جاساندى ينتەللەكت جونىندەگى جارىس جەڭىمپازدارى

بيىل Microsoft, KPMG مەن يۋنەسكو «Imagine Cup Junior – 2022» جاساندى ينتەللەكت بويىنشا العاشقى ەكى ۆيرتۋالدى حاكاتون وتكىزدى. حاكا­تون دەگەنىمىز نە؟ تالانتتى باعدار­لاماشى, كومپيۋتەرلىك ديزاينەرلەر فورۋمى الەم ستۋدەنتتەرىنە جي تەحنولوگيالارىنا نەگىزدەلگەن, بولاشاقتىڭ ەكونوميكاسى ءۇشىن ماڭىزدى ءبىلىم مەن داعدىلاردى بەرەتىن بىرقاتار ءىس-شا­رالاردىڭ بولىگى رەتىندە قاراس­تىرىلادى. بۇل باستامالار – ساپالى ءبىلىم بەرۋ, ادام قۇقىقتارىن ساق­تاۋ, تەڭدىك پەن ينكليۋزيۆتىلىك, ەكو­لو­گيالىق تۇراقتىلىق سەكىلدى ناق­تى ماسەلەلەردى شەشۋدە جي تەحنولوگيا­لارىن قولدانۋدى ۇسىنۋ ارقىلى جي تۋرالى ميفتەردى جويۋدى كوزدەيدى.

جەردى ساقتاپ قالۋعا ارنالعان سە­ريا­نىڭ ءبىرىنشى حاكاتونىنا 9 ەلدەن 21 كوماندا قاتىسسا, كوماندالار 5 ستۋدەنت, 1 وقىتۋشىدان قۇرالعان. بىرقاتار تاجىريبەلىك جاتتىعۋلاردان كەيىن ستۋدەنتتەر وزدەرىنىڭ جاڭا بىلىمدەرىن «جەردى ساقتاپ قالۋداعى جاساندى ينتەللەكت» مىندەتىندە قولداندى. يدەيانى ناقتى ومىردە پايدالانۋ ءۇشىن ستۋدەنتتەر پروبلەمالاردى بولجاۋعا, شى­عار­ماشىلىق ويعا سۇيەنۋگە جانە وعان ەگجەي-تەگجەيلى نازار اۋدارۋعا مىن­دەتتەلەدى. ەكىنشى ورىنعا يە بولعان قازاقستاندىق «Unicode» كومانداسى قىتايلىق ء«بىر بەلدەۋ جانە ءبىر جول» جول قۇرىلىسىنىڭ كەيبىر جوبالارى جولبارىستاردىڭ كوبەيۋىنە ۇلكەن قاۋىپ توندىرەتىنىن انىقتاپ, ولار مەكەندەيتىن نەگىزگى جەرلەردى قورعايتىن بالاما باعىتتاردى انىقتاۋ ءۇشىن جاساقتاۋشى كومپانيالارىمەن ءوزارا ارەكەتتەسۋ جوس­پارىن جاساعان. كوماندالىق شەشىم سپۋتنيكتىك سۋرەتتەردى تالداۋ كەزىندە جولبارىستاردى باقىلاۋ, ورنالاستىرۋ ءۇشىن سۋرەتتەردى جىكتەۋ مودەلىن قولدانا وتىرىپ, وڭتايلى بالاما باعىتتاردى تاڭدايدى. حاكاتوندا ءبىرىنشى ورىندى لاتۆيادان كەلگەن, الەمدە جارعانات پوپۋلياتسياسىن ساقتاۋدى ۇسىنعان «Data» كومانداسى جەڭىپ السا, بولگارلىق «Quadcore» مەن «Yottabyte» كوماندالارى تابيعاتتى ساقتاۋداعى شەشىمدەرىمەن ءۇشىنشى ورىندى ءوزارا ءبولىستى.

ەكىنشى ءىس-شارا – قىزدارعا ارنالعان سەكتسيا Imagine Cup Junior جي ۆيرتۋالدى حاكاتونى قازاقستان, پاكىستان, ساۋد ارابياسى, بولگاريا, ۇلىبريتانيا مەن ءباا مەكتەپتەرىنەن 22 كوماندانى جينادى. بۇل باعىت جي-عا قىزىعۋشىلىق تانىتقان قىزداردى قولداۋ ارقىلى جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى, تەحنولوگيالار, ينجەنەريا جانە ماتەماتيكا سالاسىنداعى ەلەۋلى گەندەرلىك ايىرماشىلىقتاردى جويۋعا باعىتتالعان.

ال قازاقستاندىق «Cognitive» كومانداسى ۇيدەگى زورلىق-زومبىلىق تۋرالى وتىنىشتەردى قاراعان كەزدە جول بەرىلەتىن اعاتتىق پەن ادامي قاتەلىكتەرىن جويۋعا باعىتتالعان جوبانى تانىس­تىرىپ, ءبىرىنشى ورىنعا يە بولدى. ولاردىڭ شەشىمى قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ دەرەكتەر بازاسىن, سونداي-اق تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق تۋرالى قىزمەتتىك جازبالاردى تالداۋ ارقىلى جەدەل شاقىرۋدىڭ اۋىرلىعىن انىقتاۋ ءۇشىن ەكى ساتىلى پروتسەستى قولدانادى. جي مىڭداعان دەرەك نۇكتەلەرىن وڭدەي وتىرىپ, قوڭىراۋلاردى تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق ىقتيمالدىعى نەگىزىندە جىك­تەپ, شۇعىل ارەكەت ەتىلۋى ءتيىس جاع­داي­لاردىڭ باسىمدىلىعىن جوعارى دالدىكپەن انىقتايدى. قىزدارعا ارنالعان حاكاتون سەكتسياسى قاتىسۋشىلارعا ستاتيس­تيكالىق مالىمەتتەرمەن, كومپيۋ­تەرلىك كورۋ قابىلەتىمەن (كومپيۋتەرلەر مەن جۇيەلەرگە ساندىق ۆيزۋالدى مالىمەتتەردەن ماڭىزدى اقپاراتتى الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جي سالاسى) جا­نە جاراتىلىس ءتىلىن وڭدەۋ داعدىلارىن دامىتۋعا كومەكتەستى.

Unicode كومانداسىنىڭ مۇشەسى ەگينا اگادجانيان: «بۇل بىزگە باع­دارلامالاۋ داعدىلارىمىزدى قول­دانا وتىرىپ, ونى حالىقارالىق اۋديتورياعا ۇسىنۋ مەن جاھاندىق پروبلەمامەن جۇمىس ىستەۋگە تاماشا مۇمكىندىك بەردى», دەسە, ونىڭ ارىپتەسى ارنەللا تولەگەن: «حاكاتونعا قاتىسا وتىرىپ, ءوزىمنىڭ كومانداداعى ورنىمدى باعالادىم, ويتكەنى بۇل داعدى ءوزىن ءوزى دامىتۋ مەن جاھاندىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدا وتە ماڭىزدى», دەيدى.

وسىلايشا, ۆيرتۋالدى جاساندى ينتەللەكت حاكاتوندارى Imagine Cup Junior – ءارتۇرلى تاجىريبەسى مەن بەكگراۋندى بار ستۋدەنتتەردى ءوز بولاشاعى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى جانە ءبىر كۇنى الەمدى وزگەرتەتىن ادام بولۋعا قۇلشىندىرادى. جي ازىرلەۋگە تاجىريبەلىك, قولدانبالى ءتاسىلدى قولدانا وتىرىپ, ستۋدەنتتەر سونىڭ نەگىزىندە ءوز شەشىمدەرىن قۇرۋدى جانە ولاردى ناقتى ومىرلىك جاعدايلاردا قولدانۋدى ۇيرەنەدى. ولار Microsoft-ءتىڭ جي-ءدى جاۋاپتى پايدالانۋ بارىسىنداعى نەگىزگى قاعيداتتارىن, سونداي-اق جي ازىرلەۋ, دەرەكتەردى جيناۋ, ولاردى تازارتۋ, مودەلدەردى تاڭداۋ مەن ستاتيستيكالىق تەستىلەۋدىڭ ەتيكالىق قادامدارىنا قانىعا تۇسەدى. سونىمەن قاتار ستۋدەنتتەر ماڭىزدى ماسەلەلەردى شەشۋدە رەگرەسسيامەن, شەشىمدى اعاشتار جانە كەزدەيسوق ورماندارمەن قالاي جۇمىس ىستەۋ كەرەكتىگىن بىلەدى.

قىسقاسى, جاساندى ينتەللەكت جونىن­دەگى ۆيرتۋالدى حاكاتوندار جۇمىسىن جالعاستىرا بەرمەك. ولاردىڭ ماقساتى – پلانەتاداعى ءار ادامعا جانە ءاربىر ۇيىمعا مۇراتىنا قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك تۋعىزۋ. جاقىن ارادا Imagine Cup Junior جي بويىنشا جازعى ۆيرتۋالدى حاكاتونعا دا تىركەۋ باستالادى.

الماتى