الماتىداعى «عىلىم ورداسىندا» وتكەن ەلىمىزدىڭ جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارى مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى باسشىلارىنىڭ فورۋمى بارىسىندا ىنتىماقتاستىق كەلىسىم شارتتارىنا قول قويىلدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
عالىمدار باس قوسقان القالى جيىنعا ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ قاتىسىپ, بۇل ىقپالداستىقتىڭ ماقساتى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن قولدانۋدى كۇشەيتۋ, ەلىمىزدىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ الەۋەتىن دامىتۋمەن قاتار مامانداردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا نەگىزدەلگەنىن اتاپ ءوتتى.
«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىن دامىتۋ بويىنشا بىرقاتار ماڭىزدى مىندەتتەر قويىپ وتىر. ۇكىمەت وتىرىسىندا اتالعان ماسەلەلەر تالقىلانىپ, ناقتى ءىس-شارالار بەلگىلەندى. وسىعان وراي جوعارى وقۋ ورىندارى جانە عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىمەن جۇمىس ىستەۋ ءتارتىبى انىقتالىپ, ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ ينتەگراتسياسىنا ناقتى قادام جاسالىپ وتىر. بىزگە عىلىم جانە ءبىلىم سالاسىنىڭ اراسىندا تىعىز, اۋقىمدى جانە كوپجاقتى بايلانىس ورناتۋ قاجەت. تاجىريبە كورسەتىپ وتىرعانداي, الەم بويىنشا جەتەكشى ەلدەر عىلىم مەن ءبىلىم سالاسىن ءتيىمدى بىرىكتىرىپ وتىر. بۇل تاجىريبە قازاقستاندىق ءبىلىم جانە عىلىم جۇيەسى ءۇشىن دە ماڭىزدى. ەندى ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەر عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىمەن بىرلەسىپ, عىلىمي كادرلاردى دايارلاۋدى بىرلەسە جۇزەگە اسىراتىن بولادى. اتالعان جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوعارى ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىن, عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋعا سەرپىن بەرەدى», دەپ اتاپ ءوتتى اسحات ايماعامبەتوۆ.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى كەزدىڭ وزىندە وتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارى مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى اراسىندا بىرلەسكەن جۇمىستار جالعاسىن تابۋدا. مىسالى, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك پروبلەمالارىنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىمەن بىرلەسىپ, «ۆيرۋسولوگيا» جاڭا باعدارلاماسىن جاساپ, بىرلەسكەن ديسسەرتاتسيالىق كەڭەس اشتى. وسى ءىستىڭ جالعاسىنداي, جوعارى وقۋ ورىندارى مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنەن جاساقتالعان 100-دەن استام ديسسەرتاتسيالىق كەڭەس اشىلاتىن بولادى. وسىعان دەيىن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ عالىمدارى ديسسەرتاتسيالىق كەڭەستەردىڭ جۇمىسىنا قاجەتتى دەڭگەيدە جۇمىلدىرىلماعان بولاتىن. قابىلدانعان شارالار عىلىمي-زەرتتەۋ ساپاسى مەن عىلىمي كادرلاردى دايىنداۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ قانا قويماي, عىلىمعا تالانتتى جاستاردى تارتۋعا وڭ ىقپال ەتەدى. سونىمەن بىرگە مينيستر اتاپ وتكەندەي, بۇگىندە ارنايى جابدىقتالعان, ساپاسى جوعارى زەرتحانالار كوپشىلىك عالىمدارعا قولجەتىمدى ەمەس. سوندىقتان دا جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارى مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى زەرتحانالارىنىڭ الەۋەتىن بىرلەسە پايدالانۋدىڭ ناتيجەسى ءتيىمدى بولماق. بىرلەسە مامان دايىنداۋ ءۇشىن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ زەرتحانالارى ماگيسترانتتار مەن دوكتورانتتارعا, ال وقۋ ورىندارىنىڭ زەرتحانالارى ينستيتۋت قىزمەتكەرلەرىنە قولجەتىمدى بولادى. وسى ورايدا ۇلتتىق يادرولىق ورتالىق, يادرولىق فيزيكا ينستيتۋتى, ۇلتتىق بيوتەحنولوگيا ورتالىعى, بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك ينستيتۋتى جانە تاعى دا باسقا تەڭدەسسىز عىلىمي زەرتحانالاردىڭ مۇمكىندىگى زور.
بيىلعى جىلى جوعارى وقۋ ورىندارى مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مامان دايىنداۋعا قاجەتتى 500-دەن استام ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىن جاسايدى. بۇل عىلىمي-زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىندا پايدالاناتىن بولادى. سونداي-اق, ستۋدەنتتەرمەن سوڭعى عىلىمي جەتىستىكتەرمەن ءبولىسۋ ماقساتىندا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ 300-دەن استام عالىمى جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءدارىس وقۋ, ساباق بەرۋ, عىلىمي جۇمىستار مەن ديسسەرتاتسيالارعا جەتەكشىلىك ەتىپ, رەتسەنزيا جازۋ جۇمىستارىنا تارتىلادى. بۇل عىلىمي قىزمەتكەرلەر ءۇشىن عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىمەن عانا ەمەس, عىلىمداعى ىزدەنىستەرىمەن دە بولىسۋگە بەرىلگەن مۇمكىندىك.
مينيستر وسى ورايدا, سوڭعى ەكى جىلدا ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىن قارجىلاندىرۋ كولەمى ەكى ەسەگە وسكەندىگىن اتاپ ءوتىپ, ەندىگى كەزەكتە عىلىمي-زەرتتەۋ گرانتتارى ءۇش جىلعا ەمەس, بەس جىلعا بەرىلەتىنىن تىلىنە تيەك ەتتى. پرەزيدەنت جولداۋى شەڭبەرىندە سونىمەن قاتار جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ 500 قىزمەتكەرى جىل سايىن الەمدەگى ەڭ ۇزدىك عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنا بارىپ, تاعىلىمدامادان ءوتۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى. وقۋ كەشەنىن دە قامتيتىن بۇل ساپاردىڭ تيىمدىلىگى ەلىمىزدە جەتىسپەيتىن زەرتحانالىق قۇرىلعىلارمەن جۇمىس ىستەي وتىرىپ, عالىمدار وسى مۇمكىندىكتى مەملەكەت ەسەبىنەن يگەرەدى. بۇل دا ەلىمىزدىڭ عىلىمي الەۋەتىن ءبىرشاما كوتەرۋگە جاسالعان قادامداردىڭ ءبىرى. مينيستر سونىمەن بىرگە عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ مەكتەپتەرمەن بايلانىس ورناتۋى قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. ويتكەنى, مۇنداي قادامدار وقۋشىلاردىڭ عىلىمعا قىزۋعۋشىلىعىن وياتۋمەن قاتار, ءبىلىم مەن بىلىگىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى.
القالى جيىندا ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى-رەكتور جانسەيىت تۇيمەباەۆ بايانداما جاساپ, مەملەكەت پەن قوعام تاراپىنان ءبىلىم, عىلىم سالاسىنا بارىنشا ءتيىمدى جانە باسەكەگە قابىلەتتى بولۋعا سۇرانىس ارتىپ وتىرعاندىعىن اتاپ ءوتتى. بۇگىندە اتالعان ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قىزمەتى مەملەكەت باسشىسى مەن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى قويعان ستراتەگيالىق مىندەتتەردى شەشۋگە باعىتتالعان. ۋنيۆەرسيتەتتە اقش, ەۋروپا, وڭتۇستىك-شىعىس ازيا, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىمەن بىرلەسكەن 120 قوس ديپلوم باعدارلاماسى بار. 92 باعدارلاما اعىلشىن تىلىندە جۇزەگە اسىرىلادى. كەلەسى كەزەكتە ءسوز العان فيلوسوفيا, ساياساتتانۋ جانە ءدىنتانۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى س.سەيدۋمانوۆ عىلىمداعى ىقپالداستىقتىڭ, مەملەكەت تاراپىنان عىلىم مەن عالىمدارعا كوڭىل ءبولۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
جيىن بارىسىندا جوعارى وقۋ ورىندارى مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى اراسىنداعى ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ ينتەگراتسياسىن نىعايتۋ تۋرالى كەلىسىمشارتقا قول قويىلىپ, الداعى اتقارىلاتىن مىندەتتەر تالقىلاندى.
الماتى