ەلىمىزدە جىل سايىن مىڭداعان جوعارى تەحنولوگيالىق وپەراتسيالار جاسالىپ جاتادى. ونىڭ ءبىرازى جۇرەك-قانتامىر جۇيەسىنىڭ اۋىر دەرتىنە شالدىققان پاتسيەنتتەردى بىرەگەي ادىستەرمەن ەمدەيتىن الماتىداعى پەريناتولوگيا جانە بالالار كارديوحيرۋرگياسى ورتالىعىنا تيەسىلى. اتالعان پەرزەنتحانانىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگى بار. ويتكەنى بۇل ورتالىقتى ومىرگە قينالىپ كەلەتىن سابيلەردى ساقتاپ قالۋدىڭ وتاندىق بارومەترى دەپ ايتۋعا بولار ەدى.
نەگە وسى پەرزەنتحانادا بارلىق نارەستەلەر ارنايى زەرتتەۋلەردەن وتەدى؟ بۇل تۋرالى الماتى قالاسىنىڭ پەريناتولوگيا جانە بالالار كارديوحيرۋرگياسى ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ەلەنا پلۋجنيكوۆا ەگجەي-تەگجەي بايانداپ بەردى. ورتالىق جىل سايىن تاۋەكەل توبىنا جاتاتىن, ياعني اۋىر ەكستراگەنيتالدى جانە اكۋشەرلىك پاتولوگياسى بار 8 مىڭنان استام ايەلدى بوساندىرىپ الادى. 2011 جىلى قۇرىلعاننان بەرى 75 مىڭ ءسابي دۇنيەگە كەلگەن, ونىڭ 20 مىڭنان استامى كەسار تىلىگى ارقىلى, 9 مىڭعا جۋىعى شالا تۋىلعان نارەستەلەر, ونىڭ ىشىندە 1 مىڭنان استامى وتە تومەن, 1 مىڭ گرامنان از سالماقپەن تۋعان.
ە.پلۋجنيكوۆانىڭ ايتۋىنشا, ورتالىقتا دۇنيەگە كەلگەن نارەستەلەردىڭ بارلىعى ارنايى پروتسەدۋرادان – سكرينينگتەن وتەدى. 2021 جىلى ورتالىقتا 9 384 ءسابي دۇنيەگە كەلگەن. جاڭا تۋعان نارەستەلەرگە بارلىعى ءۇش ءتۇرلى سكرينينگ جۇرگىزىلسە, سول تەكسەرىلۋلەردىڭ ەكەۋىنەن, ياعني ەستۋ جانە تۋا بىتكەن زات الماسۋ بۇزىلىستارى سكرينينگىنەن جاڭا تۋعان نارەستەلەردىڭ بارلىعى وتەدى. ءۇشىنشىسى – شالا تۋىلعان نارەستەلەردىڭ رەتينوپاتياعا سكرينينگى. العاشقى ەكى جاعدايدا سكرينينگتىك تەكسەرۋ ورتالىقتا تۋعان نارەستەلەردىڭ بارلىعىنا جۇرگىزىلسە, ءۇشىنشى رەتينوپاتيا بويىنشا جۇكتىلىكتىڭ 32 اپتاسىنا دەيىن شالا تۋعان نارەستەلەرگە عانا جاسالادى. ەستۋ سكرينينگى – بالا ومىرگە كەلگەن كۇندەرىنەن باستاپ ەستۋ قابىلەتىنىڭ جوعالۋىنا كۇدىكتەنۋگە جانە قاجەت بولعان جاعدايدا تولىق تەكسەرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن جىلدام جانە اۋىرتپاي تەكسەرۋ. ەستۋ سكرينينگى وتواكۋستيكالىق ەميسسيا ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. بىلتىر بارلىق 9 384 جاڭا تۋعان نارەستەنىڭ ەكەۋىندە ەستۋ قابىلەتى جوق ەكەنى انىقتالدى.
سونداي-اق بارلىق ءسابي تۋا بىتكەن زاتتىڭ بۇزىلۋىنا تەكسەرىلدى. قۋانىشقا وراي, سوڭعى ءبىر جىلدا سابيلەردەن مۇنداي كەسەلدەر تابىلماعان. وسى ارادا ەرەكشە توقتالا كەتەتىن ماسەلە, شەشەسىنىڭ جۇكتىلىك مەرزىمى 32 اپتادان, ءتىپتى ودان دا ەرتە مەرزىمدە بارلىق شالا تۋعان شارانالار نارەستەلەر رەتينوپاتياسى سكرينينگىنەن وتۋگە ءتيىس.
«ايتا كەتەتىن جايت, ەرتە بوساناتىن ايەلدەردىڭ بارلىعى الماتىداعى جۇكتى ايەلدەرگە دارىگەرلىك جاردەم بەرەتىن ەكى مەكەمەگە كەلەدى – قالالىق پەريناتالدىق ورتالىققا جانە بىزگە. وسىعان سايكەس, قالا بويىنشا اتالعان ۇيىمداردا رەتينوپاتياعا سكرينينگ جۇرگىزىلەدى. 2021 جىلى ەكى اۋرۋحانادا 2 049 شالا تۋعان نارەستە دۇنيەگە كەلسە, ونىڭ ىشىندە 1 200 بالا رەتينوپاتياعا سكرينينگتەن ءوتتى. اتالعان اۋرۋ 1 200 جاڭا تۋعان نارەستەنىڭ 409-ىندا بار ەكەنى انىقتالدى, 103 بالاعا وتا جاسالدى», دەيدى ە.پلۋجنيكوۆا.
سونداي-اق پەريناتولوگيالىق ورتالىقتا ۇرىقتىڭ تۋا ءبىتتى جۇرەك كىناراتىنا سكرينينگ جۇرگىزىلەدى, ياعني بۇل تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا ءبىرىنشى سكرينينگتەن وتكەن كەزدە قۇرساقتاعى شارانادا جۇرەك كەسەلىنە كۇدىگى بار كورسەتىلىمدەرمەن جىبەرىلگەن جۇكتى ايەلدەرگە جاسالادى.
– بارلىق ايەل جۇكتىلىك كەزىندە تىركەلگەن ەمحاناسىندا ءۇش سكرينينگتەن وتەدى. العاشقى سكرينينگ كەزىندە جۇكتىدە تۋا بىتكەن جۇرەك اقاۋىنا قانداي دا ءبىر كۇدىك انىقتالسا, ەمحانا ونى ورتالىقتاعى كونسۋلتاتيۆتىك-دياگنوستيكالىق ورتالىققا جىبەرەدى. جۇكتى ايەل ەكىنشى سكرينينگتى دە بىزدەن وتەدى. ەگەر دياگنوزى شىنىمەن راستالسا, ول قايدا تۇراتىنىنا قاراماستان وسى ورتالىقتا بوسانادى, ويتكەنى بىزدە كارديوحيرۋرگيا بولىمشەسى بار, – دەيدى ە.پلۋجنيكوۆا.
ورتالىقتا جۇكتى ايەلدەر مەن بوساناتىن ايەلدەرگە مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋمەن قاتار, بالالارعا دا كارديوحيرۋرگيالىق وپەراتسيالار جاسالادى. بۇل رەتتە جەكە كارديوحيرۋرگيالىق رەانيماتسياسى بار كارديوحيرۋرگيالىق بولىمشە جۇمىس ىستەيدى. پاتسيەنتتەردىڭ جاسىنا كەلسەك, مۇندا دۇنيەگە شىر ەتىپ كەلگەن شارانادان باستاپ, 17 جاسقا دەيىنگى, ياعني سالماعى 1,1 كيلودان 69 كيلوعا دەيىنگى بالالار ەمدەلەدى. جىل وتكەن سايىن كارديوحيرۋرگيالىق وپەراتسيالار سانى ارتىپ كەلە جاتقانىن دا اتاپ وتكەن ءجون.
سونىمەن مەديتسينالىق زەرتتەۋلەر مەن ونىڭ قۇرال-جابدىقتارى ۇزدىكسىز جەتىلدىرىلىپ جاتقان قازىرگى ۋاقىتتا پەريناتولوگيا جانە بالالار كارديوحيرۋرگياسى ورتالىعىندا يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردىڭ كومەگىمەن قانداي وپەراتسيالار جاسالىپ جاتىر؟ ورتالىقتا, ونىڭ ىشىندە كارديوحيرۋرگيادا وكپە كوكتامىرلارىنىڭ تۇتاس انومالدى درەناجىن تولىق قالپىنا كەلتىرۋ, فونتەن وپەراتسياسى (كوكتامىردىڭ تومەنگى قۋىسى مەن وكپە ارتەرياسىنىڭ تارماعى اراسىنا اناستوموز قويۋ), تىندىك يمپلانتتى قولدانۋ ارقىلى قولقا قالپاقشاسىن اۋىستىرۋ (روسس, روسس-كون وپەراتسياسى), ماگيسترالدى تامىرلاردىڭ ترانسپوزيتسياسىن تولىق قالپىنا كەلتىرۋ (جاتانە وپەراتسياسى), قولقانى اناستوموزبەن الىپ رەزەكتسيالاۋ (قولقا دوعاسىنىڭ ءۇزىلۋى, قولقا دوعاسىنىڭ گيپوپلازياسى) وپەراتسيالارى جاسالادى. مۇنىڭ بارلىعى ادام تاعدىرى, بالا مەن انا دەنساۋلىعى, ۇلت كەلەشەگى. اڭگىمە اسىرەسە, جۇرەكتىڭ تۋا بىتكەن اقاۋلارىنا قاتىستى بولسا, قازىر كەز كەلگەن سالانىڭ دامۋىن جوعارى تەحنولوگيالارسىز ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس. ويتكەنى كوبىنەسە ادام ءومىرىن ساقتاپ قالۋ مەن ۇزارتۋدىڭ جالعىز مۇمكىندىگى دە وسى. ورتالىقتا كۇردەلىلىك دەڭگەيى جاعىنان جۇرەكتى ترانسپلانتاتسيالاۋدان باسقا دا بارلىق وپەراتسيا ءتۇرى جاسالادى. پەريناتولوگيا جانە بالالار كارديوحيرۋرگياسى ورتالىعى اشىلعالى بەرى جۇرەككە 1 مىڭنان استام اشىق وپەراتسيا جاسالدى. بۇل تۋا بىتكەن جۇرەك دەرتى بار بالالاردىڭ ءولىم-ءجىتىمىن ازايتۋعا سەپتەسىپ وتىر.
ورتالىقتىڭ كارديوحيرۋرگيا بولىمشەسىندە جىل سايىن 150-دەن استام وپەراتسيا جاسالسا, ونىڭ 30-دان استامى يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋ ارقىلى ىسكە اسادى.
الماتى