مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋ, قۇجاتتاردى سول تىلدە ازىرلەۋ تالابى جىل سايىن كۇشەيىپ كەلەدى. دەمەك بۇگىنگى تاڭدا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە ءتىل ۇيرەتۋ ماسەلەسىنىڭ ماڭىزى قاي كەزدەگىدەن دە ارتىپ وتىر. قوعامدا بولىپ جاتقان الەۋمەتتىك وزگەرىستەرگە ساي قازاق ءتىلىن وقىتۋدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ – بۇگىنگى وزەكتى ماسەلە.
وسى ماسەلەدە ناقتى قادامدارعا بارىپ, مەملەكەتتىك ءتىلدى قولدانىسقا ەنگىزۋدى كەزەڭ-كەزەڭمەن ىسكە اسىرىپ كەلە جاتقان مەكەمەنىڭ ءبىرى – الماتىداعى پرەزيدەنت ءىس باسقارماسى مەديتسينالىق ورتالىعىنىڭ «ورتالىق كلينيكالىق اۋرۋحاناسى» اق. مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋدىڭ الداعى جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسىنا سايكەس اتالعان مەكەمەدە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قىزمەت ەتۋىن قامتاماسىز ەتۋ, قازاق ءتىلىن ۇلتارالىق قارىم-قاتىناس ءتىلى رەتىندە ناسيحاتتاۋ, قىزمەتكەرلەردىڭ تىلدىك الەۋەتىن كوتەرۋ, مەديتسينا سالاسىنىڭ تەرمينولوگيالىق بازاسىن جۇيەلەندىرۋ جانە ءارى قاراي دامىتۋ سياقتى ماقساتتار كوزدەلگەن.
«ورتالىق كلينيكالىق اۋرۋحاناسى» اق پرەزيدەنتى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى رۋستام الباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ۇجىمنىڭ مەملەكەتتىك تىلدە قىزمەت كورسەتۋىن ساپالى دەڭگەيگە كوتەرۋ قاراستىرىلعاندىقتان, قىزمەتكەرلەرگە ءتىل ۇيرەتۋگە مۇمكىندىك جاسالعان. قازاق ءتىلى كابينەتتەرى تولىق كومپيۋتەرلىك-لينگوفوندىق تەحنيكامەن, تاقتا جانە ستەندتەرمەن جابدىقتالعان. اۋرۋحانادا قازاق ءتىلىن ەنگىزۋدىڭ بىرقاتار شاراسى جۇزەگە اسىرىلدى: بارشا كورنەكىلىكتەر, انىقتامالىقتار مەن قابىرعاعا ىلىنەتىن اقپاراتتىق نۇسقاۋلار قازاق تىلىندە تولىقتىرىلىپ جازىلعان. جارنامالىق تاقتالار, اۋرۋحانا عيماراتتارى مەن بولىمشەلەرىنىڭ, ەم جۇرگىزەتىن بولمەلەردىڭ كورسەتكىشتەرى مەن سىلتەمەلەرى بىرىڭعاي تىلدىك جۇيەگە كەلتىرىلگەن.
– وزگە ۇلت وكىلدەرىنە مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋ بارىسىنداعى باستى مىندەتىمىز – ءتىلدى ۇيرەتۋدىڭ ەڭ قولايلى امالدارى مەن قاعيداتتارىن تاڭداپ الۋ. ويتكەنى مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەتۋ پروتسەسىن ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋدىڭ ءبىر وزەگى وسىعان بايلانىستى. وقىتۋدىڭ قانداي دا بولسىن امال-ءتاسىلىن ۇتىمدى, ناتيجەلى پايدالانۋ – ءاربىر وقىتۋشىنىڭ ىسكەرلىگىنە بايلانىستى. ءبىز دە ءوز تاجىريبەمىزدە وسىنداي ماقساتتاردى العا قويا وتىرىپ, وزگە ۇلت وكىلدەرىن وقىتۋدا مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋدىڭ ءارتۇرلى تاسىلدەرىن قولدانامىز. سونىڭ ءبىرى – مەديتسينا سالاسىنداعى قىزمەتىنە بايلانىستى ماتىندەرمەن جۇمىس ىستەۋ. «ورتالىق كلينيكالىق اۋرۋحاناسى» اق-دا وزگە ۇلت وكىلدەرى اراسىنان ءتىل ۇيرەنۋشى كوپتەپ كەزدەسەدى. ءار دارىگەرگە وزدەرىنىڭ بەيىنىنە بايلانىستى ماتىندەرمەن جۇمىس ىستەۋ – وتە قىزىقتى, ءارى ءتيىمدى. ويتكەنى ولار بىرىنشىدەن, وزدەرى دە بىلمەيتىن جاڭا سوزدەرمەن, جاڭا بالامالارمەن تانىسادى, وسى ماتىندەر ارقىلى مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەنەدى. سونىمەن قاتار ءوز قىزمەتىندە قولداناتىن سوزدەردەن از دا بولسا مالىمەت الادى. اسىرەسە دارىگەرلەرگە اتقاراتىن بەيىنىنە بايلانىستى ماتىندەردى وقىتقان كەزدە سوزدىكپەن جۇمىس, ياعني تىڭداۋشى قىزمەتكەرلەر ءار سالاعا, اتقارىپ جۇرگەن بەيىنىنە بايلانىستى تەرمين سوزدەردىڭ اۋدارمالارىمەن تانىسادى. قازاق ءتىلى ساباقتارىندا قولدانىلاتىن ءماتىن عىلىمي تۇرعىدان سۇرىپتالىپ, وڭدەلۋگە ءتيىس. ول تىڭداۋشىنىڭ پسيحوفيزولوگيالىق ەرەكشەلىگىنە بەيىمدەلىپ الىنادى. ماتىندەرمەن جۇمىس ىستەۋ بارىسىندا ساباققا قاجەتتى ءماتىندى تاڭداپ العان سوڭ, ونىمەن جۇرگىزىلەتىن جۇمىستاردى كەزەڭدەرگە بولەمىن: ماتىنمەن جۇمىستىڭ الدىنداعى كەزەڭى, ماتىنمەن جۇمىس كەزەڭى, ءماتىن سوڭىنداعى جۇمىس كەزەڭى. ماتىنگە دەيىنگى كەزەڭدە ءماتىن الدى جاتتىعۋلار بەرىلىپ, ءارتۇرلى قۇرىلىمدىق تىركەستەردى مەڭگەرتۋ كوزدەلەدى. ماتىنمەن جۇمىس كەزەڭىندە وقىعان ءماتىندى ءتۇسىنۋ, مازمۇنىن ايتۋ, سۇراققا جاۋاپ بەرۋ, نەگىزگى ويدى انىقتاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. سوڭعى كەزەڭدە ماتىنگە تۇسىنىكتەمە بەرۋدى ۇيرەتۋگە باعىتتالعان جۇمىستار جۇرگىزىلەدى. ءماتىن سوڭىنداعى جۇمىس كەزەڭىندە ماتىندەگى سوزدەر, ءسوز تىركەستەرىمەن جۇمىس جۇرگىزىلەدى, ءماتىندى گرامماتيكالىق تاقىرىپپەن بايلانىستىرۋ ماقساتىندا ءسوز تىركەستەرىن تالداۋعا كوڭىل بولىنەدى. ماتىندەگى تەرميندەردى ەستە ساقتاۋ ماقساتىندا سول تەرميندەر كومەگىمەن, سويلەم قۇرۋ جۇمىسى قاراستىرىلادى. وزگە ۇلت وكىلدەرىنە مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەتۋدە بىردەن-ءبىر قاجەتتى نارسە ءماتىن دەسەك, تىڭداۋشىلار ءار ۋاقىتتا ماتىنمەن تىعىز بايلانىستا بولادى. ءماتىندى مەڭگەرتۋ جولدارى دا تۇرلىشە بولىپ كەلەدى. جاڭا سوزدەرمەن ءسوز تىركەستەرىن تاقتاعا جازىپ, ەستە ساقتاۋىن قاداعالاۋ, پارمەندى سوزدەرمەن جۇمىس جۇرگىزۋ, ماتىندەگى بەيىنىنە بايلانىستى تەرميندەردى بىرنەشە رەت قايتالاپ ايتقىزۋ ارقىلى ەستە ساقتاۋ, سۇراق-جاۋاپ ارقىلى ءماتىننىڭ مازمۇنىن يگەرتۋ, – دەيدى «ورتالىق كلينيكالىق اۋرۋحاناسىنىڭ» قازاق تىلىنەن ءدارىس بەرەتىن وقىتۋشىسى ايگۇل وتەن.
مىنە, وسى سياقتى كەڭ اۋقىمدى جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە تىڭداۋشىلار ءتىلدى مەڭگەرۋگە مۇمكىندىك الادى. مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋدىڭ ەڭ باستىسى – تىڭداۋ, سويلەۋ, ويلاۋ, وقۋ, جازۋ ءتىل ۇيرەنۋدىڭ كومپونەنتتەرى دەيتىن بولساق, وسى ءبىر ءماتىندى يگەرۋ بارىسىندا تىلدىك قىزمەتتىڭ بارلىق ءتۇرى جان-جاقتى قامتىلادى.
ەڭ باستىسى, مەملەكتتىك تىلدەگى مەديتسينا سالاسىنا قاتىستى سوزدىكتەر, ەڭبەكتەر تاپشى بولعاندىقتان, «ورتالىق كلينيكالىق اۋرۋحاناسى» اق پرەزيدەنتى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى رۋستام الباەۆ پەن قازاق ءتىلىنىڭ وقىتۋشىسى, فيلولوگيا عىلىمىنىڭ كانديداتى ايگۇل وتەننىڭ بىرلەسكەن اۆتورلىعىمەن «كۇندەلىكتى قولدانىستاعى جەكەلەگەن مەديتسينالىق سوزدەر مەن تەرميندەردىڭ ورىسشا-قازاقشا سوزدىگى» اتتى ادىستەمەلىك ەڭبەك ازىرلەنىپ, باسپاعا ۇسىنىلۋى قۋانتارلىق جاعداي.
اۋرۋحانا مەديتسينالىق سوزدىكتەر مەن انىقتامالىقتار شىعارۋدى الداعى ۋاقىتتا دا جوسپارلاپ وتىر.
الماتى