• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قازاقستان 06 مامىر, 2022

ەڭ باستىسى – ەل مۇددەسى

360 رەت
كورسەتىلدى

قازىر جەر-دۇنيە كوڭىل كوكجيەگى جەتكەن ادامعا ءبىر-اق ۋىس. وعان جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ جەتىستىكتەرىمەن دە وڭاي كوز جەتكىزە الاسىز. سوندىقتان قوعامعا قاتىپ-سەمگەن سايا­سي دوگمالاردى تاڭۋدىڭ ناتيجەسىز ەكەنىن بايقاۋ قيىن ەمەس. ايتالىق, ءبىر كليماتتا تىرشىلىك ەتىپ, ءبىر وزەننەن سۋ ءىشىپ, ءبىر توپىراقتان ءونىم الىپ وتىرعان, الايدا ورتاسىن مەملەكەتتەردىڭ شەكارا سىزىعى ءبولىپ تۇرعان اۋىلدار مەن قالالاردىڭ دامۋ دەڭگەيى ءبىر-بىرىنەن الشاق. ياعني ءبىرى اۋقاتتى, ءبىرى اش-جالاڭاش. ءبىرىنىڭ قوعامىندا بارلىعىنىڭ قۇقى تەڭ قورعالادى, ەندى بىرىندە زورلىق-زومبىلىق ۇستەمدىك قۇرادى. بۇل كەرەعارلىق – باسقارۋ قۇرىلىمىندا, بۇل الشاقتىق – قوعامدىق سانادا بولسا كەرەك.

اباي حاكىم ايتادى: «ساتىپ العان, جالىنىپ, باس ۇرىپ العان بولىستىق پەن بيلىكتىڭ ەشبىر قاسيەتى جوق». حالىق وسى كورىنىستەن زارەزاپ بولدى, جەرىندى. ياعني قوعامدىق سانانىڭ ءوزى تۇتاسىمەن وزگەرۋگە ءتيىس بولدى. ويتكەنى زامان وزگەردى. بۇل – بۇقارانىڭ باسىن تاۋعا دا, تاسقا دا سوعىپ جەكە تۇلعا­لارعا, مانيپۋلياتسياعا, لوببيس­تەرگە ەمەس, ءوزى مەن وتبا­سى­نىڭ لايىقتى ءبىلىم الۋىنا, تولايىم تابىس تابۋىنا, بارلىق قۇقىعىنىڭ ساقتالۋىنا, سول ارقىلى تۋعان ەلى مەن جە­رىنىڭ دامۋىنا قىزمەت ەتەتىن ۋاقىتى.

وسى ورايدا وسىعان دەيىنگى وتىز جىلدىڭ ساباعىنان قورى­تىندى شىعارىپ, بيىك ماقسات­تارعا ۇمتىلعان قازاقستاننىڭ تولىق ترانسفورماتسيالانۋعا دەگەن ۇمتىلىسىن وڭ باعالاۋعا بولادى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىلعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ەلىمىزدى رەفورمالاۋعا ارنالعان ءبىراز باستاما كوتەرگەنى بەلگى­لى. بۇل باستامالار قاڭتار وقيعا­سىنىڭ قاسىرەتىنەن سوڭ حالىق ءۇنىن ەسكەرۋدەن تۋىنداعان جاڭارۋ مەن جاڭعىرۋعا, ەستيتىن مەملەكەت تۇجىرىمداسىن ناقتى ىسكە اسىرۋعا نەگىز بولارلىق قادام بولاتىنىمەن قوعام نازارىن اۋداردى. الايدا وسىعان دەيىنگى قوردالانعان قاداۋ-قاداۋ ماسەلەلەردى تۇبەگەيلى شەشۋگە قانشالىقتى قاۋقارلىمىز دەگەن ءدۇدامال ساۋال كوپتىڭ كوكەيىنەن كەتپەگەنى راس.

بۇل رەتتە ەلىمىزدىڭ كونستي­تۋ­تسيالىق كەڭەسىنىڭ كۇمان مەن كۇدىك تۇمانىن سەرپىلتكەن ال­عاش­قى قورىتىندىسى دا جاريا­لانىپ, سوعان ساي پرەزيدەنت ۇسىنعان ساياسي جاڭعىرۋدىڭ سونى قادامدارى كونستيتۋ­تسيا­مىزعا سايكەس كەلە­تىنى جو­نىن­دەگى كونستي­تۋ­تسيالىق كە­ڭەس­تىڭ شەشىمى ۇسىنىلدى. بۇل ەلدەگى جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالاردىڭ بەرىك ساياسي-قۇقىقتىق ىرگەتاسىن قالاۋ­عا مۇم­كىندىك بەرەتىنىن اڭعارت­قان­داي. پرەزيدەنتتىك باسقارۋ نىسانى قۇرىلىمى مەن بيلىك ينستيتۋتتارىنىڭ وڭتايلى تەڭ­گەرىمىن قامتاماسىز ەتەتىن زاڭ جوباسى كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ پايىمىنشا, زاڭ شى­عارۋشى بيلىك تارماعىن قايتا فورمات­تاۋ ارقىلى كۇشتى پار­لا­مەنتتىك مادەنيەت قۇرۋعا باعىتتالىپ وتىر. وسى ارقىلى سەنات پەن ءماجىلىستى قۇرۋدىڭ جاڭا تارتىبىنە, جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ مەن ءوزىن ءوزى باسقارۋ كەپىلدىكتەرىنە, كونس­تيتۋتسيالىق سوتتى قۇرۋعا وڭ باعا بەرىلدى. ال سۋپەر­پرەزي­دەنت­تىك دەگەن اتاۋ الىپ, ايدار تاعىلعان بۇعان دەيىنگى باسقارۋ جۇيەسىنەن ارىلۋىمىز ءبىزدىڭ بۇرىنعى پرولەتار كوسەمدەرىنە, ياعني جەكە باسقا تابىنۋشىلىق دەرتىنەن اراشالاۋدى ەسكە تۇسى­رە­تىندەي.

پرەزيدەنتتىڭ وسى رەفورمالاردى تەك پارلا­مەنت ارقىلى ەمەس, جالپى­ۇلتتىق رەفەرەندۋم ارقىلى ەنگىزۋ­دى ۇسىنىپ وتىرعانى دا ۇل­كەن سەنىم ۇيا­لاتىپ وتىر. وسىدان 27 جىل بۇرىن بۇكىل­حالىقتىق رەفەرەندۋم اياسىن­دا قازاقستاننىڭ قازىرگى كونس­تي­تۋتسياسى قابىل­دا­نعانى بەلگىلى. ءدال وسى كونس­تيتۋتسيا ەلىمىزدىڭ ساياسي, قۇ­قىقتىق, ەكونوميكالىق دامۋ جۇيەسىنىڭ نەگىزدەرىن انىقتادى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا كون­س­تيتۋتسيامىزعا پرەزيدەنت پەن پارلامەنتتىڭ وكىلەت­تىكتەرى بو­يىنشا بەس مارتە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلگەن ەكەن. البەتتە, زاڭ مەن زامان وزگەرمەي تۇرمايدى. «ەلۋ جىلدا ەل جاڭا» دەيدى. جاڭا قا­زاقستان قۇرۋ بارىسىندا جاڭساق باسپاي, جارقىن كەلە­شەك قۇرۋ ءۇشىن دە قوعامنىڭ بەلسەندى بولعانى ابزال. ەڭ باس­تىسى – ەل مۇددەسى ەسكەرىلۋى كەرەك. وسى تاراپتا بەلگىلى زاڭ­گەر­لەردىڭ وي-پايىمدارىمەن ءبولىسىپ وتىرمىز.

سوڭعى جاڭالىقتار