ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە باس پروكۋراتۋرانىڭ 1-قىزمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەلدوس قيلىمجانوۆ پەن ءىىم تەرگەۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى سانجار ءادىلوۆ قاڭتار وقيعاسىنا قاتىستى قىلمىستىق ىستەردى تەرگەۋ بارىسى تۋرالى ارنايى بريفينگ وتكىزدى.
باس پروكۋراتۋرا وكىلىنىڭ مالىمدەۋىنشە, «قاسىرەتتى قاڭتار» بويىنشا قازىرگى ۋاقىتتا سوتقا 288 قىلمىستىق ءىس جولدانعان. ونىڭ 208-ءى الماتى قالاسىندا, الماتى وبلىسىندا – 49, جامبىل وڭىرىندە – 10, شىمكەنت قالاسىندا – 9, قىزىلوردا وبلىسىندا – 5, تۇركىستان وبلىسىندا – 4, اقمولادا – 2 جانە اتىراۋ وبلىسىندا 1 قىلمىستىق ءىس بار.
وسى ىستەر بويىنشا 275 ادام سوتتالسا, ونىڭ ىشىندە 22 ادام باس بوستاندىعىنان ايىرىلعان. ال قالعاندارىنا باس بوستاندىعىن شەكتەۋ, قوعامدىق جۇمىستار جانە ايىپپۇل تۇرىندەگى جازا قولدانىلعان.
«جاقىندا عانا قاڭتار وقيعاسى كەزىندە قىزىلوردا قالاسىندا سىبايلاستارىمەن بىرگە ۇلتتىق ۇلاننىڭ «كاماز» جۇرگىزۋشىسىن قاتىگەزدىكپەن ۇرىپ-سوققان كۇدىكتىگە قاتىستى تەرگەۋدى اياقتادىق. ول جاپپاي تارتىپسىزدىك كەزىندە اسكەري تەحنيكانى ايداپ كەتىپ, كەيىننەن كولىكتى اسكەريلەردىڭ قورشاۋىنا باعىتتاپ, ءوزى كابينادان سەكىرىپ كەتكەن. جوعارى جىلدامدىقپەن كەلە جاتقان «كاماز» بىرنەشە اسكەري قىزمەتشىنى باسىپ وتەدى. جۇك كولىگىنىڭ استىندا قالعان قاتارداعى جاۋىنگەر ماديار قايساروۆ سول جەردە قازا تاپتى. ال كۇدىكتىنىڭ بۇل ارەكەتى تەرروريزم اكتىسىن جاساۋ بويىنشا سارالاندى», دەيدى ە.قيلىمجانوۆ. ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, نەبارى 19 جاسىندا وپات بولعان قاتارداعى جاۋىنگەر ماديار وتباسىنداعى جالعىز پەرزەنت بولاتىن.
باس پروكۋراتۋرانىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, جالپى ەل بويىنشا قاڭتار وقيعالارى كەزەڭىندە جاپپاي تارتىپسىزدىكتەردى ۇيىمداستىرۋ جانە وعان قاتىسۋ بويىنشا 721 ادام كۇدىكتى دەپ تانىلىپ, ونىڭ 281-ءى قاماۋعا الىنعان. قاماۋعا الىنعانداردىڭ 82-ءسى الماتى قالاسىندا بولسا, شىعىس قازاقستاندا – 35, جامبىل وبلىسىندا – 44, شىمكەنت قالاسىندا – 43, قىزىلوردا وڭىرىندە – 36, اتىراۋ وبلىسىندا – 14, الماتى وبلىسىندا – 5 جانە اقتوبە وبلىسىندا 4 ادام تەمىر تورعا جابىلعان.
بريفينگ بارىسىندا ە.قيلىمجانوۆ سەمەي قالاسى اكىمدىگىن باسىپ الىپ, «گازەل» ماركىلى پوليتسيا كولىگىن اۋدارىپ تاستاعان كۇدىكتىلەر تۋرالى دا ايتىپ ءوتتى. وسى تارتىپسىزدىككە بەلسەندى قاتىسقان ادامنىڭ ءبىرى بۇرىن سوتتى بولعان ەكسترەميستىك ۇيىمنىڭ مۇشەسى بولىپ شىققان. «ول وزگەلەردى ازعىرىپ, اكىمدىكتى باسىپ الۋعا شاقىرعان. داۋىس كۇشەيتكىشتىڭ كومەگىمەن سەمەيلىكتەردى ءوز قاتارلارىنا قوسىلۋعا شاقىرعان كۇدىكتى قالا اكىمدىگىن باسىپ الۋدى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى بولعان. ونىڭ بۇل ءىس-ارەكەتتەرى ۆيدەوعا جازىلىپ قالعان», دەيدى سپيكەر.
اقتوبە قالاسىندا دا وبلىس اكىمدىگىنە شابۋىلداۋشىلاردىڭ ءبىرى ۇستالعان. «قاسىرەتتى قاڭتار» كۇندەرى ول WhatsApp ارقىلى 300-دەن استام ادامدى جيناپ, اكىمدىك عيماراتىن باسىپ الۋعا بەلسەندى قاتىسقان. «وسى توپتىڭ شابۋىلىنا تويتارىس بەرۋ كەزىندە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ 31 قىزمەتكەرى اۋىر دەنە جاراقاتىن الدى. قازىر كۇدىكتى مەن ونىڭ سىبايلاستارى سوت سانكتسياسىمەن قاماۋدا وتىر», دەپ حابارلادى ە.قيلىمجانوۆ.
قىلمىستىق ءىستى تەرگەۋ بارىسىندا شىمكەنت قالاسىنىڭ پروكۋراتۋراسى 6 قاڭتاردا قالا ىشىندە «گازەل» كولىگىمەن ءجۇرىپ, پوليتسيا دەپارتامەنتى جەدەل باسقارۋ ورتالىعىنىڭ بەينەباقىلاۋ كامەرالارىن قيراتىپ, ىستەن شىعارىپ وتىرعان 2 قىلمىسكەردى انىقتاعان. ال الماتى قالاسىندا ءدال سول كۇنى «كوكتوبە» تەلەمۇناراسىن باسىپ الماق بولعانداردىڭ ءبىرىنىڭ جەكە تۇلعاسى انىقتالعان. ستراتەگيالىق نىساندى باسىپ الىپ, تەلەديدار مەن راديوارنالاردىڭ جۇمىسىن باقىلاۋدا ۇستاماق بولعان قىلمىسكەر جالعان اقپارات تاراتۋ ارقىلى حالىقتى جاپپاي كوشەگە شىعۋعا ۇگىتتەۋدى كوزدەگەن. «الايدا ءتارتىپ ساقشىلارى ستراتەگيالىق نىساندى باسىپ الۋعا جول بەرمەدى. قازىر كۇدىكتى سوت سانكتسياسىمەن قاماۋدا وتىر», دەيدى ە.قيلىمجانوۆ.
سونداي-اق 5 قاڭتاردا الماتىداعى رەسپۋبليكا الاڭىندا قارۋ تاراتقان 3 كۇدىكتى دە قولعا تۇسكەن. ولار «اننا» قارۋ دۇكەنىن توناپ, كەيىننەن ۇرلانعان قارۋ-جاراقتى الاڭعا شىققاندارعا ۇلەستىرىپ بەرگەن. قاڭتار قىرعىنىنا قاتىستى جالعان اقپارات تاراتقاندار دا جازاسىز قالماۋدا. باس پروكۋراتۋرا فەيك اقپارات تاراتقاندارعا قىلمىستىق جاۋاپتىلىق بار ەكەنى جونىندە بىرنەشە رەت ەسكەرتكەن بولاتىن. الايدا بۇل ەسكەرۋدى ەرەن ساناماعان اقمولا وبلىسىنىڭ تۇرعىنىنا 3 جىل 6 اي باس بوستاندىعىن شەكتەۋ تۇرىندەگى جازا تاعايىندالدى.
ءىىم وكىلى سانجار ءادىلوۆتىڭ حابارلاۋىنشا, قاڭتار وقيعالارى بويىنشا ىشكى ىستەر ورگاندارى تەرگەۋشىلەرىنىڭ وندىرىسىندە بۇگىندە 1150 قىلمىستىق ءىس بار. ونىڭ باسىم بولىگى, ناقتىراق ايتقاندا 157 ءىس – ۇرلىق. قارۋدىڭ زاڭسىز اينالىمى بويىنشا 146 قىلمىستىق ءىس تەرگەلىپ جاتسا, قاساقانا بوتەننىڭ مۇلكىن بۇلدىرۋگە قاتىستى 23 دەرەك تەرگەپ-تەكسەرىلىپ جاتىر. وسى ىستەر بويىنشا 150 ادام اۋىر قىلمىس جاسادى دەگەن كۇدىكپەن كۇزەتپەن ۇستالعان.
«جاقىن ارادا قىلمىستىق پروتسەستىڭ ءۇش بۋىندى مودەلى شەڭبەرىندە جانە پروكۋرورلارمەن كەلىسۋ بويىنشا قىلمىستىق ىستەر بويىنشا تۇبەگەيلى پروتسەستىك شەشىمدەردى قابىلداۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. جەدەل جانە ساپالى تەرگەۋدىڭ ناتيجەسىندە تەرگەۋشىلەر 473 ايىپتالۋشىعا قاتىستى 288 قىلمىستىق ءىستى ايىپتاۋ اكتىسىمەن اياقتاپ, سوتقا جولدادى», دەگەن س.ءادىلوۆ ءاربىر كۇدىكتىنىڭ كىناسى قىلمىس جاسالعان ورىنداردان الىنعان بەينەجازبا, كوزبەن كورگەندەر مەن كۋالاردىڭ سوزدەرىمەن, سونداي-اق زاتتاي دالەلدەمەلەرمەن دالەلدەنگەنىن ايتىپ ءوتتى.
ءىىم وكىلىنىڭ مالىمدەۋىنشە, سوتقا جولدانعان ىستەر بويىنشا جابىرلەنۋشىلەرگە شامامەن 100 ميلليون تەڭگە زارداپتىڭ ورنى تولتىرىلعان. سونىمەن قاتار وتكەن اپتادا 12 كۇدىكتى بوساتىلىپ, ولارعا قاتىستى قوعامنان وقشاۋلاۋمەن بايلانىستى ەمەس بۇلتارتپاۋ شارالارى تاڭدالعان. «وسىلايشا, بۇگىنگى تاڭدا بارلىعى 333 كۇدىكتى كۇزەتپەن ۇستاۋدان بوساتىلدى. ولاردىڭ كوپشىلىگىنە, ناقتىراق ايتساق, 96-سىنا بۇلتارتپاۋ شاراسى ءۇي قاماققا اۋىستىرىلدى. تاعى 78-ىنە كەپىل قولدانىلسا, 67 ادام ەشقايدا كەتپەۋ جانە دۇرىس مىنەز-ق ۇلىق تۋرالى قولحاتپەن شىعارىلدى. سونداي-اق 11 ادامعا جەكە كەپىلگەرلىك قولدانىلدى», دەپ مالىمدەدى س.ءادىلوۆ. بۇدان بولەك سوت ۇكىمىمەن 81 سوتتالۋشىنىڭ كۇزەتپەن ۇستاۋدان بوساتىلعانىن حابارلاعان سپيكەر جاعىمدى مىنەزدەمەلەرمەن قاتار, زارداپتىڭ ورنىن تولتىرۋدىڭ دا تەرگەۋ مەن سوت بارىسىندا ەسكەرىلەتىن نەگىزدەردىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
بوستاندىققا شىققانداردىڭ اراسىندا قاڭتار قىرعىنى كەزىندە «ماگنۋم» سۋپەرماركەتىنەن ازىق-ت ۇلىك ۇرلاعان الماتىلىق تا بار. كۇدىكتى انىقتالىپ, سوت سانكتسياسىمەن كۇزەتپەن ۇستالدى. الايدا تەرگەۋ بارىسىندا كۇدىكتى ماتەريالدىق زالالدى تولىعىمەن قايتارعاندىقتان وعان ەكى جىلعا باس بوستاندىعىن شەكتەۋ تۇرىندە جازا قولدانىلعان. جاپپاي تارتىپسىزدىك كەزىندە «تەحنودوم» ساۋدا ۇيىنەن قۇنى 950 مىڭ تەڭگەدەن اساتىن تۇرمىستىق تەحنيكانى جىمقىرىپ كەتكەن تالدىقورعان قالاسىنىڭ ءۇش تۇرعىنىنىڭ دا بۇلتارتپاۋ شاراسى وزگەرتىلگەن. سەبەبى كۇدىكتىلەردىڭ بىرەۋىنىڭ ەكى كىشكەنتاي بالاسى بار بولسا, ەكىنشىسىنىڭ اۋرۋشاڭ قارت اناسى ۇيىندە جالعىز قالعان. سونداي-اق ولار كەلتىرىلگەن زالالدى تولىق قايتارىپ بەرگەن سوڭ سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ كەزەڭىندە بۇلتارتپاۋ شاراسى ءۇي قاماققا اۋىستىرىلعان. «سوت بۇل كۇدىكتىلەردىڭ مىنەزدەمەلەرىن, قىلمىس جاساعاندارىنا وكىنەتىنىن جانە زالالدى وتەگەنىن ەسكەرىپ, ءۇش جىلعا باس بوستاندىعىن شەكتەۋ تۋرالى ۇكىم شىعاردى», دەيدى س.ءادىلوۆ.
ول سونداي-اق بريفينگتە ىشكى ىستەر ورگاندارى تەرگەيتىن قىلمىستىق ىستەر بويىنشا كۇزەتپەن ۇستالاتىن بارلىق كۇدىكتىنىڭ سوت سانكتسياسىمەن جانە جەتكىلىكتى دالەلدەمەلەردىڭ نەگىزىندە قاماۋعا الىنعانىن اتاپ ءوتتى. «قاماۋعا الىنعان بارلىق كۇدىكتى ادۆوكاتپەن قامتاماسىز ەتىلەدى جانە ولاردى زالالدىڭ ورنىن تولتىرۋعا ماجبۇرلەمەيمىز. قىلمىستىق ىستەر بويىنشا ايىپتالعان ادامداردىڭ دەنى باس بوستاندىعىن ايىرۋدى كوزدەمەيتىن جازالارعا سوتتالدى. ال بۇل 275 ادامنىڭ ىشىنەن 244-ءى. تاعى 6 ادامعا قاتىستى قىلمىستىق ىستەر تاراپتاردىڭ تاتۋلاسۋىنا بايلانىستى توقتاتىلدى», دەگەن ءىىم وكىلى كەيبىر قىلمىستىق ىستەرگە جان-جاقتى توقتالىپ ءوتتى.
«مىسالى, الماتى وبلىسىنىڭ تۇرعىندارى جاپپاي تارتىپسىزدىك كەزىندە تالدىقورعان قالالىق پوليتسيا باسقارماسىنىڭ قويماسىنان ارنايى كيىمدەردى جىمقىرىپ كەتكەن. كەيىننەن ايىپتالۋشىلار شىعىندى تولىق وتەگەن. قالالىق سوتتىڭ ۇكىمىمەن ولاردىڭ 3 جىل 6 ايعا باس بوستاندىعى شەكتەلدى. ال قاڭتار وقيعاسى كەزىندە الماتى قالاسىنىڭ تولە بي كوشەسىندەگى «سيتي مولل» ساۋدا ۇيىنەن جالپى سوماسى 470 مىڭ تۇراتىن كيىم-كەشەك پەن سپورتتىق ۆەلوسيپەدتى ۇرلاپ كەتكەن ءۇش تۇرعىن دا كەلتىرگەن شىعىندى تولىعىمەن قايتارعان. وسىنى ەسكەرگەن المالى اۋدانىنىڭ سوتى ولاردى ەكى جىلعا باس بوستاندىعىن شەكتەۋگە سوتتادى», دەپ حابارلادى سپيكەر.
ىشكى ىستەر ورگاندارى «قاسىرەتتى قاڭتار» كەزىندە ۇرلانعان قارۋ-جاراقتاردى انىقتاۋ, تابۋ جانە الىپ قويۋ جۇمىستارىن دا توقتاتقان ەمەس. قازىردىڭ وزىندە پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى قولدى بولعان 1 499 قارۋ مەن 35,6 مىڭنان استام وق-ءدارىنى انىقتاعان. جاپپاي تارتىپسىزدىكتەر بارىسىندا ۇرلانعان دۇنيە-م ۇلىكتەر ءالى دە ىزدەستىرىلىپ جاتىر. قابىلدانعان شارالاردىڭ ارقاسىندا پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى قۇنى 340 ميلليون تەڭگەدەن اساتىن دۇنيە-م ۇلىكتى تاپقان.
بريفينگ سوڭىندا سپيكەرلەر – باس پروكۋراتۋرانىڭ 1-قىزمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەلدوس قيلىمجانوۆ پەن ءىىم تەرگەۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى سانجار ءادىلوۆ تەرگەۋ ارەكەتتەرىن جۇرگىزۋ بارىسىندا ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى ساقتالىپ, زاڭدىلىقتىڭ قامتاماسىز ەتىلەتىنىن العا تارتتى. ولار سونداي-اق قاڭتار وقيعالارىنىڭ جاڭا مالىمەتتەرى مەن ءمان-جايلارى انىقتالسا بىردەن حالىققا جەتكىزىلەتىنىن مالىمدەدى.