وليمپيادا: ۇمىتكە تولى ءۇش كۇن ءوتتى

باستى ۇرانى «ىستىق. قىسقى. سەنىكى» دەگەن ءۇش سوزدەن تۇراتىن سوچي وليمپياداسىنىڭ العاشقى ءۇش جارىس كۇنىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ونىڭ بىرنەشە مەدال الۋ جاعىنان نەگىزگى كوش باستاۋشىلارى دا سۋىرىلىپ العا شىعا باستادى. ءشۇۋ دەگەننەن بۇل تىزگىندى قولعا ۇستاعان نورۆەگيا قۇراما كومانداسى كۇن وزعان سايىن وسى ارتىقشىلىقتارىن ارتتىرا بەردى. ونىڭ سوڭىنان كوپ ۇزاماي بارلىق جۇلدەسىن كونكيدەن جيناپ شىققان گوللانديا قۋعىنعا ءتۇستى. سونىڭ ارتىنشا بۇل كوشكە اقش سپورتشىلارى دا ىلەستى. ناتيجەسىندە بۇل ۇشەۋدىڭ ءاربىرى بۇرناعى كۇننىڭ تۇنىنە دەيىن ەكى-ەكىدەن التىن مەدالدى قورجىندارىنا سالىپ ۇلگەردى.

ال الاڭ يەلەرى – رەسەي ەكى كۇن بويىنا «قۇرعاق قاسىقتى قۇر جالاپ» كەلىپ, تەك جەكسەنبىنىڭ ءتۇسى اۋا عانا العاشقى ماراپاتىنا قول جەتكىزدى. التىنمەن پارا-پار بولىپ كورىنگەن وسى قولا مەدالدان كەيىن ولار ءتۇننىڭ جارىمىنا دەيىن تاعى 1 التىن, 2 كۇمىس مەدالدى قانجىعالارىنا بايلاپ شىعا كەلدى.

ازىرگە بۇل «تويدىڭ تورىندە» قازاقستان سپورتشىلارى جوق.

 العاشقى «التىن» امەريكالىققا بۇيىردى

اقپاننىڭ 8-ءى كۇنى تۇسكە تاياۋ وليمپيادانىڭ العاشقى مەدالىن امەريكالىق سپورتشى جەڭىپ الدى. وسى ءبىرىنشى التىن جۇلدەنىڭ يەسىن كورىپ-ءبىلۋ ءۇشىن ءبىز تومەندەگى ادلەردەن باستالاتىن تارعاۋ جولدىڭ بويىمەن جۇرە كەلىپ, ءۇش تەسكەنتاۋ­دان ءوتىپ, ءتورت اۆتوبۋسقا اۋىسىپ ءمىنىپ, «تاۋداعى كلاستەردىڭ» ەڭ بيىك جوتاسىنداعى كراسنايا پوليانا اۋماعىنا ورنالاسقان «روزا حۋتور» ەكستريم-پاركىنە ەكى ساعاتقا جۋىق ۋاقىتتىڭ كولەمىندە جەتتىك. وتكەن جولى ءمالىم ەتكەنىمىزدەي, بۇعان دەيىن, ياعني ويىنداردىڭ ءبىرىنشى جارىس كۇنى سورەدەن شىققان 6 اقپاندا سپورتتىڭ ەكى ءتۇرى بويىنشا ىرىكتەۋ سىناقتارى ءوتىپ, تاعى ەكى تۇرىنەن كىشى مەدال جيىنتىعى تاراتىلسا, وليم­پيادانىڭ تولىققاندى جۇلدە­لەرى بولىپ تابىلاتىن ۇلكەن مەدال ۇلەسكە تۇسكەن العاشقى كۇنى 8 اقپان بولدى. بۇل سايىسقا قازاقستاننان ەش­كىم قاتىسقان جوق. سوعان قارا­ماس­تان ول ءبىزدىڭ دە ەرەكشە قىزىعۋ­شىلى­عىمىزدى تۋعىزدى. جارىس سال­عان جەردەن قىزىپ سالا بەردى. تاۋ بوكتەرىنەن ورىن الىپ, ترامپلين­گە كوز تاستاپ تۇرعان جۇرتتا ەسەپ جوق. انە-مىنە دەگەنشە, ىرىكتەۋ سايىس­تارىنىڭ قالاي ءوتىپ كەتكەنىن اڭعارماي قالىپپىز. مامانداردىڭ ايتۋ­لارىنشا, مەدالدان نەگىزگى ۇمىتتىلەردىڭ ءبارى دە فينالعا جولداما الىپ ۇلگەرىپتى. كۇرەستىڭ كوكەسى سول كەزدە ءورىس الدى. تارتىستىڭ كۇشتى بولعانى سونداي, كۆاليفيكاتسيالىق تۋرنيردە ءبىرىنشى ورىندى تالاسسىز جەڭىپ العان, جۇرتتىڭ كوبى ونسىز دا ءبىرىنشى ورىننان ۇمىتكەر ساناپ تۇرعان كانادالىق ماكسەنس پارروتت اقتىق ايقاستا اۋەلى العاشقى ساتىعا تۇياق ىلىكتىرگەنىمەن, كەيىن جىلجي-جىلجي بەسىنشى ورىنعا بەزىپ ءتۇستى. سولاي بولا تۇرا, ول قولا جۇلدە العان ءوز وتانداسى مارك ماكمورريستەن نەبارى 1,5 ۇپاي عانا ارتتا قالدى. بىراق جارىستان كەيىن پارروت تورەشىلەردىڭ ادام تۇسىنبەيتىن شەشىمدەر قابىلداپ جاتقانىن ايتىپ سالدى. ايقاس بارىسىندا الەم چەمپيونى فين رووپە تونتەري دە قاتەلىكتەردەن ساقتانا المادى. ول ەكى تالپىنىس كەزىندە دە ءبىر قۇلاپ تۇردى. سودان كەيىن نەگىزگى تەكەتىرەس اقش وكىلى سەيدج كوتسەنبۋرگ پەن نورۆەگ ستاالە سانبەحتىڭ اراسىندا ءوربىدى. ناتيجەسىندە امەريكالىق ءبىرىنشى تالپىنىسىندا كورسەتكەن 93,50 بالل دەگەن ۇزدىك كورسەتكىشىمەن ءبىرىنشى ورىنعا ىرعىپ شىعا كەلدى.  

ويىندار رەكوردىنا دا وزگەرىس ەندى

ءسوچيدىڭ العاشقى «التىنى» امەريكالىق سپورتشىنىڭ قانجى­عاسى­نا بايلانعان سوڭ, كوپ كىدىرمەستەن تومەن قاراي قايتا زاۋلادىق. سەبەبى, مۇندا قانداي دا ءبىر جارىستا ونىڭ جۇلدەگەرلەرىنە مەدالدار سول سايىس وتكەن جەردە تابىس ەتىلمەيدى. مۇن­دا تەك تۇعىرعا تۇرۋدىڭ ىرىمى عانا جاسالىپ, لاۆر جاپىراعى كوم­كەرىلگەن گۇل شوعى عانا بەرىلەدى. ال ماراپاتتىڭ ءبارى كەشكە قاراي «فيشت» ۇلتتىق ستاديونى جانىندا لاۋلاپ جانىپ تۇرعان وليمپيالىق الاۋ شىعىرشىعى جانىندا تاپسىرىلادى. سوندىقتان كەلەسى جارىسقا جەتىپ الۋعا اسىقتىق. وسىندا كەلگەن كۇننەن جارىس وتەتىن نىسانداردىڭ ءبارىن كۇنى بۇرىن ارالاپ, كورىپ شىققان ءفوتوتىلشى نيكيتا باسوۆ بىردەن كۇتپەگەن جەردەن ءبارىمىزدىڭ جولباسشىمىزعا اينالىپ شىعا كەلگەن. سونىڭ ابجىلدىگى مەن شيراقتىعىنىڭ ارقاسىندا بۇل جولى ساعاتقا جەتەر-جەتپەس ۋاقىتتا جاعالاۋ كلاستەرىندەگى «ادلەر-ارەنا» سپورت كەشەنىنە دە كەلىپ ۇلگەردىك. ءبىزدى قولدى-اياققا تۇرعىزباي, وسىندا قاراي الىپ-ۇشىرىپ جۇرگەن ارەنادا كونكي سپورتىنان ەرلەر اراسىندا وتەتىن 5000 مەترلىك جارىس ەدى. ال سول سايىستا ساپ تۇزەيتىن 26 ەردىڭ قاتارىندا ءبىزدىڭ دميتري بابەنكو دا بار-تىن. سورەگە توعىزىنشى جۇپتا رە­سەيلىك الەكساندر رۋميانتسەۆپەن تىزە ءتۇيىستىرىپ شىققان ول اۋەلدە قارقىندى قارىشتاتىپ ۇستاپ, ءۇمىت وتىن ءبىراز ۇرلەگەندەي ەدى, كەيىن بىرتىندەپ باسەكەلەسىن العا ۇزاتا جىبەرىپ وتىرىپ, ودان ەكى ەسەدەي ارتتا قالىپ قويدى. مۇنىسىنا قاراپ, بالانىڭ تەزىرەك بولدىرىپ قالعانىن بايقادىق. شاماسى, ءالى ءبىر قاماۋ تەرى ىشىندە كەتكەن سياقتى. ناتيجەسىندە ول 16 ورىنمەن جارىستى دا اياقتادى. ال قىزىقتىڭ ءبارى سودان كەيىن باس­تالدى. «كىل جۇيرىكتە كىم جۇيرىك» دەمەكشى, بۇل بايگەنىڭ دە ناعىز اۋىزدىعىن قارش-قارش شايناعان جۇلدىزداي اعار جۇمىر جال ءجۇي­رىك­تەرى ساقاداي سايلانىپ سوڭىندا قال­عان ەكەن, ولار كوكتەي ورلەپ, كوبەگە تۇسكەندە, ارەنانىڭ كوكجيەگىندە كولبەي وتىرعان كورەرمەن كوپشىلىك ارۋاقتانىپ كوتەرىلىپ كەتتى. بىرىنەن ءبىرى اسىپ ءتۇسىپ تۇرعان ساڭلاقتار توپ باسىنداعى جاعدايعا ءسات سايىن وزگەرىس جاساپ جاتتى. ماناعى باعدار ەتىپ ۇستاپ وتىرعان تارلاندارىمىز ادىرە قالدى. وسىلايشا, الدىڭعى بەس ورىننىڭ باسىرەسى سوڭعى ءتورت جۇپتا جۇگىرگەندەردىڭ جۇرىمىندە كەتتى. ءبىر عاجابى, وسى بەسەۋدىڭ دە الدىڭعى ۇشەۋى گوللانديا كون­كي­شىلەرى بولىپ شىقتى. سونىڭ ءىشىن­دە ونىنشى جۇپتا جارىس جولىنا شىعىپ, 6:10,76 مينۋت كورسەتكىشىمەن قاداۋعا قازىقتى قاتىرىپ قاققان سۆەن كرامەردىڭ ناتيجەسى عانا وزگە­رىس­سىز قالدى. وسىمەن قاتارىنان ەكىن­شى وليمپيادادا چەمپيون اتانىپ وتىرعان سپورتشى ويىنداردىڭ رەكوردىن دا جاڭارتىپ ۇلگەردى. سۆەن ءوزىنىڭ ۆانكۋۆەردەگى 6:14,60 مينۋت بولىپ تىركەلگەن ۇزدىك كورسەتكىشىن وسىلايشا 6 سەكۋندقا جاقسارتتى. ال ەكىنشى ورىن يان بلوكحايزەنگە بۇيىرسا, ءۇشىنشى ورىنعا يورريت بەرگسما يەك ارتتى. وسى تولاعاي تابىسقا كوڭىلى تولىپ, شاتتىعى شال­قىعان نيدەرلاندى كورولى ۆيللەم-الەكساندر سول ساتتە-اق: «بۇل ادام ايتسا سەنگىسىز تاڭعاجايىپ جەتىستىك!», دەپ قۋانعاننان ايقايلاپ جىبەرىپتى.  

قولا مەدالعا قول سوزىم قالدىق

سول كۇننىڭ تۇنىندە بىزگە «روزا حۋتور» ەكستريم-پاركىنە قاراي قايتا كوتەرىلۋگە تۋرا كەلدى. سەبەبى, وسىدان ەكى كۇن بۇرىن وتكەن ىرىكتەۋ جارىسىندا جاپ-جاقسى ونەر كورسەتىپ, العاشقى التىلىقتىڭ العاۋىنان تابىلعان فريستايلشى قىزىمىز يۋليا گالىشەۆاعا (سۋرەتتە) قالايدا قولداۋ جاساۋىمىز كەرەك ەدى. وكىنىشكە قاراي, ونىمەن بىرگە كۆاليفيكاتسيادا سىنعا تۇسكەن ەكىنشى اتلەتىمىز – داريا رىبالوۆا قورىتىندىدا 23-ورىندا قالىپ قويدى. ونىڭ بۇدان كەيىن جارتىلاي فينالدا شايقاسىپ كورىپ, فينالعا شىعۋ جولىندا كۇرەستى جالعاستىرۋىنا بولاتىن ەدى, بىراق ءبارىبىر ءۇمىتتىڭ از ەكەنىن پايىمدادى ما, بۇل باسەكەدەن الدىن الا باس تارتىپتى. ...«قايدا بارساڭ – بىتپىلدىق» دەگەندەي, ادىلەتسىزدىكتىڭ اۋسەلەسى ەندى كورىندى. الدىڭعى اينالىمدا اتتىڭ باسىن العا سالعاندار سىپىرىلىپ قالا باستادى. ءبىرىنشى فينالدا توپقا تۋىن جايدىرعان چەح قىزى نيكولا سۋدوۆا, مىسالى, ەكىنشى اينالىمدا توعىزىنشى ورىنعا سىرعىپ كەتتى. ماناعى ونەرىن سول قالپىندا قايتالاپ شىققان, سونىمەن بىرگە, ۋاقىت كورسەتكىشىن بارىنەن دە اسىرىپ تۇسىرگەن يۋليا كەنەت... جەتىنشى ورىننان ءبىر-اق تابىلدى. سوندىقتان بۇلاردىڭ ەكەۋى دە سوڭعى, ءۇشىنشى اينالىمدا مەدالدىڭ تاعدىرىن شەشۋگە كىرىسەتىن التى اتلەتتىڭ قۇرامىنا كىرمەي قالدى. كەيىن بىزبەن ۇشىراسقان تالاي جاناشىر جۇرت قازاقستان دەلەگاتسياسىنىڭ نەگە بۇعان نارازىلىق بىلدىرمەيتىنىن سۇراپ جاتتى. بىراق جارىس ءبىزدىڭ كوڭىلىمىزدىڭ ءپاس ءتۇسىپ قالعانىنا قاراعان جوق, ءوزىنىڭ تەكەتىرەسىن ودان ءارى جالعاستىرا بەردى. وسى بارىن اسىنىپ, باقانىن تايانىپ بارعان التاۋدىڭ ارپالىسىندا كانادادان كەلگەن اپالى-ءسىڭلىلى ءۇش قىزدىڭ ەكەۋى تۇعىردىڭ العاشقى ەكى ساتىسىن جاۋلاپ الدى. ءبىر قىزىعى, ولاردىڭ جاسى كىشىلەرى جوعارىراق ساتىعا تابان تىرەپ تۇرىپ قالدى. ايتالىق, جاسى الداعى ناۋرىزدا 20-عا تولاتىن جيۋستين ديۋفۋر-لاپۋانت وليمپيادانىڭ چەمپيونى اتانسا, 1991 جىلعى جەلتوقساندا تۋعان حلويا ديۋفۋر-لاپۋانت كۇمىس مەدالمەن كۇپتەلدى. ال وسىلاردىڭ ەكەۋىنىڭ دە اپكەسى, بۇلاردى فريستايلعا باۋلىعان 1986 جىلى تۋعان ماكسيم ديۋفۋر-لاپۋانت 12-ورىندا قالىپ قويدى. وزدەرىنىڭ وزىپ كەتكەنىنە قىمسىندى ما, الدە شىن ويى ما, ايتەۋىر, جارىس سوڭىندا جەڭىمپاز اتانعانىنا ءالى دە سەنە الماي تۇرعان جيۋستين: «مەن اپكەم ماكسيمدى قاتتى جاقسى كورەمىن. التىن مەدالىمدى سوعان سىيلايمىن», دەدى كوزىنە جاس الىپ. وسىلايشا, ءبىزدىڭ اتلەتتەردىڭ قاتىسۋىنسىز بىتكەن تويدىڭ ءۇشىنشى جۇلدەسى كۆاليفيكاتسيالىق تۋرنيردە باسەكەلەسىنىڭ بارلىعىنان وق بويى الدا بولعان اقش وكىلى حاننا كەرنيگە بۇيىردى. مۇنىڭ ءبارى «وليمپياداداعى تورەشىلەردىڭ تۇيسىكتەرى تۇسىنىكسىز» دەگەندى ايت­قان كانادالىق ماكسەنس پارروتت كۇيى­نىشىنىڭ جانى بار ەكەنىن اڭعارتا تۇسەدى. ال ەرتەسىنە رەسەي شاڭعى فەدەراتسياسى 30 شاقىرىمدىق سكياتلون جارىسىندا ماكسيم ۆىلەگجانيننىڭ جولىنا ءتۇسىپ الىپ, العا وزۋىنا مۇمكىندىك بەرمەگەن نورۆەگ مارتين يونسرۋد ءسۋندبيۋدىڭ قولا مەدالىنە قاتىستى نارازىلىق بەردى. ءبىزدىڭ الەكسەي پولتورانين 16-ورىندى مىسە تۇتتى. ال ەۆگەني ۆەليچكو, سەرگەي چەرە­پانوۆ جانە مارك ستاروستين ءتارىز­دى شاڭعىشىلارىمىز بۇدان دا تومەن ناتيجە كورسەتتى. وسىنىڭ سوڭىنان 7,5 شاقىرىمدىق قاشىقتىققا سوزىلعان ايەلدەردىڭ بياتلون جارىسىن كوردىك. مۇندا ءۇمىتتىڭ از ەكەنىن سەزسەك تە, الدەبىر ۇمىتپەن بۇعان دا كوز تالدىرا قا­رادىق. بىراق قىزداردىڭ الدى بولعان ەلەنا حرۋستالەۆا كومبەگە 57-ءشى بولىپ كەلسە, داريا ۋسانوۆا ونىڭ ءىزىن باسا جەتتى. ال تاڭەرتەڭ تاۋ شاڭ­عىسىنان بولعان سايىستا ءبىزدىڭ يگور زاكۋرداەۆ 33-ورىنمەن توقتادى. دەگەنمەن, مەدال الۋ جونىندەگى ءۇمىتتىڭ قولامتاسىندا ءالى شوق بار. ونى بۇگىن ءوزىنىڭ نەگىزگى مارەسىندە جۇگىرەتىن الەكسەي پولتورانين قوز­داتىپ قالۋى ابدەن مۇمكىن.

سەرىك ءپىرنازار,

«ەگەمەن قازاقستان» –

سوچيدەن.