پاتريوتيزم – قازىرگى زامانعى وتان قورعاۋشىنىڭ رۋحاني وزەگى

ەلباسى ءوزىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا قوعامدى «جارقىن بولاشاققا باستايتىن ادامزات بالاسىنىڭ ماڭگىلىك قۇندىلىقتارى – ەرىك-جىگەر مەن ەڭبەكسۇيگىشتىك, ماقساتكەرلىك قاسيەتتەردى بويعا سىڭىرۋگە» شاقىردى. بۇل رەتتە مەملەكەتتىڭ جانە ۇلت ءومىرىنىڭ نورماسى پاتريوتيزم مەن ءداستۇر رۋحى, بىرلىك پەن سايىسكەرلىك رۋحى بولۋى ءتيىس. ءاربىر ادام وسى جاسامپاز رۋح ونىڭ ءومىرىنىڭ ءبىر بولىگى بولۋى ءۇشىن قولىنان كەلگەننىڭ بارلىعىن جاساۋى ءتيىس.

كۇشتى كاسىبي ارمياسىز قۋاتتى قازاقستان بولا المايدى. 2014 جىلعى قارۋلى كۇشتەردىڭ جاۋىنگەرلىك ۇرانى «كاسىپقوي – ارميا نەگىزى!»  بولىپ جاريالاندى. ونىڭ نەگىزىندە ۋاقىت تالابىنا جانە مەملەكەتتىڭ اسكەري قۇرامداسىن دامىتۋ جۇيەسىندەگى جاڭا وزگەرىستەرگە سايكەس كەلەتىن اسا تەرەڭ ماعىنالى رۋحاني ءمان جاتىر.

2013 جىلى قورعانىس مي­نيستر­لىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋ قىز­مە­تىندەگى باستى نازار جاستاردى اسكەري-پاتريوتتىق تار­بيە­لەۋدى جانداندىرۋعا, وتان قورعاۋشىنىڭ وڭ بەدەلىن قا­لىپتاستىرۋعا, اسكەري ماماندىق­تىڭ بەدەلىن ارتتىرۋعا جانە اس­كە­ري قىزمەتتى نەگىزدەۋگە اۋدارىلدى.

2013-2015 جىلدارعا ارنالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارۋلى كۇشتەرىندە, باسقا دا­ اسكەرلەرى مەن اسكەري قۇرا­لىم­دارىندا قۇقىق بۇزۋشى­لىق­تار­دىڭ الدىن الۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق باعدارلامانىڭ شەڭبەرىندە اسكەرگە شاقىرۋ جاسىنا دەيىنگى جانە ارميا جاستارى اراسىندا «ەرلىك ساباقتارى», «جاس ارمياشى كۇنى», «اشىق ەسىك كۇندەرى» نىسانىندا اس­كە­ري-پاتريوتتىق سيپاتتاعى اۋقىم­دى ءىس-شارالار كەشەنى ۇيىمداستىرىلدى.

ەلىمىزدىڭ بارلىق وبلىس­ ورتالىقتارىندا قارۋلى كۇش­تەر قاتارىنا جاڭادان شاقىرىلعانداردى سالتاناتتى شىعارىپ سالۋلار شەڭبەرىندە تانىمال تۇلعالاردى, ارداگەرلەردى, سپورتشىلاردى جانە وڭىرلەر جۇرتشىلىعىن تارتۋمەن «اسكەرگە شاقىرىلۋشى كۇندەرى» وتكىزىلدى.

وتان قورعاۋشى كۇنىن مەرەكەلەۋ كەزەڭىندە قالالاردىڭ الاڭدارى مەن كوشەلەرىندە جاۋىن­گەرلىك تەحنيكا مەن قارۋ-جاراق كورسەتىلدى, سوعىس جىل­دارى­نىڭ اندەرى مەن مارشتارىن ورىنداۋمەن كونتسەرتتەر, «سار­باز بوتقاسى», ء«بىز – جەڭىستىڭ مۇراگەرلەرىمىز», «پاتريوت» اكتسيا­لارى, «وتان قورعاۋشى كۇنى», «ارميا بالالار كوزىمەن» كونكۋرستارى, اسكەريلەندىرىلگەن ويىندار, ەستافەتالار مەن كروس­تار وتكىزىلدى.

وسى كۇندەرى ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن قالالارىندا ازاماتتار كوشەلەردە ورناتىلعان مونيتورلار ارقىلى ونلاين رەجىمىندە «وتار» 40-شى اسكەري بازاسىنداعى جوعارعى باس قولباسشى قاتىسقان جاۋىنگەرلىك پارادتى تاماشالادى. تەك ءبىرىنشى كۇننىڭ وزىندە تەلەارنالار 100-دەن استام سيۋجەت كورسەتتى, گازەتتەر مەن اقپارات اگەنتتىكتەرىندە جاۋىنگەرلىك پاراد تۋرالى شامامەن 300-دەي ماتەريال جاريالاندى.

جاستاردى پاتريوتتىق تار­بيە­لەۋدىڭ جانە ازاماتتىق قوعام­­دا ارميانىڭ بەدەلىن ارت­تىرۋدىڭ ءتيىمدى ۇلگىلەرىنىڭ ءبىرى قورعانىس مينيسترلىگى اق­پاراتتىق-ناسيحات توبىنىڭ پرەزيدەنتتىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسىن تۇسىندىرۋمەن ەل وڭىرلەرىنە شىعۋلارى بولىپ تابىلدى. اقپاراتتىق-ناسيحات توبىنىڭ جۇمىسى بارىسىندا ەل وڭىرلەرىندە اكىمدىكتەر باسشىلارىمەن جاستاردى الەۋمەتتىك قولداۋدا ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋ جانە ونى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا جۇمىس كەزدەسۋلەرى بولدى, قورعانىس مينيسترلىگى ورتالىق ءانسامبلى ارتىستەرىنىڭ كۇشىمەن اسكەري قىزمەتشىلەر, ولاردىڭ وتباسى مۇشەلەرى جانە ازاماتتىق تۇرعىندار ءۇشىن كونتسەرتتەر بەرىلدى.

سونىمەن بىرگە, اسكەرگە شاقى­رىل­عان وڭىرلەردىڭ تۋماسى بولىپ تابىلاتىن قىزمەتتىك مىندەتتەرىن ادال ورىنداعان اسكە­ري قىزمەتشىلەردى سالتاناتتى ماراپاتتاۋلار جۇزەگە اسىرىلدى. وسى ءىس-شارالاردىڭ بارلىعى باق-تاردا اۋقىمدى تۇردە جاريا­لاندى.

سونىمەن, 2013 جىلعى 3 شىل­دە مەن 28 تامىز كەزەڭىندە كاسىبيلەندىرۋ جانە ازاماتتاردى اسكەري قىزمەتكە تارتۋ جونىندەگى ۇگىت-ناسيحات جۇمىسى ۇدەرىسىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا اسكەري وقۋ ورىندارى جانىنداعى اسكەري كافەدرالار ستۋدەنتتەرىنىڭ اراسىندا بايقاۋ-كونكۋرس وتكىزىلدى.

اسكەري بولىمدەر مەن مەكە­مەلەردىڭ بازاسىندا وتكىزىلگەن كوپتەگەن اسكەري-پاتريوتتىق ءىس-شارالارعا قاتىسقان پارلامەنت دەپۋتاتتارى – زاپاستاعى گەنەرالدار م.ق.التىنباەۆتىڭ, ب.ە.ەرتاەۆتىڭ, ا.ب.تاسبولا­توۆ­تىڭ, جاس ارمياشىلار بىر­لەستىكتەرى رەس­پۋبليكالىق شتا­بىنىڭ تور­اعا­سى ادىلەت پول­كوۆ­نيگى ن.م.نۇ­راح­مەتوۆتىڭ, سونداي-اق, ارداگەرلەر جانە جاستار ۇيىمدارى, «نۇر وتان» پارتياسى جانە ونىڭ «جاس وتان» جاس­تار قاناتى وكىلدەرىنىڭ بەلسەندى ۇستانىمىن اتاپ ءوتۋ كەرەك.

قازاقستاندىق پاتريوتيزم سەزىمىن قالىپتاستىرۋدا ءداستۇرلى «جاس ۇلان» رەسپۋبليكالىق ارميا اندەرىنىڭ فەستيۆالى وڭ ءرول ات­قاردى. وتكەن جىلى ەسەپ بويىنشا ون بەسىنشى مەرەيتويلىق فەستيۆال العاش رەت استانا قالا­سىندا گالا-كونتسەرتپەن وتكىزىلدى.

اسكەري-پاتريوتتىق جۇ­مىس­تاردى جۇرگىزۋ قارۋلى كۇشتەردىڭ اسكەري بولىمدەرى مەن مەكەمەلەرىنە رەسمي تۇردە بەكىتىلىپ بەرىلگەن جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەر مەن بالالار ۇيلەرىنە شەفتىك كومەك كورسەتۋدەن دە كورىنەدى. وسى جىلى ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىن قوسا الا وتىرىپ, شەفتىك بايلانىستاردى ەلەۋلى تۇردە كەڭەيتۋ جوسپارلانۋدا.

قازىرگى ۋاقىتتا مەملەكەتتىڭ اقپاراتتىق ورىسىندە ارميانىڭ وڭ بەدەلىن قالىپتاستىرۋدىڭ نەگىزگى فاكتورى بولىپ تابىلاتىن باق تاراپىنان قارۋلى كۇشتەردىڭ تىرشىلىك ارەكەتىنە قىزىعۋشىلىق ەلەۋلى تۇردە ارتتىرىلدى. باق-پەن سەرىكتەستىك بايلانىستارىن نىعايتۋ سالاسىندا بەلگىلەنگەن وڭ ۇردىستەر تۋرالى اتاپ ءوتۋ قاجەت, وڭ اقپاراتپەن الماسۋ جانە بىرلەسكەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋ بويىنشا بايلانىستار سانى ەلەۋلى تۇردە كوبەيدى. بريفينگتەر مەن ءباسپاسوز ءماسليحاتتارىن وتكىزۋ, ءباسپاسوز رەليزدەرىن, فوتو جانە بەينەماتەريالداردى تاراتۋ سياقتى ىنتىماقتاستىق نىساندارى كەڭىنەن دامۋدا. اسكەري بولىمدەر مەن بولىمشەلەرگە شىعۋمەن ءباسپاسوز تۋرلارىن ۇيىمداستىرۋ اناعۇرلىم ءتيىمدى بولىپ تابىلدى.

ودان باسقا, اعىمداعى جۇ­مىستى ۇيىمداستىرۋ كەزىندە اسكەري باسشىلىقتىڭ نەگىزگى نازارى قارۋلى كۇشتەر قىزمەتىنىڭ تولىق سپەكترىن كورسەتۋگە اۋدارىلدى, ال اقپارات بەرۋ اسكەرلەردىڭ كۇندەلىكتى تىرشىلىك ارەكەتىنىڭ بارلىق اسپەكتىلەرىن كورسەتۋ ارقىلى تۇراقتى نەگىزدە جۇزەگە اسىرىلادى.

سونىمەن, قازاقستان رەس­پۋب­ليكا­سىنىڭ پرەزيدەنتى جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى ۇسىنعان دەرەكتەر بويىنشا, قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى جىلدىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا اقپاراتتى جاريالاۋ سالا­سىنداعى بارلىق نەگىزگى ۇس­تانىمدار جونىنەن باسقا الەۋەتتى قۇرىلىمداردىڭ ءباسپاسوز قىزمەتتەرى اراسىندا ۇزدىكتەردىڭ ءبىرى رەتىندە اتاپ ءوتىلدى.

تەلەديداردا جانە راديودا قازاقستاندىق پاتريوتيزم سەزىمىن تاربيەلەۋگە, قارۋلى كۇشتەر تۋرالى وڭ قوعامدىق كوزقاراستى قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان ار­نايى باعدارلامالاردى, الەۋمەتتىك روليكتەر مەن جار­ناما­لىق بەينەماتەريالداردى ورنالاستىرۋ اقپاراتتىق-ناسيحات جۇمىسىنىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى بولىپ تابىلادى.

بارلىعى 2013 جىلدان باستاپ تەلەارنالاردا 1000-نان استام جاڭالىقتار سيۋجەتى كورسەتىلدى, ءباسپاسوز بەتتەرىندە 800-دەن استام قارۋلى كۇشتەر تۋرالى ماتەريال جاريالاندى. ءار دەمالىس كۇندەرى سايىن «حابار» جانە «قازاقستان» تەلەارنالارىندا «ايبىن», «اقساۋىت», «دەلا ارمەيسكيە» اتتى اسكەري-پاتريوتتىق باعدارلامالار كورسەتىلۋدە. كەزەكتى باعدارلاما­لار­دى دايىنداۋدا كومەك كور­سەتەتىن ورىندارداعى اسكەري كوماندير­لەردىڭ سىڭىرگەن ەڭبەگى زور. «ەگەمەن قازاقستان», «كا­زاح­ستانسكايا پراۆدا», «ايقىن», «مەگاپوليس» رەسپۋبليكالىق گازەتتەرى, «سارباز», «ايبىن», «باتىر», «وبوروننىي ۆەستنيك» جانە باسقا دا اسكەري ءباسپاسوز باسىلىمدارى اسكەري كاسىپ تاقىرىپتارىن بەلسەندى تۇردە جاريالايدى.

1 جەلتوقسان – تۇڭعىش پرە­زيدەنت كۇنى قورعانىس مينيستر­لىگى مەملەكەتتىك ورگاندار اراسىندا ءبىرىنشى بولىپ ين­تەرنەت تۆ – «korganys.kz» جاڭا مۋلتيمەديالىق سايتىنىڭ تۇساۋ­كەسەرى جاسالدى. ينتەرنەت تۆ – بۇل زاماناۋي مۋلتيمەديالىق ۆەب-پورتال, ول قازاقستان ارميا­سى تۋرالى بەينەسيۋجەتتەردى, بەينەروليكتەردى ورنالاستىرۋعا ارنالعان.

اعىمداعى جىلعى كوكتەمدە تەلەكورەرمەندەر 30 سەريالى «وفيتسەر ابىرويى» (ورىس تىلىندەگى نۇسقاسى «چەست وفيتسەرا») كوركەم سەريالدىڭ پرەمەراسىن تاماشالايتىن بولادى. بۇل وتاندىق تۇڭعىش اسكەري سەريال قورعانىس  مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرىسى بويىنشا ءتۇسىرىلدى. «وفيتسەر ابىرويى» قازىرگى قازاقستان ارمياسىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنەن تولىق ءارى شىنايى ماعلۇمات بەرەدى. سەريالدىڭ باس­تى يدەياسى – وتانعا دەگەن سۇيىس­پەنشىلىك جانە وتاندى قورعاۋ بولىپ تابىلادى.

2013 جىلعى شىلدەدە «وسو­بوە زادانيە» بىرەگەي اسكەري تەلەجوباسىنىڭ 3-ءشى ماۋسىمى باستالدى. XIII ەۋرازيالىق فورۋمدا (ماسكەۋ ق.) «وسوبوە زادانيە» تەلەجوباسى «جاڭا ارميا – بەيبىت ارميا» نوميناتسياسىندا تمد ەلدەرىنىڭ 25 جوباسى اراسىندا ۇزدىك دەپ تانىلدى. بۇگىنگى كۇنى «وسوبوە زادانيە» – قا­زاقستانداعى جالعىز اسكەري رەاليتي-شوۋ.

اسكەري-پاتريوتتىق تاربيەلەۋ بلوگىن ودان ءارى دامىتۋ مەن جەتىلدىرۋدىڭ جاڭا جولدارىن ىزدەۋ پروبلەماسى كۇن تارتىبىنە بىرنەشە رەت قويىلعان بولاتىن. وسى ماسەلەلەر مىناداي سوڭعى ءىس-شارالاردى وتكىزۋ بارىسىندا اناعۇرلىم كەڭ جانە تولىق تالقىلانعان بولاتىن:

- 2013 وقۋ جىلىنىڭ قورى­تىندىلارى بويىنشا قورعانىس مينيسترلىگى القاسىنىڭ وتىرىسى (2013 جىلعى 25 قاراشا);

- قارۋلى كۇشتەر تاربيە جۇمىستارى ورگاندارىنىڭ لاۋازىمدى ادامدارىمەن وقۋ-ادىس­تەمەلىك جيىندار (2013 جىلعى 26-27 قاراشا);

- قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اسكەري باسقارۋ جانە قىلمىستىق قۋدالاۋ ورگاندارى ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ وتىرىسى (2013 جىلعى 29 قاراشا);

- باس اسكەري پروكۋراتۋرا, اسكەري-تەحنيكالىق مەكتەپ, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى, مەملەكەتتىڭ اسكەري الەۋەتتى قۇ­رىلىمدارى وكىلدەرىنىڭ قاتى­سۋىمەن قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ كەڭەيتىلگەن جۇمىس كەڭەسى (2013 جىلعى 11 جەلتوقسان).

سونىمەن, وسى كەڭەستىڭ قو­رىتىندىلارى بويىنشا قورعانىس مينيسترلىگى, جاس ارمياشىلار بىرلەستىكتەرىنىڭ رەسپۋبليكالىق شتابى مەن اكىمدىكتەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق پەن ءوزارا ءىس-قيمىل تۋرالى مەموراندۋمنىڭ جوباسى دايىندالدى. ونى ءبىز وسى جىلدىڭ باسىندا جاساسۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.

بىرىنشىدەن, بۇل ەل پرەزي­دەنتى­نىڭ قازاقستان حالقى اس­سامبلەياسىنىڭ 20-شى سەسسيا­سىندا بەرگەن قورعانىس مينيستر­لىگىنىڭ اسكەري-تەحنيكالىق مەكتەبى بازاسىندا جاستاردى اسكەري-پاتريوتتىق تاربيەلەۋ ورتالىقتارىن قۇرۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ورىنداۋعا باعىتتالدى. قازىرگى ۋاقىتتا باسشىلىق اسكەري-تەحنيكالىق مەكتەپ ديرەكتورلارى – اسكەري-پاتريوتتىق تاربيەلەۋ ورتالىقتارىنىڭ باستىقتارى, سونداي-اق, ولاردىڭ اسكەري-پاتريوتتىق تاربيەلەۋ جونىندەگى كومەكشىلەرى لاۋازىمدارىن ەنگىزۋ تۋرالى ماسەلەنى پىسىقتاۋدا.

ەكىنشىدەن, وڭىرلەردە وڭ سيپاتقا يە بولعان اسكەري-پات­ريوتتىق بلوكتىڭ بارلىق ءىس-شارالارى اعىمداعى جىلى مىن­دەتتى تۇردە جالعاساتىن بولادى.

وسى جىلى قازاق راديوسىمەن جانە «قازاقستان» تەلەارناسىمەن بىرلەسىپ, «اسكەري اندەر» جاڭا مۋزىكالىق جوباسىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا جۇمىس ورىستەتىلدى. جوبانىڭ ماقساتى اسكەري-پاتريوتتىق تاقىرىپقا ارنالعان جاڭا تۋىندىلاردى شىعارۋ جانە اسكەري اندەردى تانىمال ەتۋ بولىپ تابىلادى. فينالدىق گالا-كونتسەرتتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنىنە ورايلاستىرىپ وتكىزۋ جوسپارلانۋدا.

بۇگىنگى كۇنى قازاقستاندىق پاتريوتيزم – بۇل ءبىزدىڭ كوپۇلتتى قوعامىمىزدىڭ وركەندەۋىنىڭ نەگىزى ەكەنىن ارقايسىمىز تۇسىنەمىز.

مۇحامەدجان تالاسوۆ,

قازاقستان رەسپۋبليكاسى  قارۋلى كۇشتەرى باس شتابى باستىعىنىڭ ورىنباسارى,  پولكوۆنيك.