ۇلت دەنساۋلىعى – ماڭىزدى ماسەلە

دارىگەرلەردىڭ ورتاشا جالاقىسى 421 مىڭ تەڭگەگە جەتتى

ۆەدومستۆو باسشىسى ۇلتتىق جوبانىڭ نەگىزگى ماقساتى ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىن ارتتىرۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى. جوبا 4 باعىتتان تۇرادى. ءار باعىت بويىنشا مىندەتتەر, ناتيجەلەردىڭ كورسەتكىشتەرى جانە ىسكە اسىرۋ ءىس-شارالارى بەلگىلەنگەن. 2021 جىلى 26 ءىس-شارا ىسكە اسىرىلىپ, 17 كورسەتكىشكە قول جەتكىزىلدى. 2022 جىلى ۇلتتىق جوبانى ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە 34 ءىس-شارانى ورىنداۋ جانە 17 كورسەتكىشكە قول جەتكىزۋ جوسپارلانعان. ا.عينيات بيىلعى ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتاعى ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ قورى­تىندىلارىنا توقتالىپ ءوتتى. ۇلتتىق جوبانىڭ ءبىرىنشى باعىتى بويىنشا قولجەتىمدى مەديتسينالىق كومەكتى قامتاماسىز ەتۋ شەڭبەرىندە وتكەن كەزەڭدە مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەك ۇيىمدارىنا قارالۋ سانى 51 ملن قابىلداۋدى قۇرادى. جەدەل جاردەم قىزمەتى 4 ملن-عا جۋىق شاقىرتۋعا قىزمەت كورسەتتى, مەديتسينالىق اۆياتسيا 1 مىڭنان استام ۇشۋدى جۇزەگە اسىردى. ستا­تسيو­­نارلاردا شامامەن 1,5 ملن ناۋقاس ەم­دەلدى, 350 مىڭنان استام وپەراتسيا جا­سالدى, 200 مىڭعا جۋىق ايەلدى بوسان­دىرۋ جۇرگىزىلدى. وتكەن كەزەڭدە كۇر­دەلى جانە جوعارى تەحنولوگيالىق مەدي­تسينالىق قىزمەتتەردىڭ 80 ءتۇرى بويىن­شا 18 مىڭنان استام قىزمەت كورسەتىلدى.

«ونكولوگيالىق كومەكتىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن گامما-پىشاق جانە يادرولىق مەديتسينا ورتالىقتارى جۇمىس ىستەيدى, وندا 300-دەن استام وپەراتسيا جاسالدى جانە 400-گە جۋىق پاتسيەنت ەمدەلدى. سەمەي قالاسىنىڭ يادرولىق مەديتسينا ورتالىعىنىڭ بىرەگەيلىگىن اتاپ وتكىم كەلەدى, وندا وندىرىستەن دياگنوستيكا مەن ەمدەۋگە دەيىن وتاندىق راديوفارمپرەپاراتتار تولىق تسيكلدە قولدانىلادى», دەدى ا.عينيات.

شالعايداعى اۋىلداردىڭ 1 ملن-نان استام تۇرعىنى ءۇشىن 149 جىل­جى­مالى مەديتسينالىق كەشەن كون­سۋلتاتسيالىق-دياگنوستيكالىق قىز­مەتتەر, سكرينينگ, ءدارى-دارمەك ۇسى­نا وتىرىپ, مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلدى. بيىل 10 وڭىردە 38 مىڭ تۇرعىنعا مەديتسينالىق كومەك كورسەتكەن 2 «جاردەم» جانە «سالا­ماتتى قازاقستان» مەديتسينالىق پويىز­دارىنىڭ جۇمىسى قايتا جانداندى. اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە 6 فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك, مەديتسينالىق پۋنكتتەر مەن دارىگەرلىك امبۋلاتوريالاردىڭ قۇرىلىسى اياق­تالدى, 17 وبەكتى سالىنۋدا, عيمارات­تاردى جالداۋ ارقىلى 8 وبەكتىنى اشۋ جوسپارلانعان. سونىمەن قاتار اۋ­داندىق اۋرۋحانالاردى زاماناۋي كومپيۋتەرلىك توموگرافتارمەن, رەنت­گەن اپپاراتتارىمەن جابدىقتاۋ 84%-عا دەيىن جەتكىزىلدى. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى ماقۇلداعان «ادامعا باعدارلانعان ءتاسىل» مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەكتىڭ وزىق پراكتيكالارىنىڭ جوبالارى ەنگىزىلۋدە.

بيىل الماتى وبلىسىنىڭ ەڭبەك­شىقازاق اۋدانىندا وزىق پراكتيكالار كورسەتۋ بويىنشا دۇنيەجۇزىلىك دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ ەۋروپالىق ءوڭىرىنىڭ 53 مۇشە-مەملەكەتى ءۇشىن مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەك بويىنشا الەمدەگى العاشقى دەمونستراتسيالىق الاڭ اشىلدى. «التىن ساعات» ءپرينتسيپىن شۇعىل پاتسيەنتتەرگە قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن كوپ­بەيىندى اۋداندىق ورتالىق اۋرۋ­حانالاردىڭ دەڭگەيىندە جامبىل وبلى­سىنىڭ شۋ قالاسىندا جۇمىس ىستەپ تۇرعان 12 اۋرۋحاناعا اۋدانارالىق اۋرۋحانا ۇيىمداستىرىلدى. استانا جانە الماتى قالالارىندا ەكى عىلىمي-يننوۆاتسيالىق كوپبەيىندى كلينيكا سالىنىپ جاتىر.

مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ شەڭبەرىندە حالىققا قىم­بات تۇراتىن مەديتسينالىق قىزمەت­تەردىڭ قولجەتىمدىلىگى ارتتى. قازىرگى ۋاقىتتا 886 مىڭعا جۋىق قىمبات مەدي­تسينالىق قىزمەت كورسەتىلدى.

«مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىن ىنتالاندىرۋ ءۇشىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا 2020 جىلدان باستاپ مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقى­سىن 2023 جىلعا قاراي ەكونو­ميكاداعى ورتاشا جالاقىدان 2 ەسە جوعا­رى دەڭگەيگە دەيىن جەتكىزۋ ماقسا­تىندا جىل سايىن ارتتىرۋ بويىن­شا شارالار قابىلدانۋدا. 2022 جىلى دارىگەرلەردىڭ ورتاشا جالا­قى­سى 421 مىڭ تەڭگەگە دەيىن جەتكىزىل­دى. بۇل رەتتە ورتا مەديتسينا قىزمەت­كەرىنىڭ جالاقىسى شامامەن 235 مىڭ تەڭگەنى قۇرادى. جوعارىدا كورسە­تىل­گەن ءىس-شارالاردى ىسكە اسىرۋ ارقى­لى اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى مەدي­تسي­نالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەك­پەن جانە كونسۋلتاتسيالىق-دياگ­نوس­تيكالىق قىزمەتتەرمەن قامتۋ جوسپار بويىنشا 47% بولعاندا, 49%-عا دەيىن جەتكىزىلدى. تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى شەڭبەرىندە جانە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىندە امبۋلاتوريالىق دەڭگەيدەگى مەدي­تسينالىق كومەكتىڭ كولەمى 56%-عا دەيىن جەتكىزىلدى», دەدى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى.

ينفوگرافيكانى جاساعان امانگەلدى قياس, «ەQ»

«اڭساعان ءسابي» باعدارلاماسى اياسىندا 2 300 بالا دۇنيەگە كەلدى 

جۇكتى ايەلدەردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋ جانە بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن نىعايتۋ ءۇشىن جۇكتى ايەلدەردى جەكە جانە پانارالىق بوسانۋعا دەيىنگى باقىلاۋمەن قامتۋ 2%-عا ۇلعا­يىپ, 82%-دى قۇرادى, جۇكتىلىكتى ەرتە انىق­تاۋ كوەففيتسيەنتى 10 اپتاعا دەيىن 11%-عا ءوسىپ, 40%-عا جەتتى. بۇل جۇكتى­لىك­­تى ۋاقتىلى انىقتاۋعا جانە جۇكتى­لىك­تىڭ مۇمكىن اسقىنۋلارىن بولجاۋعا مۇمكىندىك بەردى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا 2021 جىلدان باستاپ 2026 جىلعا دەيىن ەكستراكورپورالدىق ۇرىقتاندىرۋعا جىل سايىن 7 مىڭ كۆوتا ءبولۋدى كوز­دەيتىن «اڭساعان ءسابي» ارنايى باع­دار­لاماسى ىسكە قوسىلدى. باعدار­لا­مانى ىسكە اسىرۋ كەزىندە 3 مىڭنان اس­تام ايەلدە جۇكتىلىك باستالدى, كوپتەن كۇتكەن 2 300 بالا دۇنيەگە كەلدى.

بالالار مەن جۇكتى ايەلدەردى, ونىڭ ىشىندە قاۋىپ توپتارى بار بالالاردى زەرتتەپ-قاراۋ جانە كونسۋلتاتسيا بەرۋ ءۇشىن پرەناتالدىق ۋلترادىبىستىق زەرتتەۋ سكرينينگىن جۇرگىزۋدى ۇيىم­داستىرۋدىڭ جاڭا ستاندارتى بەكىتىل­دى, 18 ۇرىقتى ساقتاۋ ورتالىعى ۇيىم­داس­تىرىلدى. ناتيجەسىندە, جۇكتى ايەل­دەردى پرەناتالدىق سكرينينگپەن قامتۋ 6%-عا ارتىپ, 79%-دى قۇرادى. سونىمەن قاتار زات الماسۋدىڭ تۇقىم قۋالايتىن 49 اۋرۋىنا جاڭا تۋعان نارەستەلەرگە سكرينينگ جۇرگىزۋ بويىنشا قاناتقاقتى جوبا ىسكە قوسىلدى, قاۋىپ توبىن­داعى بارلىق بالالار زەرت­تەلىپ-قارالدى. 1 جاسقا دەيىنگى بالا­لاردى پرواك­تيۆ­تى باقىلاۋمەن جانە سكرينينگپەن قامتۋ 81%-عا دەيىن ارتتى.

بيىل جىلىنا 5 مىڭعا جۋىق بالانى قامتيتىن 8 بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعى, سونداي-اق 3 جاسقا دەيىنگى دامۋىندا اۋىتقۋشىلىقتارى بار جانە ولاردىڭ تۋىنداۋ قاۋپى بار بالالارعا ارنالعان 2 ەرتە ارالاسۋ ورتالىعى اشىلدى جانە 2023 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 10 مىڭنان استام بالانى قامتيتىن 13 ورتالىق اشۋ جوسپارلانعان.

ءمامس جۇيەسىن ەنگىزۋگە بايلانىستى مەديتسينالىق وڭالتۋدى قارجىلاندىرۋ 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 7 ەسەگە, ونىڭ ىشىندە بال­ا­لار ءۇشىن 27%-عا ۇلعايدى. 2022 جىلى بالالاردى وڭالتۋعا 15 ملرد تەڭگە ءبولىندى. دارىلىك زاتتاردىڭ تىز­بە­سىنە بالالاردىڭ ورفاندىق جانە اۋىر اۋرۋلارىن ەمدەۋگە ارنالعان 17 پرەپارات ەنگىزىلدى, 16 ملرد تەڭگە ءبولىندى. وسى جىلدىڭ 6 ايىندا انا ءولىم-ءجىتىمىنىڭ كورسەتكىشىن 2,4 ەسەگە تومەندەتۋگە قول جەتكىزىلدى. سونىمەن قاتار انا ءولىمىنىڭ ەڭ جوعارى كورسەتكىشتەرى پاۆلودار, قاراعاندى, قىزىلوردا جانە باتىس قازاقستان وبلىستارىندا بايقالادى. سەبەپتەر قۇرىلىمىندا اكۋشەرلىك اسقىنۋلار – 70%, سوماتيكالىق اۋرۋلار 30%-دى قۇرادى.

نارەستەلەر ءولىم-ءجىتىمىنىڭ كور­سەتكىشى 1000 ءتىرى تۋعاندارعا شاق­قاندا 8,3-ءتى قۇرادى. نارەستەلەر ءولىمىنىڭ ەڭ جوعارى كورسەتكىشتەرى شىمكەنت قالاسى, قوستاناي, باتىس قازاقستان, سولتۇستىك قازاقستان جانە قىزىلوردا وبلىستارىندا بايقالادى.

«مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ كادرلىق الەۋەتىن نىعايتۋ ءۇشىن رەزيدەنتۋرادا مەديتسينا كادرلارىن, ونىڭ ىشىندە اكۋشەر-گينەكولوگتەر, نەوناتولوگتەر جانە انەستەزيولوگ-رەانيماتولوگتەر سياقتى ارنايى جانە تاپشى ماماندىقتاردى دايارلاۋعا ارنالعان گرانتتاردىڭ سانى 1,5 مىڭعا دەيىن ۇلعايتىلدى», دەدى ا.عينيات.

«دەنى ساۋ ۇلت» ۇلتتىق جوباسىنىڭ ەكىنشى باعىتى بويىنشا حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميالىق سا­لاماتتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ءىس-شارالار ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.

«جالپى رەسپۋبليكادا ينفەك­تسيالىق اۋرۋلار بويىنشا ەپيدەميالىق جاعداي تۇراقتى. 2022 جىل­دىڭ وتكەن كەزەڭىندە 25 ينفەكتسيالىق اۋرۋ جاعدايلارى, ونىڭ ىشىندە تىرىس­قاق, وبا, تۋليارەميا, پاراتيف, ءىش سۇزەگى, سىرەسپە, ديفتەريا, پوليوميەليت بويىنشا تىركەلگەن جوق», دەدى ول.

2021 جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 12 نوزولوگيا بويىنشا سىرقاتتانۋشىلىقتىڭ تومەندەۋىنە قول جەتكىزىلدى. بيىلعى 21 مامىردا مەملەكەت باسشىسى بيولوگيالىق قاتەرلەردى ەرتە انىقتاۋعا, ۋاقتى­لى دەن قويۋعا جانە ونىڭ الدىن الۋعا باعىت­تالعان «قازاقستان رەسپۋبلي­كاسى­نىڭ بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىگى تۋرالى» زاڭعا قول قويدى.

«2021 جىلدان باستاپ ينفەكتسيالىق اۋرۋلاردى ەپيدەميالىق قاداعا­لاۋدىڭ زاماناۋي مودەلىنە كوشتىك. كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىن بولجاۋ جانە وعان دەن قويۋ جۇيەسى قۇرىلدى. بۇل ينفەكتسيانىڭ دەن قويۋ جانە الدىن الۋ شارالارىن جەدەل تۇزەتۋگە مۇمكىندىك بەردى. وسى جىلى ۆاكتسينامەن باسقارىلاتىن ينفەكتسيالاردى ۇلگىلەۋگە, بولجاۋعا جانە دەن قويۋعا كىرىستىك», دەدى مينيستر.

ۇلتتىق جوبا شەڭبەرىندە ءتۇرلى ونىمدەردىڭ – تاماق ونىمدەرىنىڭ, ويىن­شىق­تاردىڭ, بالالارعا ارنال­عان ونىمدەردىڭ, قۇرىلىس ماتەريال­دارىنىڭ جانە باسقا دا ءونىم تۇرلەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىت­تالعان ءىس-شارالار ىسكە اسىرىلادى. ماسەلەن, تاۋارلار قاۋىپسىزدىگىن مونيتورينگتەۋ شەڭبەرىندە بيىل تاماق ونىمدەرىنىڭ 23 مىڭعا جۋىق ۇلگىسى زەرتتەلدى, ونىڭ ىشىندە 3 مىڭنان استام سىناما نەمەسە 13,2%-ى تەحنيكالىق رەگلامەنتتەردىڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلمەدى.

ءونىمنىڭ قاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا زەرت­حانالاردىڭ ماتەريالدىق-تەحني­كالىق بازاسىن نىعايتۋ جۇرگىزى­لۋدە. وسى جىلى بىرقاتار وڭىردەن دالدىگى جوعارى جابدىقتار ساتىپ الىندى. ءتۇرلى ونىمدەردەگى بوياعىشتاردى, حوش يىستەردى, دارۋمەندەردى, اۋىر مەتالداردىڭ تۇزدارىن انىقتاۋ بو­يىنشا جاڭا زەرتتەۋ ادىستەمەلەرى ەنگىزىلۋدە, سونداي-اق مامانداردى وقىتۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل شارالار اعىم­داعى جىلدىڭ وزىندە تەحنيكالىق رەگلا­مەنتتەردە بەلگىلەنگەن ايقىندا­لاتىن كورسەتكىشتەر تىزبەسىن 84%-عا دەيىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

«وتاندىق ءوندىرىستىڭ قولجەتىمدى دارىلىك زاتتارى مەن مەديتسينالىق بۇيىمدارى» ءۇشىنشى باعىت بويىنشا 2021 جىلى فارماتسەۆتيكالىق نارىقتىڭ جالپى كولەمى 820,2 ملرد تەڭگەنى قۇراعانىن اتاپ وتكەن ءجون, مۇندا جەرگىلىكتى فارماتسەۆتيكالىق نارىقتاعى وتاندىق ءوندىرىستىڭ دارىلىك زاتتارى مەن مەديتسينالىق بۇيىم­دارىنىڭ ۇلەسىنە 198,8 ملرد تەڭگە كەلەدى, بۇل 24%-دى قۇرايدى.

بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە دارىلىك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردىڭ 89 ءوندىرۋشىسى جۇمىس ىستەيدى. وتاندىق وندىرۋشىلەردى قولداۋدىڭ نەگىزگى تەتىگى – 10 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە دارىلىك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردى جەتكىزۋدىڭ ۇزاق مەرزىمدى شارتتارىن جاساسۋ. بىرىڭعاي ديستريبيۋتور 92 ۇزاق مەرزىمدى شارت جاسادى. دارىلىك زاتتاردىڭ 33 ءوندىرىسىنىڭ 27 ءوندىرۋشىسى GMP ستاندارتىنا سايكەس كەلەدى (85%), بۇل رەتتە وتاندىق 2 ءىرى ءوندىرۋشى وندىرىلگەن دارىلىك پرەپاراتتاردى شەتەلگە ەكسپورتتاي الادى. ەلىمىزدە دارىلىك زاتتار بويىنشا 3 سىناق زەرتحاناسى جۇمىس ىستەيدى.

دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى قىمبات باعالى يننوۆاتسيالىق ونىمدەر ءوندىرىسىن دامىتۋعا, سالانى تەحنولوگيالار ترانسفەرى, ونى تسيفرلاندىرۋ باعىتىندا ىلگەرىلەتۋگە, سونداي-اق كلاستەرلىك باستامانى دامىتۋعا ءمان بەرەدى. قازىر مينيسترلىك اقتوبە, استانا جانە شىمكەنت قالالارىندا وسى اۋماقتاردا وندىرىستىك الاڭدار مەن وزىق مەديتسينالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بولۋىنا, سونداي-اق ەركىن ەكونوميكالىق جانە يندۋس­تريالىق ايماقتاردىڭ بولۋىنا بايلانىستى 3 كلاستەرلىك ايماق قۇرۋدا.

وڭىرلەردە ۇلتتىق جوبانى ىسكە اسىرۋ بارىسى تۋرالى جامبىل وبلىسى­نىڭ اكىمى نۇرجان نۇرجىگىتوۆ پەن شىمكەنت قالاسىنىڭ اكىمى مۇرات ايتەنوۆ باياندادى.

مەديتسينا گرانتتارى سانىن كوبەيتۋ كەرەك

بايانداماشىلاردى تىڭداعان پرەمەر-مينيستر قازىر جاڭا دەنساۋ­لىق ساقتاۋ وبەكتىلەرىن سالۋعا, مەدي­تسينالىق تەحنيكا ساتىپ الۋعا, زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە, كادرلاردى وقىتۋعا قوماقتى قاراجات جۇمسالىپ جاتقانىن ايتتى. ماسەلەن, قىمبات مەديتسينالىق زەرتتەۋلەر قولجەتىمدى بولدى. بىلتىر ناۋقاس­تار­دى راديوحيرۋرگيالىق ەمدەۋگە ارنال­عان ورتالىق ازيا ەلدەرىندەگى تۇڭعىش گامما-پىشاق ورتالىعى اشىلدى, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى ايتارلىقتاي ءوستى.

«مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا «اۋىلدا دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» قاناتقاقتى جوباسى ازىرلەنۋدە, 2025 جىلعا قاراي اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە 650 العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك وبەكتىسىن سالۋ كوزدەلىپ وتىر. سونداي-اق 32 اۋداندىق اۋرۋحانا جاڭعىرتىلادى», دەدى ءا.سمايىلوۆ.

سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيستر تەز ارادا شەشىلۋى ءتيىس بىرقاتار ماسە­لەنى قوزعادى. اتاپ ايتقاندا, ۇكى­مەت باسشىسى ازاماتتاردىڭ تمككك جانە ءمامس بويىنشا وتىنىشتەرىن ايتتى.

ء«بىرىنشى كەزەكتە دارىگەرلىك كومەك­تىڭ كولەمى جەتكىلىكسىز دەپ شاعىم ايتۋدا. دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە قارجى مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, 1 قاراشاعا دەيىن ولاردى قارجىلاندىرۋدى جەتىلدىرۋ جونىندە ۇسىنىستار دايىنداۋدى تاپسىرامىن» دەدى ءا.سمايىلوۆ.

پرەمەر-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, انا مەن بالا ءولىمىنىڭ كورسەتكىشتەرىن تومەندەتۋ ءۇشىن شۇعىل شارالار قابىلداۋ جانە ايەلدەر مەن جاڭا تۋعان نارەستەلەردىڭ دەنساۋلىعىنا تۇراقتى مونيتورينگ جۇرگىزۋ كەرەك. ودان بولەك, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالارعا ۋاقتىلى وڭالتۋ كومەگىن كورسەتۋگە ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت.

«وڭىرلەرمەن بىرلەسىپ, زاماناۋي پەريناتالدىق ورتالىقتار سالۋ جانە بالالار اۋرۋحانالارىن كەرەكتى جاب­دىق­تارىمەن جاراقتاندىرۋ جونىندە شارالار قابىلداۋ قاجەت», دەدى ءا.سمايىلوۆ.

سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيستر سۇرانىسقا يە ماماندىقتار بويىنشا ءبىلىم بەرۋ گرانتتارىنىڭ سانىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرىن پىسىقتاۋدى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن تسيفرلاندىرۋ بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار اياسىندا مەديتسينالىق اقپارات جۇيەلەرىنىڭ ينتەگراتسيالانۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.