ينتراۆيترەالدى ەنگىزۋ جونىندەگى كلينيكالىق حاتتامانى بەكىتتى. وفتالمولوگ دارىگەرلەر بۇل شەشىم قازاقستاندا شالا تۋعان نارەستەلەردىڭ رەتينوپاتياسىن ناتيجەلى ەمدەۋگە سەرپىن بەرە الادى دەپ وتىر.
«بىرنەشە جىل بۇرىن عانا قازىرگى قولىمىزداعى جابدىقتاردىڭ بارلىعى – ۋلترا زاماناۋي بينوكۋليارلىق وفتالموسكوپتار, سابيلەردەگى سوقىرلىقتى ەمدەۋدىڭ جالعىز ءادىسى – لازەرلىك قوندىرعىلار, «لۋتسەنتيس» ينەكتسياسى ارقىلى رەتينوپاتيانى ەمدەۋگە ارنالعان كلينيكالىق حاتتاما ءبىز ءۇشىن قول جەتپەس ارمان بولاتىن. ەندى ەلىمىزدە شالا تۋعان بالالارعا الەم سۇلۋلىعىن, ال وتباسىلارىنا قۋانىش پەن باقىت سىيلايتىن مۇمكىندىك پايدا بولدى. ال ءبىز مامانداردىڭ تالايى سەنبەگەن مۇمكىندىكتەرگە قول جەتكىزدىك», دەيدى كوز اۋرۋلارى عزي وفتالمولوگ دارىگەرى اسەل ءشارىپوۆا.
وسىلايشا, ءوزى دە بۇرىنعى تەراپەۆت-دارىگەر ايدان سۇلەيمەنوۆا 2007 جىلدان بەرى 1,5 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن جەكە قاراجاتىنا ەلىمىزدەگى كوپبەيىندى 30 بالالار اۋرۋحاناسى مەن پەريناتالدىق ورتالىقتارىنىڭ جانساقتاۋ بولىمشەلەرىن وزىق مەديتسينالىق تەحنولوگيالارمەن جابدىقتاپ كەلە جاتىر. «Ayala» قوعامدىق قورىنىڭ پرەزيدەنتى تەك شالا تۋعان سابيلەردىڭ رەتينوپاتياسىنان تۋىندايتىن بالالار زاعيپتىعىن تومەندەتۋ جوباسىنا 28 ملن 950 مىڭ تەڭگە بولسە, ونىڭ 16 ملن 810 مىڭ تەڭگەسى – 2022 جىلى وفتالمولوگيالىق سكرينينگكە ارنالعان جابدىقتار, ال 12 ملن 140 مىڭ تەڭگەسى – الماتىداعى قالالىق پەريناتالدىق ورتالىققا رەتينالدىق كامەرا ساتىپ الۋعا جۇمسالعان.
ءسوز سوڭىندا ايتارىمىز, مەديتسينالىق تەحنولوگيالار ۇزدىكسىز جەتىلدىرىلىپ جاتقان زاماندا كەسەلدىڭ قانداي ءتۇرى بولسا دا اسقىندىرماي, دۇرىس اقپاراتقا كەزىگىپ, دەر كەزىندە ەمدەتۋ – دەنساۋلىق كەپىلى.
الماتى