سەناتتا پالاتا سپيكەرى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن جايىلىمدىق جەرلەردىڭ تاپشىلىعىنا بايلانىستى تۋىنداعان ماسەلەلەردى شەشۋگە ارنالعان زاڭ جوبالارى كوپشىلىككە تانىستىرىلدى. قۇجات جايىلىمداردى باسقارۋ تاسىلدەرى مەن پايدالانۋ تەتىكتەرىن ودان ءارى جەتىلدىرۋدى كوزدەيدى.
اتاپ ايتقاندا, جيىن بارىسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە جايىلىمداردى پايدالانۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسىنە وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوبالارى تالقىلاندى. بۇل زاڭ جوبالارىنا سەنات دەپۋتاتتارى باستاماشى بولدى.
قولدانىستاعى زاڭنامالارعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ ماسەلەسىن شارۋالاردىڭ وزدەرى كوتەردى. ولار دەپۋتاتتاردىڭ حالىقپەن كەزدەسۋلەرىندە وسى تۇيتكىلگە نازار اۋدارىپ, ءوز پىكىرلەرىن ءبىلدىردى. سوندىقتان سەناتورلاردىڭ بۇل باستاماسى جايىلىمدىق جەرلەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنەن زارداپ شەگىپ وتىرعان اۋىل تۇرعىندارىنىڭ تالاپ-تىلەكتەرىن تىكەلەي ورىنداۋ ەكەنى ءسوزسىز. «سوڭعى جىلداردا جايىلىمدىق جەرلەردىڭ تاپشىلىعى اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن ۇلكەن پروبلەماعا اينالىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسى بىلتىرعى جولداۋىندا وسى ماسەلەگە ارنايى توقتالعانى بەلگىلى. اۋىلدىق جەرلەردى دامىتۋ ءبىزدىڭ پالاتا جۇمىسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى. سوندىقتان سەناتورلار حالىقپەن كەزدەسۋلەردىڭ ناتيجەسىندە جايىلىمدىق جەرلەرگە قاتىستى ماسەلەنى ءتيىمدى شەشۋگە ارنالعان زاڭ جوبالارىن ازىرلەۋگە باستاماشى بولدى», دەدى وتىرىستى اشقان ماۋلەن اشىمباەۆ.
دەپۋتاتتاردىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا بارلىق وبلىس بويىنشا اۋىلدىق جەرلەردە جايىلىمدار جەتىسپەيدى. مالدىڭ 80 پايىزى اۋىلداردىڭ ماڭىنداعى ابدەن توزعان, قۇنارىنان ايىرىلعان جايىلىمداردا جايىلادى. مۇنداي جەرلەردىڭ كولەمى شامامەن 21 ملن گەكتاردى قۇرايدى.
بۇگىندە ازاماتتاردىڭ قولىنداعى جەكە مالداردى جايۋ ءۇشىن 50 ملن گەكتار جايىلىم قاجەت. بۇل قازىرگى تاڭدا 29 ملن گەكتار جايىلىم جەتىسپەيدى دەگەن ءسوز. سەنات دەپۋتاتتارىنىڭ پايىمداۋىنشا, قولدانىستاعى زاڭنامالار وسىنداي جاعدايلاردى ەسكەرە وتىرىپ, جەتىلدىرۋدى قاجەت ەتەدى. وسىعان وراي سەناتور سۇلتان دۇيسەمبينوۆ پالاتا دەپۋتاتتارى ۇسىنىپ وتىرعان بىرقاتار نورمالارعا توقتالىپ ءوتتى. «حالقىمىزدىڭ 41 پايىزى اۋىلدىق جەرلەردە تۇرادى جانە ولاردىڭ قولىندا 10 ميلليونعا جۋىق مال باسى شوعىرلانعان, ونىڭ 6,5 ميلليوننان استامى جەكە اۋلالار ەنشىسىندە. مال باسىنىڭ تۇگەلى دەرلىك ەلدى مەكەننىڭ ماڭايىنا جايىلادى. سوندىقتان كوپشىلىك اۋىلداردىڭ اينالاسى 5-10 شاقىرىمدىق راديۋستا جاز شىقپاي جاتىپ-اق تاقىرلانىپ قالادى. مۇنداي جاعداي جىلدان-جىلعا قايتالاناتىندىقتان, جايىلىمدار دەگراداتسياعا ۇشىراپ وتىر», دەدى س.دۇيسەمبينوۆ.
ناقتى ايتقاندا, جايىلىمداردى پايدالانباۋ كريتەريلەرىن قايتا قاراۋ ۇسىنىلدى. ياعني ەگەر اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىن جايىلىمدارمەن نورماتيۆتىك قامتاماسىز ەتۋ 2 ەسەلەنگەن كورسەتكىشتەن اساتىن بولسا, ارتىلعان اۋماقتى زاڭمەن قايتارىپ الۋعا مۇمكىندىك بولادى. ال قازىر قولدانىستاعى نورما 5 ەسەلىك كورسەتكىش ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون.
سونىمەن قاتار جايىلىمدارعا مال جايماي, ونى تەك ءشوپ شابۋ ءۇشىن ۇستاۋ ماقساتسىز پايدالانۋ رەتىندە باعالانادى. جەكە اۋلاداعى مالدى جايۋعا ارنالعان جايىلىمدىق جەرلەر مەن باسقا اۋىل شارۋاشىلىعى القاپتارىنىڭ شەكارالارىن ايقىنداۋ جانە ولاردى اۋداندىق ماڭىزى بار قالا, كەنت, اۋىل, اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرىنىڭ قاراماعىنا بەرۋ ماسەلەسى دە قاراستىرىلدى.
اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسكە دە وزگەرتۋلەر ەنگىزۋ ۇسىنىلدى. ياعني اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىن جايۋ, ولاردى ۇستاۋ ەرەجەلەرىن بۇزعانى, اۋىل شارۋاشىلىعى القاپتارىن ءبىر تۇردەن ەكىنشى تۇرگە اۋىستىرۋ ءتارتىبىن ساقتاماعانى جانە تاعى باسقا بۇزۋشىلىقتار ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋ ماسەلەسى ءسوز بولدى.
ءىس-شاراعا اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ەربول قاراشوكەەۆ, وبلىستىق اكىمدىكتەر مەن پارلامەنتاريزم ينستيتۋتى باسشىلىقتارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. جالپى, زاڭ جوبالارى مەن قولدانىستاعى زاڭنامالىق اكتىلەرگە 25 تۇزەتۋ مەن تولىقتىرۋ ەنگىزۋ كوزدەلگەن. كوپشىلىككە تانىستىرىلعان قۇجاتتار الداعى ۋاقىتتا قورىتىندى الۋ جانە جۇمىس ءۇشىن ۇكىمەتكە جولدانادى.
اتالعان زاڭ جوبالارى دەپۋتاتتاردىڭ حالىقپەن كەزدەسۋىنىڭ ناتيجەسىندە اتقارىلعان اۋقىمدى جۇمىستىڭ ءبىر بولىگى عانا. سەناتورلار بۇل شاقىرىلىمدا وزدەرىنە بەرىلگەن زاڭ شىعارۋعا باستاماشى بولۋ قۇقىعىن بەلسەندى پايدالانىپ كەلەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە 25 زاڭ جوباسى ازىرلەندى.