مىنا ءبىر فوتوعا قارايىقشى. ءبىر قاراعاندا مۇنداعى قازاقتىڭ مارعاسقالارى ارقا-جارقا بولىپ وتىرعانداي كورىنەدى.
فوتوقۇجات ورتالىق مەملەكەتتىك كينو-فوتوقۇجاتتار مەن دىبىس جازبالار ءارحيۆىنىڭ قورىنان الىندى. بۇل فوتونىڭ مازمۇنىنا «پرەدسەداتەل سوۆناركوما كازاسسر ت. نۋرماكوۆ س پرەدسەداتەليامي گۋبيسپولكوموۆ نا VI ۆسەكازاكستانسكوم سەزدە سوۆەتوۆ. گ. كزىل-وردا, 1927 گود.» دەپ جازىلىپ, كارتوچكانىڭ 1950 جىلدىڭ 14 شىلدەسىندە تولتىرىلعانى كورسەتىلگەن. 23 جىلدان كەيىن وسى فوتونىڭ كارتوچكاسىن تولتىرعان ارحيۆ قىزمەتكەرى دە, ودان بەرگى قىزمەتكەرلەر دە ن.نۇرماقوۆتان باسقا كىسىلەردى تاني قويماعان سياقتى. فوتونى كورگەن كەزدە ن. نۇرماقوۆ, ج.سادۋاقاسوۆ, ى.كوشكىنوۆ, ءا.الىبەكوۆ جانە ع.توقتاباەۆ سياقتى قايراتكەرلەردى بىردەن تانىدىق. ال قالعان 4 قايراتكەردى تانۋعا ءبىر اپتاداي ۋاقىت جۇمساپ, ۇشەۋىن انىق تانىساق, بىرەۋىن تاني المادىق.
وتىرعاندار (سولدان): 1) جانايدار سادۋاقاسوۆ, 2) ىدىرىس كوشكىنوۆ, 3) نىعمەت نۇرماقوۆ, 4) بەلگىسىز, 5) الياسقار الىبەكوۆ, 6) عابدول-كارىم دوششان ۇلى (دوسجان ۇلى) توقتاباەۆ, 7) مىرزاعۇل اتانيازوۆ. تۇرعاندار (سولدان): 1) ابدوللا اسىلبەكوۆ, 2) كارىمباي (قارىنباي) قوشمامبەتوۆ.
1927 جىلدىڭ 28 ناۋرىزى مەن 3 ءساۋىرى ارالىعىندا قىزىلوردا قالاسىندا قاكسر كەڭەستەرىنىڭ 6-شى بۇكىلقازاقستاندىق سەزى بولىپ ءوتتى. سەزگە جەر-جەردەن سايلانىپ كەلگەن 314 دەلەگات شەشۋشى داۋىسپەن, 18 دەلەگات كەڭەسشى داۋىسپەن قاتىستى.
سەزدىڭ كۇن ءتارتىبى تومەندەگىدەي بولدى:
قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ ەسەبى – بايانداماشى ن.نۇرماقوۆ; فرۋنزە – سەمەي تەمىر جولىنىڭ قۇرىلىسى تۋرالى اقپاراتتىق بايانداما – ۆ.شاتوۆ. ەگىستىك جانە شابىندىق جەرلەردىڭ ءتارتىبى تۋرالى – بايانداماشى ج.سۇلتانبەكوۆ. رەۆوليۋتسيالىق زاڭدىلىق تۋرالى – بايانداماشى س.مامبەەۆ. قازاق دەنساۋلىق ساقتاۋ حالكوماتىنىڭ بايانداماسى – م.شاموۆ. جالپىعا بىردەي حالىق ساناعى تۋرالى اقپاراتتىق بايانداما – د.دەيحمان. قازاقستان استاناسىن ۇيىمداستىرۋ تۋرالى حابارلاما – ن.نۇرماقوۆ. قازواك (قازاتكوم) قۇرامىن سايلاۋ.3 ساۋىردەگى سەزدىڭ ەڭ سوڭعى كەشكى ماجىلىسىندە 151 مۇشەدەن جانە 52 مۇشەلىككە كانديداتتان تۇراتىن قازاتكوم قۇرامى سايلاندى. ال 4 ساۋىردە 6-سايلانعان قازاتكومنىڭ 1-سەسسياسى بولىپ ءوتتى. كۇن تارتىبىندە قازواك تورالقاسىن جانە قاكسر حالكومدارىن سايلاۋ ماسەلەسى بولدى. 21 ادامنان تۇراتىن قازاتكوم تورالقاسى جانە 5 ادام وعان كانديدات بولىپ سايلاندى. سونىمەن قاتار 16 ادامنان تۇراتىن قازحالكومكەڭەس قۇرامى, كسرو واك ۇلتتار كەڭەسى مۇشەلىگىنە 5 كانديدات پەن 3 مۇشەلىك كانديداتتىعىنا كانديدات سايلاندى.
ن.نۇرماقوۆ پەن گۋباتكوم, وكراتكوم توراعالارى وسى سەزگە جينالعان كەزدە سەزدىڭ العاشقى كۇندەرى نەمەسە 2 ساۋىرگە دەيىن وسى فوتوعا تۇسكەن بولسا كەرەك. سەبەبى, 2 ءساۋىر كۇنى وتكەن بكپ(ب) قازولكەكومى بيۋروسى مەن 6-شى بۇكىلقازاق كەڭەستەرى سەزى كومفراكتسياسىنىڭ بىرلەسكەن ماجىلىسىندە 4 ءساۋىر كۇنى بولاتىن اۋىس-تۇيىستەر تۇگەل شەشىلگەن بولاتىن.
فوتوداعى تۇلعالار كىمدەر ەدى؟ ەندى سولارعا جەكە-جەكە توقتالا كەتسەك.
سادۋاقاسوۆ جانايدار سادۋاقاس ۇلى – 1926 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىنان سىرداريا گۋباتكومىنىڭ توراعاسى ەدى. سەزدەن كەيىن دە وسى قىزمەتىندە قالدى.
كوشكىنوۆ ىدىرىس – 1926 ج. 28 قاراشاسىنان اقتوبە گۋباتكومىنىڭ توراعاسى (اقتوبە ق.). سەزدەن كەيىن دە وسى قىزمەتىندە قالدى.
نىعمەت نۇرماقوۆ – 1924 ج. 11 قاراشاسىنان باستاپ قاكسر حكك توراعاسى. 6-سايلانعان قازاتكومنىڭ 1-سەسسياسىندا تاعى دا قاكسر حكك توراعاسى جانە قازواك پرەزيديۋمىنىڭ مۇشەسى بولىپ سايلاندى. 1929 جىلدىڭ 15 ساۋىرىنە دەيىن قازحالكومكەڭەس توراعاسى بولدى.
الىبەكوۆ الياسقار مەڭديار ۇلى – 1926 جىلدىڭ 27 قىركۇيەگىنەن جەتىسۋ گۋباتكومىنىڭ توراعاسى. سەزدەن كەيىن دە وسى قىزمەتىندە قالدى.
توقتاباەۆ عابدول-كارىم دوششان ۇلى (دوسجان ۇلى) – 1927 جىلدىڭ 4 ساۋىرىنە دەيىن سەمەي گۋباتكومىنىڭ توراعاسى. 1927 جىلى 2 ناۋرىزدا وتكەن قازولكەكومنىڭ بيۋروسىندا ع.توقتاباەۆتى قازولكەكوم قاراۋىنا شاقىرۋ جانە ونىڭ ورنىنا مۇحتار ساماتوۆتى ۇسىنۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. شەشىم بويىنشا 2 ساۋىردە م.ساماتوۆ سەمەي گۋباتكومىنىڭ توراعاسى قىزمەتىنە ماقۇلدانىپ, ع.توقتاباەۆ 4 ساۋىردە قاكسر اعارتۋ حالكومى جانە قازواك تورالقاسىنىڭ مۇشەسى بولىپ سايلاندى.
اتانيازوۆ مىرزاعۇل اتانياز ۇلى – 1927 جىلدىڭ 2 ناۋرىزىنان اقمولا گۋباتكومىنىڭ توراعاسى. سەزدەن كەيىن دە وسى قىزمەتىندە قالدى.
اسىلبەكوۆ ابدوللا ءابدىراحمان ۇلى ء(مۇساپىر ۇلى) – 1926 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىنان قوستاناي وكرۋگتىك اتكومىنىڭ توراعاسى (قىزمەتىنە 1927 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ كىرىستى – س.ش.). سەزدەن كەيىن وسى قىزمەتتى 1927 جىلدىڭ 8 قازانىنا دەيىن اتقاردى.
قوشمامبەتوۆ كارىمباي (قارىنباي) قوشمامبەت ۇلى – 1926 جىلدىڭ 30 ناۋرىزىنان (5 اقپاندا ۇسىنىلدى) ورال گۋباتكومىنىڭ توراعاسى. سەزدەن كەيىن دە وسى قىزمەتىندە قالدى.
فوتوداعى تاقيا كيگەن كىسىنى العاشىندا قاراقالپاق وبلاتكومىنىڭ توراعاسى قاسىم اۋەزوۆ بولار دەپ ويلاعان ەدىك. بىراق ول كىسى بولماي شىقتى. سونىمەن قاتار اداي ۋرەۆكومىنىڭ توراعاسى قيلىباەۆ بايبوزعا دا مۇلدەم ۇقسامايدى. بۇل كىسىنىڭ كىم ەكەنىن انىقتاۋدى الداعى ۋاقىتتىڭ ەنشىسىنە قالدىردىق.
ءسابيت شىلدەباي,
ورتالىق مەملەكەتتىك
ءارحيۆىنىڭ ديرەكتورى,
تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى