تۇركىستاندا ۇلتتىق تاريحي-مادەني مۇرامىزدى ساقتاۋ ماسەلەسىنە قوعام نازارىن اۋدارۋ ماقساتىندا وتكەن «مۋزەيگە سىي» اكتسياسى بارىسىندا عالىمدار مەن تاريحشىلار, جاناشىر قالا تۇرعىندارى 30-عا جۋىق قۇندى مۇرالاردى مۋزەيگە تاپسىردى.
ولاردىڭ قاتارىندا اتاقتى عالىم شايح سۋلەيمان جامالدىڭ اۋدارماسى بويىنشا اۋدارىلعان «تافسير» كىتابى, اتادان بالاعا مۇرا بولعان عاسىرلىق قازان, تەمۋريدتەر مەملەكەتىنىڭ ءامىر تەمىر اتىمەن 785-786 ح.ج. (1383-1385 جج.) جانە 832 ح.ج. (1428-1429 ج.ج) بۇحارا اقشا سارايىندا سوعىلعان ءفۋلۋسى, قوقان حاندىعىنىڭ ەكى دانا تامشى ءپىشىندى, ءبىر دانا شارشى ءپىشىندى مونەتالارى, XVII ع. ۇساق ساۋدا ىسىندە اينالىمدا جۇرگەن ءتورتبۇرىش ءپىشىندى مىس اقشالار مەن رەسەي پاتشالىعىنىڭ نۋميزماتيكالىق جادىگەرلەرى, قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىندە جەرلەنگەن كارسون بەكنازار ۇلى تاڭىباي باتىردىڭ پورترەتى, كوزەشىنىڭ ءمورى بار. مىسالى, ۇلدارى مەن نەمەرەلەرىن ەرتىپ كەلگەن 75 جاستاعى اسىلبەك تاڭاتار ۇلى بابالارىنان جەتكەن ءۇش عاسىرلىق قولا قازاننىڭ ءارى قاراي كەسەنە مۋزەيىندە تۇرۋىن ءجون ساناپتى. بەرەكە دارىعان قولا قازاننان قازاقتىڭ قانشاما جاقسىلارى مەن جايساڭدارى ءدام تاتقان, ءارى اۋلەتتىڭ دە ىرىسى مەن بەرەكەسى ىسپەتتەس. اسىلبەك تاڭاتار ۇلى اۋلەتتىڭ جادىگەرىن ماڭگىلىككە كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاۋ ءۇشىن مۋزەي قورىنا وتكىزىپ, ەلگە اق باتاسىن بەردى.
سونداي-اق «ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي-قورىعىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلاعانداي, قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىندە جەرلەنگەن كارسون بەكنازار ۇلى تاڭىباي باتىردىڭ پورترەتى دە ەلدىڭ ىقىلاسىن اۋدارعان. قازاق حالقى, ونىڭ كيەلى مەكەنى ءۇشىن كۇرەسكەن باتىردىڭ پورترەتىن تاريحي دەرەكتەرگە سۇيەنە وتىرىپ, سۋرەتشى ساپار حاسەن ۇلى مايلى بوياۋمەن سالعان. باتىردىڭ پورترەتىن «قاراكەسەك كارسون بەكنازار ۇلى تاڭىباي باتىر» اتىنداعى قوعامدىق قوردىڭ پرەزيدەنتى ا. ەسجانوۆ بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنە سىيعا تارتتى.
ايتا كەتەلىك, مۋزەيدىڭ قازىرگى كەزدە قور ساقتاۋ جانە ەسەپكە الۋ ءبولىمىنىڭ قورىندا 24 558 دانا كونە جادىگەر مەملەكەتتىك تىركەۋگە الىنعان, ونىڭ 13 640 داناسى نەگىزگى قور, 10 918 داناسى عىلىمي كومەكشى قور ەسەبىندە.
تۇركىستان