تۇرعىندار ءۇشىن گازدىڭ باعاسى كۇرت قىمباتتامايدى. بۇل جونىندە كەشە ۇكىمەت وتىرىسىندا ايتىلدى.
گاز قازىرگى تاڭدا حالىقتىڭ تىرشىلىك كوزىنە اينالعانى راس. ءتىپتى كەيبىر ەلدى مەكەندەردە كوگىلدىر وتىنسىز كۇنكورىستى ەلەستەتۋدىڭ ءوزى قيىن. استانا ماڭىنا ازىرگە جەتە قويماعانى بولماسا, ەل حالقىنىڭ كوبى وسى گازدىڭ ارقاسىندا عانا تۇرمىسىن تۇزەپ وتىر. سول سەبەپتى دە حالىق ءۇشىن ونىڭ باعاسى قاشاندا ماڭىزدى ماسەلە. ارينە, ەل ۇكىمەتى گاز قۇنىن بارىنشا تۇراقتى ۇستاۋعا تىرىسىپ جاتىر. سونىڭ ناتيجەسىندە باعا كۇرت كوتەرىلمەيدى دەپ وتىر. دەسەك تە, الداعى مامىردا قانداي دا ءبىر وزگەرىستەر بولۋى مۇمكىن. الايدا, ۇكىمەت مۇشەلەرى ول وزگەرىس وڭ سيپاتتا بولادى دەپ بولجاۋدا.
كەشە پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆتىڭ توراعالىعىمەن سەلەكتورلىق رەجىمدە وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا ءدال وسى گاز باعاسىن قالىپتاستىرۋ ماسەلەسى تالقىلانعان بولاتىن. وندا بايانداما جاساعان مۇناي جانە گاز ءمينيسترى ۇزاقباي قارابالين مەن تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى مۇرات وسپانوۆ كەلتىرگەن دايەكتەر الدا گازدىڭ باعاسى تۇرعىندار ءۇشىن تۇراقتى بولاتىنىن كورسەتتى.
«مۇناي جانە گاز مينيسترلىگى ىشكى رىنوكتاعى تاۋارلى جانە سۇيىتىلعان مۇناي گازىنىڭ كوتەرمە ساۋداداعى شەكتى باعاسىن انىقتاۋ ەرەجەلەرىنە وزگەرىستەر ەنگىزۋدى كوزدەۋدە. ۇسىنىلىپ وتىرعان وزگەرىستەر ناتيجەسىندە گازدىڭ ىشكى رىنوكتاعى تۇپكىلىكتى باعاسى وڭ وزگەرىس تاۋىپ, «قازترانسگاز» اق ۇلتتىق وپەراتورى ءۇشىن گاز باعاسىنىڭ تومەندەۋىنە اكەلەدى دەپ كۇتىلۋدە. ۇلتتىق وپەراتور جۇرگىزگەن ساراپتاۋدان كەيىن مينيسترلىك بەكىتكەن, گازدى ساتۋ-ساتىپ الۋ باعاسى بويىنشا كەلىسىمدەر جاسالاتىن بولادى», دەدى ۇ.قارابالين.
تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى مۇرات وسپانوۆ تۇتىنۋشىلار ءۇشىن گازدىڭ باعاسى ينفلياتسيالىق ءدالىز اياسىندا اعىمداعى جىلدىڭ 1 مامىرىندا انىقتالاتىنىن العا تارتتى. «تاياۋ ارادا گازعا تاريفتەردى ءارتاراپتاندىرۋ ادىستەمەسىن ازىرلەۋدى اياقتايمىز, ول باعانى بەرىلگەن ينفلياتسيالىق دالىزدە ۇستاپ تۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ول. سونىمەن بىرگە, ەكسپورتتىق-ترانزيتتىك اۋىستىرىپ قۇيۋ ءۇشىن تاريف تومەندەپ, ىشكى تۇتىنۋعا جوعارىلايدى», دەدى م.وسپانوۆ
بايانداماشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ءار وبلىس ءۇشىن كوتەرمە باعانى انىقتاۋ كەزىندە الەۋمەتتىك اسپەكتىلەر, وڭىردە گاز رەسۋرستارىنىڭ بولۋى نەمەسە بولماۋى, سونداي-اق, گاز باعاسىنىڭ اعىمداعى دەڭگەيى ەسكەرىلىپ, ءار وبلىسقا جەكە ىقپال جاسالدى. دەمەك, باعا قالىپتاستىرۋ تۇجىرىمداماسى ۇلتتىق وپەراتوردىڭ ءبىر دە ءبىر وڭىردە تابىس تابۋىن كوزدەمەيدى دەگەن ولار تاياۋ ارادا حالىق ءۇشىن ەشقانداي باعانىڭ كۇرت وزگەرۋى بولمايتىنىنا سەندىردى.
«ۇسىنىلعان گاز باعاسى دەڭگەيلەرىنىڭ وزىندە ۇلتتىق وپەراتور گازدى ىشكى نارىقتا ساتۋدان شىعىنعا ۇشىرايدى», دەپ تولىقتىردى م.وسپانوۆ. بۇل ءمالىمدەمەنى ۇكىمەت باسشىسى دا قۇپتادى. «ءبىر اي ىشىندە انىق تا اشىق, تۇسىنىكتى تسيفرلار بولادى دەپ ويلايمىن. ولار باعانىڭ تومەندەۋىنە قاراي باعىتتالادى, ال ەلەۋسىزدەۋ عانا كوتەرىلۋى مۇمكىن, ول بىراق, تۇرعىندار ءۇشىن گاز باعاسىنىڭ كۇرت سەكىرۋىنە اكەلمەيتىن بولادى. قولىمىزدا بار دەرەكتەر دە وسىنى دالەلدەپ وتىر», دەدى س.احمەتوۆ.
وسىعان وراي, ۇكىمەت باسشىسى مۇناي جانە گاز مينيسترلىگىنە ىشكى رىنوكتا بىرىڭعاي كوتەرمە باعا ەنگىزۋدى قامتاماسىز ەتۋدى, تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ اگەنتتىگىنە رەتتەمەلى رىنوكتار سۋبەكتىلەرى ءۇشىن تاۋارلى گازعا باعا ەسەبى ادىستەمەسىن بەكىتۋدى تاپسىردى.
وتىرىستان سوڭ جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا مۇناي جانە گاز ءمينيسترى ۇ.قارابالين قازاقستاندا ەندى 10 جىلدان كەيىن گاز تاپشىلىعى سەزىلۋى مۇمكىندىگىن ايتىپ ءوتتى. بۇعان گازدى كەرى ايداۋ كولەمىنىڭ ارتۋى سەبەپ بولۋدا. اتاپ ايتقاندا, قازاقستاندا وندىرىلەتىن گازدىڭ 90 پايىزى ىلەسپە گاز بولىپ تابىلادى. قازىرگى كەزدە وندىرىلەتىن مۇنايدىڭ ىلەسپە گازىنىڭ ءبىر بولىگى, ياعني شامامەن 30 پايىزى جەر قاباتىنداعى قىسىمدى ساقتاۋ ءۇشىن كەرى ايدالادى. وسى رەتتە, مينيستر ەلىمىزدە ىشكى نارىقتا گاز تاپشىلىعىنىڭ الدىن الۋ بويىنشا, سونداي-اق گەولوگيالىق جۇمىستاردى جانداندىرۋ مەن جاڭا گاز كەن ورىندارىن پايدالانۋدى ىسكە قوسۋ تۇرعىسىنداعى جۇمىستار جۇرگىزىلەتىنىن جەتكىزدى. ياعني, ەلىمىزدە گاز سالاسىن دامىتۋ تۇجىرىمداماسىندا اۋداندارعا, ەلدى مەكەندەرگە جانە باسقا دا نىساندارعا گاز تارتۋدىڭ باسىمدىعىن انىقتاۋ بويىنشا ولشەمدەر ايقىندالادى. وسىعان سايكەس, گاز بالانسى اۋىسۋى مۇمكىن. ۇ.قارابالين, سونىمەن قاتار, گازدى دايارلاۋ بويىنشا بىرىڭعاي ينفراقۇرىلىمدى ەنگىزۋ, ىشكى نارىققا گازدى جەتكىزۋ بويىنشا كولىكتىك ينفراقۇرىلىمدى ءارتاراپتاندىرۋ جانە باسقا دا مۇمكىندىكتەر قاراستىرىلاتىنىن اتاپ ءوتتى.
ۇكىمەت وتىرىسىنىڭ كۇن تارتىبىندەگى ەكىنشى ماسەلە ازاماتتىق اۆياتسيانىڭ جاعدايى مەن ونى يكاو تالاپتارى شەڭبەرىندە ودان ءارى دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارى بولاتىن. وسىعان وراي, كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا ءمينيسترى اسقار جۇماعاليەۆ قازىرگى جاعدايدى باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, 2017 جىلعا قاراي قازاقستاندا ىشكى اۋە رەيستەرى سانى 50 پايىزعا, حالىقارالىق اۋە مارشرۋتتارى سانى 1,5 ەسەگە كوبەيەدى. 2018 جىلى بارلىق وبلىس ورتالىقتارى اۋەجايلارىنداعى ۇشۋ-قونۋ جولاقتارىن جاڭعىرتۋ تولىق اياقتالىپ, جولاۋشىلار تاسقىنى ءوسىمى 70 پايىزدى قۇرايتىن بولادى.
ۇكىمەت وتىرىسىندا, سونداي-اق, «ەير استانا» كومپانياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى ەربول وسپانوۆ, «سكات» اق پرەزيدەنتى ۆلاديمير دەنيسوۆ, يكاو تەحنيكالىق ارىپتەستىك بيۋروسىنىڭ جەتەكشىسى ورلين تونچەۆ سويلەدى.
كەڭەستى قورىتىندىلاي كەلە, س.احمەتوۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇشۋ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, ايماقتىق اۋەجايلاردىڭ ينفراقۇرىلىمدارىن دامىتۋ جانە ترانزيتتىك الەۋەتىن پايدالانۋ, سونداي-اق, اۋە تاسىمالى قىزمەتىن ۇسىنۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرىن تۇراقتى كوتەرىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
س.احمەتوۆ كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگى الدىنا يكاو تالاپتارىنا بايلانىستى بارلىق ماسەلەلەردى شەشۋ مىندەتىن قويدى.
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».