قۋانىشتى ەسەلەگەن قونىس توي

كەشە عانا قىزىل جالىنعا ورانعان قىلقان جاپىراعى كۇلگە اينالىپ كوككە ۇشقان قاراعايلى ورماننىڭ سۋىعان كوز جاسىنداي ساپ-سالقىن جاڭبىر جاۋىپ تۇرعاندا شاتىردىڭ استىندا شاتتىق كىلتىن ۇلەستىرگەن وبلىس اكىمى ءسوزىن سالتاناتتى شاراعا جينالعان كوپشىلىكتى ۇلتتىق مەرەكە – رەسپۋبليكا كۇنىمەن قۇتتىقتاۋدان باستادى.

– بۇگىن وسى ۇلى مەيرامنىڭ قارسا­ڭ­ىندا جۇزگە جۋىق وتباسى جاڭا باسپانانىڭ كىلتىن الىپ, قونىس تويىن تويلاعالى وتىر. وسىدان از عانا ۋاقىت بۇرىن بولعان الاپات ءورت ۇلكەن زاردابىن تيگىزگەنىن بىلەسىزدەر. قيىن ساتتە اۋليەكولگە ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتىڭ ءوزى كەلىپ, جاعدايدى تىكەلەي باقىلاۋىنا الدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ءورت زارداپتارىن جويۋعا باعىتتالعان ناقتى شارالار قابىلداندى. قالىڭ ەل بىرىگىپ, ورتتەن زارداپ شەككەندەرگە قولداۋ كورسەتتى. ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن اعىلىپ كەلىپ جاتقان گۋمانيتارلىق كومەكتە شەك بولعان جوق. ءبىز قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگىن, وتانداستارىمىزدىڭ جاناشىرلىعىن ايقىن سەزىندىك. ۇكىمەتتىڭ قولداۋىمەن جەدەل تۇردە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا كىرىستىك. بۇل ىسكە ەلىمىزدىڭ جانە وبلىسىمىزدىڭ ماڭدايالدى قۇ­رىلىس كومپانيالارى بار كۇش-جىگەرىن سالدى. سونىڭ ارقاسىندا اينالاسى از ۋاقىت ىشىندە جاڭا باسپانالارىڭىز دايى­ن بولدى. «جۇمىلا كوتەرگەن جۇك جەڭىل» دەگەن حالىق دانالىعى وسىندايدا ايتىلسا كەرەك, – دەدى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ.

اۋليەكولدىڭ ىرگەسىندەگى قۇرىلىس 6 قىركۇيەكتە باستالعان. اينالاسى ءبىر جارىم ايدىڭ ىشىندە تولىق اياقتالىپ ءبىتتى. 45 كۇننىڭ ىشىندە تاقىر جەردە 91 ءۇيلى ۇلكەن ءبىر اۋىل پايدا بولدى. قيسىنعا شاعىپ كورسەك, كۇنىنە ەكى ۇيدەن سالىنىپ وتىرىپتى. ءبىر-بىرىنەن اۋمايتىن كوك شاتىرلى, قىزىل كىرپىشتى, اۋدانى 100 شارشى مەترلىك, ءتورت بولمەلى كەلىستى ۇيلەر. ءار ءۇيدىڭ جانىندا مال ۇستاپ, قوسالقى شارۋاشىلىق جۇرگىزۋگە قولايلى 10 سوتىق جەرى بار. اۋلاسى جاسىل شارباقپەن قورشالعان. جاڭا ۇيلەردىڭ ءبارى تابيعي گازبەن جىلىتىلادى, ىشىنە سۋ كىرىپ تۇر. دارەتحاناسى مەن ۆانناسى بار. 91 ءۇيدىڭ بارىنە ينتەرنەت قوسۋلى تۇر. تۇرعىندار ونى وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تەگىن پايدالانادى. شاعىن اۋداننىڭ اۋماعى اباتتاندىرىلىپ, تاقتايداي ءتۇزۋ كوشەلەر توسەلىپتى.

وبلىستىق قۇرىلىس, ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىن­باسارى دينارا ىقىلاسوۆانىڭ ايتۋىنشا, «بىرلىك» شاعىن اۋدانىنداعى تۇرعىن ۇيلەردى «بك-ستروي», «سك كBS», «ستروي ەليت دوم», «رۋدنىي سوكولوۆستروي», «اليۋمينستروي», «ەكسپوترانس», «ستاتۋس ترەيد», «سىل», «ەلەنا د», «نۋركاپسترويگاز», «ارۆيس», «ترانس Compani» سياقتى 12 قۇرىلىس كومپانياسى تۇرعىزعان.

 «ەپك-Forfait» كومپانياسى ەلەكتر جەلىسىن جۇرگىزىپ, «باكبيلدينگ» سەرىك­تەستىگى سۋ قۇبىرىن, «اليا-سەرۆيس» جشس گاز قۇبىرىن تارتىپ بەردى. «ۆان» كومپانياسى قالاشىققا كوشە سالىپ, اسفالت توسەدى.

– قازىر ورتەنىپ كەتكەن تۇرعىن ۇيلەر مەن عيماراتتار ءسۇرىلىپ, ونىڭ ورنىنا بالالارعا ارنالعان 4 الاڭقاي, 1 فۋتبول جانە 2 سپورت الاڭىن سالۋ جۇمىستارى باس­تالدى. 10 قازاننان بەرى 64,1 گەكتار القاپتى الىپ جاتقان باسامان جانە سەميوزەرنىي ورمان شارۋاشىلىقتارى اۋماعىندا ورمان ءورتىنىڭ سالدارىن جويۋ, تازارتۋ جانە اعاش دايىنداۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر, – دەدى دينارا ىقىلاسوۆا.

كەسىلگەن اعاش زاڭمەن بەكىتىلگەن ەرە­جەگە سايكەس سۇرىپتالىپ, ساۋداعا شى­عارىلادى. تۇسكەن قارجى ورماندى قالپىنا كەلتىرۋگە جۇمسالادى. وتالاتىن ورماننىڭ اۋماعىن انىقتاپ بەلگىلەۋگە 100-گە تارتا ادام جۇمىلدىرىلعان. ال اعاشتى قۇلاتۋ, بۇتاعىن تازالاۋ, تاسىمالداۋ ءتارىزدى شارۋا­نى 63 ادامنان تۇراتىن 7 بريگادا اتقارىپ جاتىر. سونىمەن قاتار بۇل جۇمىستاردى اتقارۋعا 14 تراكتور ساتىپ الىنعان.

تاۋار تاسىمالىمەن اينالىساتىن ءىرى كومپانيالاردىڭ ءبىرى جاڭادان سالىنعان 91 ءۇيدىڭ بارىنە ءبىر-ءبىر توڭازىتقىش كىر­گىزىپ قويىپتى.

– بۇل قايىرىمدىق شارا ەشبىر يميدج­­دىك سيپاتتا نەمەسە PR ماقساتتا ۇيىم­داس­تىرىلىپ وتىرعان جوق. ءبىزدىڭ باس­تى ميس­سيامىز – كومپانيانىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپ­كەرشىلىگىندەگى مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋ. ءاربىر مۇقتاج وتباسىنا بارىنشا اشىق تۇردە كومەك بەرۋ, – دەيدى كومپانيا وكىلدەرى.

جاڭا قونىسقا ورنالاسقانداردىڭ ىشىندە بۇعان دەيىن بالا-شاعاسىمەن بىرگە كورشىسىنىڭ ءۇيىن پانالاپ كەلگەن راحمەتوۆتەر وتباسى دا بار. الاپات ءورت كەزىندە بۇل وتباسىنىڭ امانقاراعايداعى قوس ءۇيى جىلدار بويى تىرنەكتەپ جيعان دۇنيە-مۇلكىمەن قوسا جانىپ كەتكەن. ءتىپتى, ورتەنىپ جاتقان اۋىلدىڭ ىشىندە وتاعاسى دا قالىپ قويا جازداپتى. قايتا دەر كەزىندە امان-ەسەن تابىلعانى ابىروي بولعان.

– سول كۇنى مەن رۋدنىيدا تۇراتىن تۋىس­ىمىز قايتىپ, تاڭەرتەڭ سول جاققا كەتىپ ەم, قايتىپ كەلگەنشە ءبارى جانىپ ءبىتىپتى. جول­داسىم كورىنبەيدى. جان ۇشىرىپ ىزدەي باستادىق. قويىمەن بىرگە ءتۇتىننىڭ ارا­سىندا جۇرگەن جەرىنەن ۇلىم تاۋىپ الدى. جولداسىمدى اكىم الىپ شىقتى, بالام قويدى ايداپ شىقتى. ءبىر بالامىز قالادا. ءوزىم ءۇي شارۋاسىنداعى اداممىن. قولىمىزدا 14 باس قويىمىز بار. مالعا ىڭعايلى بولسىن دەپ, وسى جاڭا مەكەننىڭ شەتىندەگى №7-ءشى ءۇيدى قالاپ, سۇراپ الدىق. ورتكە دەيىن 100 باس تاۋىق ۇستاعام. ونىڭ ءبارى جانىپ كەتتى. بالالارىم, نەمەرەلەرىم بار. بۇرىن اس بولمەسىن ەسەپتەمەگەندە, ءۇش بولمەلى تاس ۇيدە تۇردىق. ىرگەسى مىقتى, توبەسى وسى ءوزىمىز كىرەيىك دەپ وتىرعان ۇيدىكى سياقتى بيىك بولاتىن. وسىدان ءبىر جىل بۇرىن گاز تارتىپ, سۋ كىرگىزىپ العانبىز. ول ءۇيىم بۇكىل دۇنيە-مۇلكىمەن بىرگە ورتەنىپ كەت­تى. قىستا كورپە قۇراۋشى ەم, قۇراعىم دا, كورپەم دە كەتتى. بالالاردىڭ كيىم-كەشەگىنە دەيىن جانىپ كەتتى. ەندى كوزىمىز كورگەن, ەستىگەن جەردەن بارىپ كومەك الىپ جاتىرمىز. ازىق-ت ۇلىكتى دە بەرىپ جاتىر. دالادا قالامىز با دەپ قورقىپ ەدىك, ءۇي بەرىپ جاتىر, مىنە. حالقىمىز ءتۇسى يگىدەن تۇڭىلمە دەيدى عوي, ءبىزدى مەملەكەت قامقورلىعىنا الىپ, وسى ءۇي سالىنىپ بىتكەنشە تىكەلەي قاداعالاپ, قار ءتۇسىپ, كۇن سۋىتپاي جاعدايىمىزدى جاساپ بەرگەن پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆقا ەرەكشە ريزاشىلىعىمدى بىلدىرگىم كەلەدى. ەندى ەشكىم جامانشىلىق كورمەسىن, ىرگەمىز ءبۇتىن بولسىن. وسى سوڭعى ەكى ايعا جۋىق ۋاقىتتىڭ ىشىندە اۋىزبىرشىلىكتىڭ نە ەكەنىن كوزىمىزبەن كورىپ, جاناشىرلىقتىڭ قادىر-قاسيەتىن جان-جۇرەگىمىزبەن سەزىندىك. اللا وسى قاسيەتىمىزدەن ايىرماسىن, – دەيدى اعىنان جارىلعان جۇماكۇل انا.

امانقاراعايدىڭ ورمانى تەك جەردىڭ كوركى عانا ەمەس, ءبىر قاۋىم جۇرتتى اسىراپ وتىرعان ناپاقا كوزى دە ەدى. ۆيتالي دىچكو بۇعان دەيىن وسى ورماننان ساڭىراۋقۇلاق تەرىپ, مونشاعا قايىڭ جاپىراقتى سىپىرت­قى بۋىپ, ونى جول بويىنداعى بازاردا ساتۋدى كاسىپ ەتىپ كەلگەن. 3 قىركۇيەكتە استىنداعى اۆتوكولىگى, سول كۇنى ۇستىنە كيىپ جۇرگەن سپورت كوستيۋمى مەن قۇجاتتارىنان باسقانىڭ ءبارى ۇيىمەن قوسا جانىپ كەتتى.

– ءبىز اينالانى ءتۇتىن باسىپ كەتكەن سوڭ, بالالاردىڭ اماندىعىن ويلاپ, ءبارىن تاستاپ باسقا اۋىلداعى تۋىسىمىزدىڭ ۇيىنە كەتىپ قالدىق. ءتورت بالامىز بار. ءورت باسىلعان سوڭ كەلسەك, ءۇيىمىزدىڭ ساۋ-تامتىعى قالماپتى. قورا-قوپسىمىز دا ورتەنىپ كەتكەن. قازىر قارىنداسىمنىڭ ءۇيىن پانالاپ وتىرمىز. ول ۇيدە تورتەۋ ەدى, ونىڭ ۇستىنە التاۋمىز بارىپ قوسىلدىق. اقشالاي, ازىق-ت ۇلىك, كيىم-كەشەك تۇرىندە كومەك الىپ تۇرامىز. جەرگىلىكتى اكىمدىك ماماندارى جاعدايىمىزدى ۇنەمى سۇراپ-ءبىلىپ, كەرەگىمىزدى تاۋىپ بەرىپ تۇرادى. مەملەكەت ەكى بالامدى لاگەرگە جىبەردى. سول جاقتا ءارى دەمالادى, ءارى ساباقتارىن وقيدى. مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى ەكى كىش­كەن­تايىم تەگىن بالاباقشاعا بارىپ ءجۇر. قىركۇيەكتىڭ باسىندا بار دۇنيە-مۇلكىمىزدەن ايىرىلعاندا قاتتى ابدىراپ قالدىق. ءتىپتى ومىردەن ءتۇڭىلىپ كەتتىك دەسەك بولادى. بالالاردىڭ بولاشاعى قالاي بولادى, ەندى قاي جەرگە بارىپ تۇراق تابام دەگەن ويلار تۇنىمەن كوز ىلدىرمەيتىن. سونىڭ ءبارى كورگەن تۇستەي وتە شىقتى. باسپاناسىز قالعان ءار وتباسى وزدەرىن قورعايتىن مەملەكەت دەگەن ۇلى كۇش بارىن وسى جولى جان-تانىمەن سەزىندى. پرەزيدەنتتىڭ ءوزى باستاپ كەتكەن قۇرىلىس قار ءتۇسىپ, كۇن سۋىتپاي تەز اياقتالىپ, ارقايسىمىزعا ءۇي بەرىپ جاتىر.

ساپاسى بۇرىنعى ەسكى ۇيىمىزدەن الدەقايدا جاقسى. ورتەنىپ كەتكەن ءۇيىم ەسكى ءارى ىشكى بولمەلەرىنىڭ ورنالاسۋى دا قولايسىز بولدى. مەملەكەت سالىپ بەرگەن جاڭا ءۇي كىرپىشتەن ءورىلدى, جىلى ءارى كەڭ, گاز بەن سۋ كىرىپ تۇر, بولمەلەرى دە كەڭ. قۇرىلىستىڭ قالاي ءجۇرىپ جاتقانىن كۇنارا كەلىپ كورىپ تۇردىق. قۇرىلىسشىلاردىڭ كۇننىڭ اتىسىنان ءتۇن جارىمعا دەيىن بەل جازباي جۇمىس ىستەگەنىن كوزىمىزبەن كوردىك. ول جىگىتتەرگە دەگەن العىسىمىز شەكسىز, – دەدى ۆيتالي.

اۋليەكولدىك كاسىپكەر اكيف بايرا­م­وۆتىڭ جول بويىنداعى ءدامحاناسى ۇيىمەن بىرگە ورتكە ورانعان. قازىر ءۇيىنىڭ ورنى عانا جاتىر, ال ءدامحانانىڭ قالقيعان قابىر­عاسى عانا قالىپتى. كاسىپكەر «كۇشىمىز بىرلىكتە» قورى ءوزى سياقتى ورتتەن زارداپ شەككەن 5 كاسىپكەرگە 36 ملن تەڭگە كومەك كورسەتكەنىن ايتىپ, ريزاشىلىق ءبىلدىردى.

– سول كۇنى اياق استىنان اينالانى الاپات ءورت الىپ كەتتى. مەن قىپ-قىزىل جا­لىنعا ورانىپ جانىپ جاتقان ۇيىمە كىرىپ, ىشتەن سوندىرمەك بولىپ, ءبىراز اۋرەگە ءتۇستىم. بىراق شامام جەتپەدى. ءورت كۇشەيىپ سىرتقا شىعار ەسىكتى تاپپاي قالدىم. ابدەن ءالىم قۇرىپ بارا جاتقاندا, ايتەۋىر كورەر كۇنىم بار ەكەن, ءورت سوندىرۋشىلەر الىپ شىقتى. ولار بولماعاندا, سول جەردە ءبىرجولا قۇلايتىن ەدىم. ول كىسىلەرگە ماڭگىلىك قارىزدارمىن. كاسىپكەرلىك پالاتاسىنىڭ وكىلدەرىنە دە راقمەت, كوپ كومەكتەستى. ءبىزدىڭ وبلىس اكىمىنە, اۋدان, اۋىل اكىمدەرىنە ەرەكشە العىس بىلدىرگىم كەلەدى. جاندارى قالماي جاعدايىمىزدى سۇراپ, اقىل بەرىپ, كومەك كورسەتىپ, كەرەگىمىزدى تاۋىپ بەرىپ, قولدان كەلگەنشە ايانىپ قالعان جوق. ۇيىمنەن دە, ءدامحانامنان دا ايىرىلدىم. ءدامحانام 22 جىل جۇمىس ىستەپ تۇر ەدى. قابىرعاسى عانا قالدى. ىشىندەگىنىڭ ءبارى ورتەنىپ كەتتى. ساراپشىلار العاش شىعىندارىمدى ەسەپتەپ 9 ملن تەڭگە بەردى. سول قارجىنى پايدالانىپ ءدامحانانىڭ سىرتىن دۇرىستاپ جاتىرمىن. بىراق ونى تولىق قالپىنا كەلتىرۋگە بۇل ازدىق ەتەدى. عيماراتتى قالپىنا كەلتىرۋ شىعىنى قايتا ەسەپتەلگەن سوڭ, «كۇشىمىز بىرلىكتە» قورى تاعى 14 ملن تەڭگە قوسىپ بەردى. قازىر ءوزىم جاتاقحانادا, وتباسىم تۋعان-تۋىستارىمىزدىڭ ءۇيىن پانالاپ ءجۇر. قۇرىلىس جۇمىستارى قىسقا مەرزىمدە اياقتالدى. بۇگىن, مىنە, كوپتەن كۇت­كەن قونىس تويعا دا جەتتىك, – دەدى كاسىپكەر.

سالتاناتتى شارا اياقتالعان سوڭ, اركىم ءوز ۇيىنە قاراي اسىقتى. ءدال وسىنى كۇتىپ تۇرعانداي, سىركىرەپ تۇرعان جاڭبىر سۇيىلىپ بارىپ, ارتىنشا جاپالاقتاپ قار جاۋا باستادى. ءبىز مىنگەن كولىك جاڭا اۋىلدان شىعىپ, كۇرە جولعا تۇسكەندە, اينالا اق مامىققا ورانىپ العان ەدى.

قوستاناي وبلىسى