ء«تىل – ۇلتتىڭ جانى» دەگەن ءسوزدىڭ ءمانى تەرەڭدە. انا سۇتىمەن داريتىن تىلگە دەگەن قۇرمەت, مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتاعان ءار بالا ءۇشىن الىپپەمەن جالعاساتىنى قانداي جاعىمدى! جوعالتىپ العان «الىپپەنى» اراعا جىلدار سالىپ, قايتا قولعا الۋدىڭ استارىندا دا تىلگە دەگەن تۇنىق جاناشىرلىق جاتقانداي.
بيىل ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە قازاق ءتىلىن وقىتۋعا قاتىستى اۋقىمدى وزگەرىس ەنگىزىلگەنى حالىققا وڭ اسەر قالدىرعانى بەلگىلى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءبىر سۇحباتىندا «مەكتەپتەردىڭ باستاۋىش سىنىپتارىندا قازاق تىلىنە باسىمدىق بەرىلگەنى دۇرىس» دەگەن بولاتىن. وسى ورايدا وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ بالانىڭ جاستايىنان انا تىلىندە تاربيە الۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىن جوبا بيىل مەكتەپ باعدارلاماسىنا ەنگىزىلگەنىن جەتكىزگەن-ءدى. ياعني قازاق ءتىلدى مەكتەپتەردە 1-سىنىپ وقۋشىسى تەك قازاق تىلىندە وقىپ, ورىس ءتىلى ءپانىن 2-سىنىپتان, اعىلشىن ءتىلى ءپانىن 3-سىنىپتان باستاپ وقيتىن بولدى. ارينە, مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتاعان وقۋشىعا وسىعان دەيىن قولدانىلىپ كەلگەن بىردەن ءۇش ءتىلدى مەڭگەرۋ باعدارلاماسى وتە قيىنعا سوققان ەدى.
مىنە, ەندى كەشە عانا مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتاعان بالاقايلار «الىپپەسىن» قولىنا الىپ, انا تىلىندە ساۋات اشىپ جاتقانىنا ايعا جۋىق ۋاقىت ءوتتى. ەلورداداعى اقسەلەۋ سەيدىمبەك اتىنداعى №54 مەكتەپ-ليتسەيىندە بيىلعى وقۋ جىلىندا 1-سىنىپقا 239 بالا قابىلدانىپ, 9-سىنىپ بويىنشا ءار سىنىپتا 26-29 وقۋشىدان ءبىلىم الۋدا. اتالعان وقۋ وشاعىنا بارىپ, ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىنا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر بويىنشا مۇعالىمدەر مەن اتا-انالار قاۋىمىمەن پىكىرلەسىپ قايتقان ەدىك. 1-سىنىپ مۇعالىمى باقىتكۇل ىسقاقوۆا ۇستازدار قاۋىمى شاكىرتتەرىنىڭ انا تىلىندە وقىپ, ءبىلىم الىپ جۇرگەنىنە وتە قۋانىشتى ەكەنىن جەتكىزدى.
«ەلۋ جىلدا – ەل جاڭا» دەيدى اتالارىمىز. وزىق تەحنولوگيانى مەڭگەرگەن جاڭاشىل ۇستازدار الدىندا وتىرعان شاكىرتتەرىنىڭ ەڭبەكقور, تاربيەلى, يناباتتى بولىپ ءوسۋى جولىندا ەڭبەك ەتەدى. بىزگە ارتىلعان باستى جۇك – رۋحاني تۇلعانى, تۋعان ەلىنىڭ ءتىلى مەن مادەنيەتىن, ادەبيەتىن بىلەتىن, ەڭ باستىسى, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ۇلىقتاي وتىرىپ, انا ءتىلىمىزدىڭ يگىلىگىن ارتتىرۋ جولىندا ماڭگىلىك ەلدىڭ ازاماتى بولۋعا لايىقتى ۇرپاق تاربيەلەۋ», دەيدى ب.ىسقاقوۆا.
ال 1 «ا» سىنىبىندا وقيتىن وقۋشىنىڭ اتا-اناسى جانار بايتۋعانوۆا قازاق تىلىندەگى مەكتەپ باعدارلاماسىنىڭ بۇگىندە تىلگە جەڭىل تيمەيتىندىگىن ايتادى.
– قازاق تىلىندەگى مەكتەپ باعدارلاماسى كۇردەلى. سەبەبى كىتاپتاعى بەرىلگەن تاپسىرمالاردى ءتۇسىندىرۋ بارىسىندا سوزدەردىڭ ءىشىنارا ۇيلەسىم تاپپاۋى كوپ كەزدەسەدى. وقۋلىق وڭاي تىلمەن جەڭىل ءارى ميعا قونىمدى ەتىپ جازىلۋى كەرەك. اۋىزەكى تىلدە ارەڭ سويلەپ جۇرگەن اتا-اناعا بۇل ۇلكەن قيىندىق تۋدىرادى. البەتتە, سىنىققا سىلتاۋ ىزدەگەن قوعامنىڭ كوڭىلىنەن شىعۋ وڭاي ەمەس. دەسە دە, جۇمىلا كوتەرگەن جۇكتىڭ سالماعى شاڭ-توزاڭىنداي بولارى ءسوزسىز. الداعى ون جىلدا قازاق تىلىندە ەمىن-ەركىن ويلاپ, اشىق سويلەي الاتىن جاس بۋىن قاتارىن كۇن ساناپ كوبەيتە بەرۋ قاجەت. بۇل ءۇشىن ۇلتىم, ءتىلىم, دەيتىن ءاربىر جان اۋەلى ءوزىنىڭ ىشكى جان دۇنيەسىنە ءۇڭىلىپ, تىلگە دەگەن قۇرمەتتى وزىنەن باستاعانى دۇرىس.
مەكتەپ-ليتسەيىنىڭ 1 «ع» سىنىبىنىڭ اتا-اناسى اياۋلى وشانبايقىزى بيىلعى وقۋ جىلى مەكتەپ تابالدىرىعىن جاڭادان اتتاعان بالدىرعاندار ءۇشىن ەرەكشەلىككە تولى بولعانىن, انا تىلىندە ءبىلىم الىپ جاتقان بالالارعا دا, وزىنە دە ۇناعانىن, بۇعان دەيىن اعىلشىن ءتىلى مەن ورىس ءتىلى العاش مەكتەپكە بارعان وقۋشىلارعا اۋىر ءتيىپ كەلگەنىن جەتكىزدى.
ال 1 «ا» سىنىبىنىڭ اتا-اناسى گ ۇلىم تولەن قىزىن مەكتەپكە بەرەردە قاي تىلدە وقىتۋ تۋرالى كوپ ويلانعانىن ايتتى.
«ۇيدەگى قازاقى تاربيەمىز بولەك, كيەلى شاڭىراق – مەكتەپتىڭ ءتالىم-تاربيەسى ءوز الدىنا ءبىر بولەك قوي. ۇلىمدى ورىس مەكتەبىنە بەرگەنىمدى ەسكەرە كەلە, قىزىمدى قازاق مەكتەبىندە وقىتۋدى ءجون سانادىم. سەبەبى بالانىڭ جارتى كۇنى مەكتەپتە وتەدى, قازاقشا وقۋمەن قاتار قازاقى ءتالىم-تاربيە دە الادى. قىز بالاعا كەلەشەك انا دەپ قارايتىن بولساق, بويىنا وسى بىلىممەن قاتار ۇلتتىق تاربيەنى دە ءسىڭىرۋ كەرەگىن قالادىم. ال اعىلشىن ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ 1-سىنىپقا قوسىلماعانى بالاعا كوپ جەڭىلدىك بولدى. بالاعا اۋەلى انا ءتىلىن تولىق ۇيرەتۋ وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى تاراپىنان جاسالعان ۇلكەن باستاما دەپ تۇسىنەمىن», دەيدى ول.
ءبىلىمنىڭ وڭاي جولمەن كەلمەسى انىق. جاس ۇرپاق ءبىلىم عاسىرىندا تەك ءبىلىم الۋى قاجەت. «الىپپەنىڭ» ءار ءارپىن وقىپ, جادىنا توقىپ جاتقان جاس ورەندەر انا ءتىلىنىڭ بار بوياۋىن ءسىڭىرىپ وسسە, ەلگە, ۇلتقا رياسىز قىزمەت ەتەتىن كوشباسشىلار وسى ورتادان شىعاتىنى كامىل.