ساۋىققىسى كەلگەندەر دارىگەرگە سەپتەسەدى

قازىر جۇرتتىڭ كوزى اشىق, دەن­ساۋلىقتىڭ مىقتى بولۋى كوپ­تە­گەن فاكتورعا بايلانىس­تى ەكەنىن جاق­سى بىلەدى. دەسەك تە, فرانتسۋز جازۋشىسى جان دە لابريۋيەر ايت­قان­داي, «ادامدار بارىنەن بۇ­رىن دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا تىرى­سا­دى, بىراق ونى ساقتامايدى». سوندىق­تان وسى باعدارلاماعا تار­تىلعان پاتسيەنت­­تەر دارىگەرگە وز­دەرىن ەمدەۋ مەن ساۋىق­تىرۋدا كو­مەك كورسەتۋگە ءتيىس.

بۇل باعدارلاماعا 2019 جىل­دىڭ جەلتوقسان ايىندا وكپە­نىڭ سوزىلمالى وبسترۋكتيۆتىك اۋرۋى دا ەنگىزىلدى. سەبەبى الەمدە سوڭى اجال قۇشتىراتىن دەرتتەردىڭ قاتارىندا بۇل اۋرۋ ءتورتىنشى ورىندا تۇر.

دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيس­تر­­لىگى باعدارلامانى ەنگىزۋدە ۇيىم­­داس­تىرۋ-ادىستەمە­لىك باس­شى­لىق­تى, وڭىر­لەردە ءىس-شارا­لار­­دى جۇزەگە اسى­رۋدى, ينستيتۋت ازىر­لەگەن يندي­كا­تورلارىنىڭ ەلەك­تروندىق بازاسىندا باعدار­لا­ما ينديكاتورلارىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋدى كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنا جۇك­تە­گەن-ءدى.

وسىنىڭ الدىندا 2020 جىلى جۇرگىزىلگەن مونيتورينگ ناۋ­قاس­تار­دى قامتۋ 39,1% قۇرا­عانىن كور­­سەتكەن. ابب ەلەك­ترون­دى تىزى­لىمىنە سايكەس باعدارلاماعا قا­تى­سۋ­شىلاردىڭ ەڭ كوپ ۇلەسى اتىراۋ, قاراعاندى, تۇركىستان, پاۆلودار وبلىستارى مەن نۇر-سۇلتان قا­لا­لا­رىنان تابىلدى.

ابب-نىڭ ەڭ باستى ارتىق­شى­لىعى, دارىگەر مەن پاتسيەنت سەرىك­تەس بولا الادى. پاتسيەنت­تەر ءوز دەن­ساۋلىعى ءۇشىن جاۋاپ­كەر­­شىلىكتى ءتۇسىنىپ, دۇرىس تاماق­تا­نىپ, دەنە قي­مىلىمەن اينالىسا باستايدى, العاشقى كومەك كورسەتۋ داعدىلارىن مەڭگەرىپ, دەنساۋلىعى ناشارلاعان كەزدە وزىنە-ءوزى قالاي كومەك بەرە الاتىندىعى تۋرالى ءبىلىم الادى.

بۇرىن مىنەز-ق ۇلىق قاۋىپ-قا­تە­رىنە قاتىستى جوعارى قان قى­سى­مى, قانداعى گليۋكوزانىڭ جو­عارى مولشەرى, ارتىق سال­ماق سياق­تى ماسە­لەلەر قازىر مەتا­بو­لي­كالىق بو­لىپ سانالادى. اي­نا­لىپ كەلگەندە, بۇل ينفەك­تسيا­لىق ەمەس اۋرۋلاردى ءورشىتىپ, جۇرەك-قانتامىر, رەسپيراتورلىق كەسەلدەر مەن قانت ديابەتىنىڭ اسقىنۋىنان بولاتىن الەمدەگى بارلىق ءولىم-ءجىتىم 71%-عا جەتكەن. بىراق اتالعان كەسەلدەردىڭ ءبىرازىنىڭ الدىن الۋ كوپ جاع­داي­دا ادامنىڭ وزىنە بايلانىستى. بۇل – تەك سالاماتتى ءومىر سالتى, دەنە قيمىلى, دۇرىس تاماقتانۋ عانا ەمەس, سونداي-اق دارىگەرگە ۋاقى­تىن­دا قارالۋ, ۇنەمى مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن ءوتۋ جانە دارىگەردىڭ ۇسىنىمدارىن ورىنداۋ.

قىسقاسى, قۇرامىندا ۋچاس­كە­لىك دارىگەر, مەيىرگەر, الەۋمەتتىك قىزمەتكەر, سالاماتتى ءومىر سالتى ورتالىعىنىڭ قىزمەتكەرى مەن پسيحولوگ كىرەتىن ەمحانانىڭ مۋلتي­تارتىپتىك توبى پاتسيەنتتىڭ اۋرۋىن اسقىندىرماۋ ءۇشىن ءوز دەن­ساۋلىعىن باسقارۋعا, ۇيگە شا­قى­رىلاتىن جەدەل مەديتسي­نا­لىق كو­مەكتىڭ سانىن ازايتۋعا جانە تاعى باسقاسىنا ۇيرەتەدى. ابب-عا قاتىساتىن پاتسيەنتتەر دارىگەرگە اۋرۋدىڭ جاعدايىن ناشارلاتاتىن قاۋىپ فاكتورلارىن جويا وتىرىپ, ولاردى دەنساۋلىعىن ەمدەۋگە جانە ساۋىقتىرۋعا كومەكتەسەدى. ياعني باع­دارلاماعا قاتىسا وتىرىپ, ولار ءوز دەنساۋلىعىن وزدە­رى باسقارادى. پاتسيەنتتەر رەجىم­دى, ءدارى-دارمەكتى قابىلداۋ تۋرا­لى ۇنەمى ەسەپ بەرەدى, ءوز دەنساۋ­لىق­تارىنىڭ جاي-كۇيى تۋرالى كۇن­دە­لىك­تەرىن جۇرگىزەدى.

كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ باسقارما ءتورايىمى, پروفەسسور روزا قۋانىشبەكوۆانىڭ ايتۋىن­شا, بۇگىنگى تاڭدا وسى باعدار­لا­ما­داعى پاتسيەنتتەر دەنساۋ­لىق­تا­رىن دۇرىستاۋدا جاقسى ناتي­جە­لەرگە قول جەتكىزىپ وتىر. بۇل پا­تسيەنتتەردىڭ قان قىسىمى تۇراق­تان­­دىرىلدى, حولەستەرين مەن گليۋكوزا كورسەتكىشتەرى جاق­سار­دى, جەدەل جاردەمگە جۇگىنۋدى ازايتىپ, اۋرۋ­حا­ناعا سيرەك جات­قى­زى­لاتىن بولعان.

2022 جىلعى 1 قاڭتارداعى جاع­داي بويىنشا باعدارلاماعا قا­تى­­ساتىن ارتەريالىق گيپەر­تەن­زيا, سو­زىلمالى جۇرەك كەمىستىگى جانە قانت ديابەتى بار پاتسيەنت­تەر­دى قامتۋ 57,4%-دى قۇرادى. مۇندا ءار­بىر پاتسيەنتتىڭ ابب-عا رەسمي تۇردە تار­تىلۋى ماڭىزدى.

مۋلتيتارتىپتىك كوماندانىڭ پا­تسيەنتپەن ارىپتەستىك قارىم-قا­تى­­ناسىنىڭ, ونى وزىنە-ءوزى كومەك كورسەتە ءبىلۋ داعدىلارىنا ۇيرە­تۋدىڭ, دەنساۋلىققا اسەر ەتەتىن فاكتورلاردى باقىلاۋىنىڭ ارقا­سىن­دا ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىلدى. جالپى, سىرقات جانداردىڭ حال-جاعدايلارى جاقسارىپ, ينفاركت پەن ينسۋلت وقيعالارى, سوزىلمالى جۇرەك جەتكىلىكسىزدىگىنىڭ دەكوم­پەن­ساتسياسىمەن اۋرۋحانالارعا جات­قى­زۋ ازايا تۇسكەن.

ەڭ باستىسى, مامانداردى وقى­تۋ­­عا دا كوپ كوڭىل ءبولۋ قاجەتتىگى كورى­نىپ وتىر. كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عىلىمي-زەرتتەۋ ينس­­تيتۋتىنىڭ كادرلارى 2021 جىلى ارالاس فورماتتا 7 ءوڭىردىڭ مۋل­تي­تارتىپتىك كوماندالارىنىڭ 665 قىزمەتكەرىن, ولاردىڭ ىشىن­دە 246 دارىگەر, 419 ورتا مەدي­تسينا قىز­مەتكەرىن وقىتتى. دايارلانعان ما­مان­­دار ءوز كەزەگىندە جۇمىس ورىن­­دارىنداعى ارىپتەستەرىن وقى­تا­­دى.

ەمدەۋدى تۇزەتۋ جانە ارتەريا­لىق گيپەرتەنزيامەن, سوزىلمالى جۇ­­رەك جەتكىلىكسىزدىگىمەن جانە قانت ديابەتىمەن اۋىراتىن ناۋقاس­تار­­­دى تۇراقتى رەجىمدە قاشىق­­تان باقى­لاۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءموبيل­دى قوسىمشالار ازىرلەنگەنىن دە ايتا كەتكەن ءجون.

الماتى