قاڭتار وقيعاسىنىڭ سالدارىنان ەلدەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرى ميللياردتاعان شىعىنعا ۇشىرادى. ونىڭ ىشىندە الماتىداعى جاعداي بەلگىلى, 1 413 كاسىپكەر زارداپ شەگىپ, شىعىندارى 34,3 ملرد تەڭگەدەن اسىپ ءتۇستى. سودان بەرى ۇكىمەت الدىندا ەل ەكونوميكاسىن تۇراقتاندىرۋ مىندەتى كۇن تارتىبىنەن تۇسكەن ەمەس. اسىرەسە, الماتىداعى جاعدايدىڭ كۇردەلى بولعانىنا قاراماستان, قازىردىڭ وزىندە وتىنىشتەردىڭ جارتىسى قارالىپ, 10 ناۋرىزعا دەيىن شوب وتىنىمدەرىنىڭ 90%-ىن قاناعاتتاندىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
الماتى قالالىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى ايتۋار قوشمامبەتوۆ وسى ماسەلەگە وراي كەزەكتى رەت باق وكىلدەرىنىڭ ساۋالدارىنا جاۋاپ بەرىپ, ءىستىڭ قازىرگى جاي-جاپسارى تۋرالى باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, قاڭتار وقيعاسىنان كەيىن زالال كولەمىن ەسەپتەۋ ءۇشىن الماتىعا 50 پروكۋرور مەن 80 تەرگەۋشى جىبەرىلگەن. بۇگىنگە دەيىن جالپى شىعىنى 2 ملرد تەڭگەدەن اساتىن 755 كاسىپكەردىڭ ءوتىنىشى ماقۇلداندى. وتەماقىنىڭ جارتىسىنان كوبى مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرىلعان. ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, جەڭىلدەتىلگەن ءتاسىل بويىنشا بەرىلەتىن وتەماقى كولەمى 3 ملن تەڭگەدەن 10 ملن-عا دەيىن ارتقان ەدى. بۇعان قوسا وتىنىشتەردى قاراۋ 1 ايدان 2 اپتاعا دەيىن قىسقارعان.
– جەڭىلدەتىلگەن وتەماقى بويىنشا ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان التى ءتۇرلى ۇسىنىس جاسالىپ, بەكىتىلدى. تاعى ءبىر ۇسىنىستى مەملەكەت باسشىسى بەكىتتى. كاسىپكەرلەردىڭ 10 ملن تەڭگەگە دەيىنگى كەز كەلگەن شىعىنى جەڭىلدەتىلگەن جۇيەمەن قاراستىرىلادى. زارداپ شەككەن شاعىن جانە ورتا بيزنەسپەن اينالىساتىن كاسىپكەرلەر شىعىنىن جىلدىق سالىق كولەمى نەمەسە سوت ساراپتاماسى ارقىلى دالەلدەي الادى, – دەيدى الماتى قالاسى كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى.
ا.قوشمامبەتوۆ شىعىندى وتەۋ ءراسىمى بارىسىندا راستايتىن قۇجاتتارى جوق كوپتەگەن كاسىپكەرگە بايلانىستى ماسەلە تۋىنداعانىن ايتادى.
– قازىر بىزدە تاۋاردىڭ بار ەكەنىن راستايتىن ۇرلانعان قۇجاتتارمەن تۋىنداعان جاعدايدى شەشۋدە قانداي دا ءبىر ۇسىنىستار جوق. ءبىز بۇل ماسەلەنى كاسىبي اۋديتورلار, بۋحگالتەرلەر, زاڭگەرلەر مەن تەرگەۋ ورگاندارىنىڭ قاتىسۋىمەن زەرتتەپ جاتىرمىز جانە ۇكىمەتكە ۇسىنىستار ەنگىزۋگە دايىنبىز. قازىرگى ۋاقىتتا كاسىپكەرلەر شىعىن سوماسىن ەكى تاسىلمەن راستاي الادى. ياعني سالىق ورگاندارىندا بار اينالىمداردان ەسەپتەۋ نەمەسە سوت ساراپتاماسىن جۇرگىزۋ ارقىلى, – دەدى ا.قوشمامبەتوۆ.
ءوتىنىم بەرگەن كەزدە كەلتىرىلگەن زالالعا بايلانىستى كاسىپكەر جەڭىلدەتىلگەن تەتىك بويىنشا, ياعني سوت ساراپتاماسىن جۇرگىزبەستەن وتەۋدىڭ ءبىر نەمەسە بىرنەشە ساناتىن (جىلجىمايتىن, جىلجىمالى م ۇلىك, تاۋارلىق-ماتەريالدىق قۇندىلىقتار) تاڭداۋعا ءتيىس.
وتەم سوماسىن ەسەپتەۋ راسىمىمەن كەلىسپەگەن جاعدايدا ءوتىنىش بەرۋشى قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسى شەڭبەرىندە سوت ساراپتاماسىنىڭ قورىتىندىلارىن قوسا بەرە وتىرىپ جۇگىنۋگە قۇقىلى.
سونداي-اق سپيكەر زارداپ شەككەن بيزنەستى ورنالاستىرۋ ءۇشىن الاڭدار بولىنگەنىن جەتكىزدى. مىسالى, «بايزاق» بيزنەس-ورتالىعى 10 كەڭسە ورنىن, Fifty four كوۆوركينگ-ورتالىعى 50 جۇمىس ورنىن, «Qaynar Bulaq – الماتىنىڭ قايناۋ كوزى» كوۆوركينگ-ورتالىعى 15 جۇمىس ورنىن ۇسىنعان.
بۇعان قوسا «ناركوستوپ» جوباسىنىڭ ەرىكتىلەرى مەن «سۆەتا ۆوكرۋگ سۆەتا» وقۋ ورتالىعى زارداپ شەككەن ەكى ورىن مەن قالا اكىمدىگىن تازالاۋدى ۇيىمداستىرعان. جيھاز جانە اعاش وڭدەۋ ونەركاسىبى كاسىپورىندارى قاۋىمداستىعى دا قاراپ قالماي, زارداپ شەككەندەرگە كورپۋستىق جيھاز دايىنداۋعا كومەك كورسەتتى. سول سياقتى ساۋلەتشىلەر, ديزاينەرلەر جانە قۇرىلىس يندۋسترياسىنىڭ وزگە دە كاسىبي قاتىسۋشىلارى قاۋىمداستىعىنىڭ مۇشەلەرى ەكى كاسىپكەرگە ارنالعان جۇمساق جيھاز دايىنداۋعا تەگىن قىزمەت كورسەتتى.
ءوز كەزەگىندە «كومەك-استانا» جشس مەديتسينالىق مەكەمە قىزمەتكەرلەرىنە وزىندىك قۇنىنان تومەن باعامەن 1 583 كوستيۋم دايىنداۋعا كومەكتەستى. تاعى ءبىر «ار شونا» كاسىپورنى تەرەزەلەردى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن قاراجات ءبولدى. الماتىلىق بيزنەسمەندەردىڭ ءبىرى ەكى كاسىپكەرگە 500 مىڭ تەڭگە كومەك كورسەتتى. وسىنداي وڭدى وقيعالار الماتىنىڭ ىسكەرلىك ورتاسىنىڭ قالپىنا كەلەتىنىنە سەپتەسىپ جاتىر.
قورىتا ايتقاندا, قاڭتارداعى وقيعالار كەزىندە زارداپ شەككەن بيزنەسكە قارجىلاي قولداۋدىڭ جالپى سوماسى 2 029 313 422 تەڭگەنى قۇرادى. 23 قاڭتار مەن 23 اقپان ارالىعىندا الماتىلىق كاسىپكەرلەر Infokazakstan.kz سايتىن پايدالانا وتىرىپ, 1 752 ءوتىنىم بەرسە, كەيبىرەۋلەر وتىنىشتەرىن بىرنەشە رەت جولداعان. سوندىقتان سايتتا قازىرگى ۋاقىتتا وتىنىمدەردىڭ جالپى سانى – 1 752. اقپارات قوڭىراۋ شالىپ, ناقتىلانعاننان كەيىن جالپى سوماسى 34 316 437 000 تەڭگەگە 1 413 كاسىپكەردىڭ زارداپ شەككەنى انىقتالدى.
– قازىرگى ۋاقىتتا كوميسسيا جالپى سوماسى 2 029 313 422 تەڭگەگە 755 ءوتىنىمدى قارادى, وندا مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن 1 274 398 461 تەڭگە سوماعا 379 ءوتىنىم قارجىلاندىرىلدى. قالعاندارى «جاڭا الاتاۋ» جانە «كۇش بىرلىكتە» قورلارىمەن قارجىلاندىرىلادى, – دەيدى ا.قوشمامبەتوۆ.
ماقۇلدانعان وتىنىمدەر اراسىندا نەگىزىنەن زەرگەرلىك بۇيىمدار, ۇيالى تەلەفوندار, كيىم-كەشەك ساۋداسىنا قاتىستى وتىنىمدەر باسىم (310), ودان كەيىن 36 بيزنەس-ورتالىعى مەن 26 قوعامدىق تاماقتانۋ نىسانىنىڭ شىعىندارى وتەلەدى.
وسىلايشا, پرەزيدەنتتىڭ شۇعىل كومەك كورسەتۋ جونىندەگى تاپسىرماسى اياسىندا بيزنەسكە شىعىننىڭ بارلىق ساناتى ءۇشىن 10 ملن تەڭگەگە دەيىنگى تولەم سوماسىمەن جەڭىلدەتىلگەن ەسەپ بويىنشا شىعىندى وتەۋدى جۇزەگە اسىرۋ, سونداي-اق «جابدىق» ساناتى ءۇشىن وڭايلاتىلعان تەتىكتى قولدانۋ جانە ادۆوكاتتاردىڭ قىزمەتتەرىنە اقى تولەۋدىڭ ورنىن تولتىرۋ ۇسىنىلدى. بۇل شارالار وتىنىمدەردى قاراۋ مەرزىمىن ءبىر ايدان ەكى اپتاعا دەيىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
الماتى