جاستاردا اۋتويممۋندى كەسەلدەر كوبەيىپ تۇر

دارىگەرلەردىڭ قازىرگى دولبا­رىنا قاراعاندا, اۋتويممۋندى كەسەل اعزاداعى يممۋندىق جۇ­يە­نىڭ, ياعني بۋىن, قان, بۇيرەك, جۇ­رەك جۇيەلەرىن دانەكەرلەيتىن تىن­دەردىڭ بۇزىلۋىنان پايدا بول­ماق. ەگەر دە ەستە ساقتاۋ قابى­لە­تىڭىز ناشارلاپ, سەبەپسىز شار­شاپ, شاشىڭىز ءتۇسىپ, دەنە قىزۋى­ڭىز قۇبىلا باستاسا, ونىڭ شيپا­سىن كوكتەن كۇتىپ جاتۋدىڭ قا­جەتى جوق. اۋتويممۋندى كەسەل­دى اسقىندىرۋدىڭ سالدارى قا­تەر­لى ىسىكتەردىڭ زاردابىمەن تە­ڭە­سە­تىندىكتەن, ماماندار ونى الەۋ­مەتتىك, قوعامدىق ماڭىزى بار اۋرۋ­لار­دىڭ قاتارىنا جاتقىزادى. ەڭ وكى­نىشتىسى, جاھاندىق پاندەميا­دان كەيىن الەمدە اۋتويممۋندى اۋرۋ­لارعا دۋشار بولعاندار قاتارى ءتىپتى كوبەيگەن.

سوندىقتان تاياۋ كۇندەرى قا­­زاق­ستان مەن تمد ەلدەرىنىڭ رەۆ­­ما­تولوگتارى قاتىسقان «اۋتو­يم­مۋندى اۋرۋلار: پانارالىق ماسە­لەلەر» «رەۆماتولوگيادا­عى سا­باقتاس ماسەلەلەر» حالىقارا­لىق عىلىمي-پراكتيكالىق كون­فە­رەن­­تسيا-تەلەكوپىرىن مەديتسينا سا­لا­سىنداعى ايتۋلى وقيعا­لار قاتارىنان تابۋعا بولا­دى. تەلەكوپىر قازاقستاندا رەۆماتو­لوگيالىق عىلىمي ورتالىق قۇ­رۋ­­دىڭ ماسەلەسىن جان-جاقتى تال­قىلاۋعا قول جەتكىزدى. قازىرگى تاڭدا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيستر­لىگىنىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن, اۋتويممۋن­دى ناۋقاستاردى ەم­دەۋدىڭ جاڭا ادىستەرىن زەردەلەپ, وزىق تاجىريبەلەردى ەندىرۋ ءۇشىن شەتەلدىك ارىپتەستەرىمىزبەن ناقتى مامىلەلەر, كەلىسسوزدەر ءجۇرىپ جاتىر.

تەلەكوپىردە عالىمدار اۋتو­يم­­مۋندى اۋرۋلاردىڭ جاستاردا, اسىرەسە قىز-كەلىنشەكتەر ارا­سىندا كەڭ ەتەك الىپ بارا جات­قا­نىنا توقتالدى. قاشىقتان بول­سا دا شاراعا قاتىسۋشىلار رەۆ­ماتولوگيالىق كومەكتى ۇيىم­داستىرۋ, ناۋقاستاردى ەمدەۋ مەن وڭالتۋدىڭ ماڭىزدى ماسەلەلەرىن ورتاعا سالدى. ال وتاندىق عا­لىمدار رەۆموتولوگيالىق عى­لى­مي ورتالىقتار قۇرۋ – زامان تالا­بى ەكەنىن ايتىپ, شەتەل­دىك ارىپ­تەستەرىمەن تاجىريبە الماسۋ ۇز­دىكسىز جالعاسا بەرەتىنىن جەتكىزدى.

– اۋتويممۋندى اۋرۋلار­دىڭ ەمىن اعزا جەڭىلمەي تۇرىپ باستاۋ كەرەك. ال بۇل كەسەلدىڭ قازىرگە ناقتى نەدەن پايدا بولاتىنى تولىق انىقتالماعان. قات­­تى كۇيزەلىسكە ءتۇسۋ, تورىعۋ, جۇق­پالى دەرتتەردى سالدارىنان ءورشيدى دەگەن بولجامدار بار. بۇل دەرت ۇلكەن زەرتتەۋلەر مەن ناق­تى جۇمىستى قاجەت ەتەتىندىكتەن, ءبىز وتكىزىپ وتىرعان حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفە­رەن­تسيا-تەلەكوپىر – الەمدىك رەۆما­تولوگيانىڭ دامۋى ءۇشىن ۇلكەن ماڭىزعا يە, ءىرى وقيعا دەپ ايتۋ­عا بولادى. نەگىزگى ماقساتىمىز – مە­­ديتسينالىق وزىق تەحنولوگيا­لار­دى قولدانا وتىرىپ, رەۆموتولوگيا ورتالىعىن قازاقستاندا دا قۇ­­رۋ. جانە حالىققا وزىق تەح­نو­لو­گيالارعا ساي ەم-دوم جاساپ, دياگ­نوس­تيكانى دۇرىستاۋ ما­سەلەسىن جولعا قويۋ كەرەك. قازىرگى جاع­دايدا رەۆماتولوگيالىق قىز­مەت­تىڭ ءىس-ارەكەتىن ۇيلەستىرىپ, جۇ­يەلى اۋتويممۋندى جانە يم­مۋن­دىق-قابىنۋ اۋرۋلارىنىڭ تۇيت­­كىلدەرىن تارقاتۋ ءۇشىن رەس­پۋب­­­ليكانىڭ باس عىلىمي جانە كلي­­­نيكالىق مەكەمەسى رەتىن­دە رەۆ­­­­­ماتولوگيا عىلىمي ورتالى­عىن ۇيىم­­داستىرۋ قاجەتتىگى ءپى­سىپ-جە­تىلدى. مينيسترلىك تە بۇل باس­­­­­تامانى قولداپ وتىر, – دەيدى قازاق­­­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باس رەۆ­­ماتو­لو­گى ­عا­ل­ىمجان توعىز­باەۆ.

اتالعان فورۋمنىڭ سالماعىن بۇل ماسەلەدە تاجىريبە جيناقتاپ العان رەۆموتولوگيا سالاسىندا­عى شەتەلدىك تانىمال عالىمدار مەن ماماندار ارتتىردى. ويتكەنى قاي ەلدە بولماسىن رەۆماتيكا­لىق اۋرۋلاردىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزى وتە جوعارى. جاس تاڭداۋدان جا­ڭىلعان بۇل كەسەل سوزىلمالى اعىم­عا, دەرتتىڭ ءورشۋى مەن ەرتە مۇگە­دەكتىككە, مەزگىلسىز قازاعا دۋشار ەتەتىندىكتەن, ناۋقاستاردىڭ ەت جا­قىندارىنا دا, مەملەكەتكە ۇلكەن سالماق سالادى.

ەندىگى جەردە كوتەرىلىپ جات­قان ماسەلەنىڭ وزەكتىلىگىن ەسكەرە وتى­رىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ مي­نيسترلىگى مامانداندىرىلعان رەۆ­ماتولوگيالىق كومەك ۇيىم­داس­تىرۋ نىساندارىن جەتىلدىرۋ, دياگ­نوستيكانىڭ, ەمدەۋ مەن وڭالتۋ­دىڭ قازىرگى زامانعى ادىستەرىن تا­جىريبەگە ەنگىزۋ, ساپاسىن ارتتىرۋ مۇمكىندىكتەرىن ىزدەستىرۋگە كىرىستى دەۋگە بولادى.

فورۋمنىڭ ەڭ ماڭىزدى مىن­دەتى – يننوۆاتسيالىق تيىمدىلىگى جو­عارى دارىلىك پرەپاراتتاردى, بول­جامدى ايتارلىقتاي جەتىل­دىرىپ, پاتسيەنتتەردىڭ الەۋمەتتىك بەيىم­دەلۋىنە كومەكتەسە الاتىن جانە ولاردىڭ ەڭبەككە جا­رام­دىلىعىن ساقتاي الاتىن حي­رۋر­گيالىق ەمدەۋدىڭ قازىرگى زامان­عى ادىستەرىن پايدالانا وتىرىپ, قيمىل-تىرەك اپپاراتىنىڭ قا­بىنۋ جانە دەگەنەراتيۆتى اۋرۋ­لارىن ەرتە دياگنوستيكالاۋ جانە ەمدەۋدىڭ قازىرگى زامانعى ادىستەرىن ەنگىزۋ پروبلەمالارىن شەشۋ ءۇشىن تەلەكوپىرگە قاتىسقان ەلدەردىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرۋ.

وتاندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ەندىگى رەفورمالار رەۆماتيكالىق اۋرۋلارعا شال­دىققاندارعا جوعارى بىلىكتى مەدي­تسينالىق كومەك كورسەتەتىن كادر­لار قۇرامىنىڭ جاساقتالۋىنا جول اشۋى ءتيىس. سوندىقتان دارى­گەرلەردىڭ ديپلومنان كەيىنگى ۇز­دىكسىز ءبىلىمىن, ونىڭ ىشىندە دەن­ساۋلىق ساقتاۋدىڭ باستاپقى بۋى­نىن جەتىلدىرۋ كوكەيكەستى تاپ­سىرما بولىپ قالا بەرمەك. سونى­مەن قاتار مينيسترلىكتىڭ باستاماسىمەن كاسىبي قوعامداستىق ازىر­لەگەن, الەۋمەتتىك تۇرعىدا ءمانى بار رەۆماتيكالىق اۋرۋلارى بار پاتسيەنتتەردى دياگنوستيكالاۋ مەن ەمدەۋدىڭ ستاندارتتارى مەن كلي­نيكالىق حاتتامالارى بۇل دەرتتى ەمدەۋدىڭ ءتيىمدى ادىستەرىن كەڭىنەن ەنگىزۋگە العىشارتتار جاسايدى.

جانە بۇل ماسەلەدە س.اسفەن­دياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلت­تىق ۋنيۆەرسيتەتى مەن «قازاق رەۆماتولوگيا القاسى» رقب-ءنىڭ تىزە قوسىپ, تىعىز ارىپتەستىك بايلانىس ورناتۋى دا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە حالىققا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ ساپاسى مەن قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋعا مۇم­كىندىك بەرمەك.

وسى تۇرعىدان كەلگەندە ەۋرا­زيالىق رەۆماتولوگتار لي­گاسى سا­راپشىلارىنىڭ قاتى­سۋى­مەن يممۋندىق-قابىنۋ رەۆما­تي­كا­لىق اۋرۋلارى (يقرا) بار پا­تسيەنتتەر ءۇشىن COVID-19 قار­سى ۆاكتسينالاۋدىڭ بىرىڭعاي ەۋرا­زيالىق كلينيكالىق ۇسىنىم­دا­رىن تالقىلاۋ جونىندەگى سا­راپتاما­لىق كەڭەستىڭ وتىرىسىن وتكىزۋ – ما­ڭىزدى وقيعا.

الماتى