مايربەك يۋسۋپوۆ: توكيوعا تەك مىقتىلار بارادى

– مايربەك ناگابەك ۇلى,  2019 جىلى نۇر-سۇلتاندا ۇيىمداستىرىلعان الەم چەمپيوناتىندا قازاقستاننىڭ ەركىن كۇرەس شەبەرلەرى ءتورت جولداماعا يەلىك ەتسە, بيىل كوكتەمدە الماتىدا وتكەن تۋرنيردە تاعى ءبىر بالۋانىمىزدىڭ باعى جاندى. وسىلايشا, ءبىزدىڭ كوماندا ليتسەنزيالار سانىن بەسكە جەتكىزدى. ءبىزدىڭ بىلۋىمىزشە, 74 كگ سالماق دارەجەسى بويىنشا ء«تورت جىلدىقتىڭ باستى دوداسىنا كىمدى اپارساق؟» دەپ ءبىراز باس قاتىرعان سەكىلدىسىزدەر؟

– ءيا, ونىڭىز راس. 74 كگ سالماقتا قوس بالۋانىمىزدىڭ وزگەلەردەن كوشى ىلگەرى. ولار – نۇرقوجا قايپانوۆ پەن دانيار قايسانوۆ. ەكەۋى دە بايراقتى باسەكەلەردە ەلەۋلى تابىستارعا قول جەت­كىزىپ ءجۇر. تاياۋ كۇندەرى 23 جاسقا تول­عالى وتىرعان نۇرقوجا 2019 جىلعى الەم چەمپيوناتىنىڭ 70 كگ سالماق دارە­جەسىندە كۇش سىناسىپ, كۇمىس مەدالدى يەلەندى. 2019 جانە 2021 جىلدارى ازيا چەمپيوناتىندا ول الدىنا جان سالمادى. 28 جاستاعى دانياردىڭ الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا (2019) جانە ازيا ويىندارىنىڭ كۇمىس (2018) جۇلدەگەرى, ازيا چەمپيوناتىنىڭ ەكى دۇركىن جەڭىمپازى (2019, 2020) دەگەن اتاعى بار. وسى ورايدا, باپكەرلەرگە دە تاڭداۋ جاساۋ وڭاي بولعان جوق. سودان كۇنى كەشە عانا پولشانىڭ استاناسىندا شىمىلدىعى تۇرىلگەن ۆاتسلاۆ تسيولكوۆسكيدىڭ مەموريالىنا ەكەۋىن دە اپاردىق. ايتۋلى جا­رىستا كىم جاقسى ناتيجە كورسەتسە, سونى عالامدىق دوداعا اپارامىز دەگەن شە­شىمگە كەلدىك. وكىنىشكە قاراي, قايپانوۆ تۇساۋكەسەر كەزدەسۋىندە مىسىرلىق ءامىر رەدا رامازان حۋسسەنگە ەسە جىبەردى. ال ۆارشاۆادا ءوزىن وتە جاقسى قىرىنان كورسەتكەن قايسانوۆ قولا مەدالدى يەلەنىپ, وليمپيا ويىندارىندا قازاق ەلىنىڭ نامىسىن قورعاۋعا لايىق ەكەنىن دالەلدەدى.

– 125 كگ سالماقتا كۇش سىناساتىن يۋسۋپ باتىرمۇرزاەۆ پەن ولەگ بولتين دە قازىر جاقسى بابىندا. ءساۋىر ايىندا الماتىدا جالاۋى جەلبىرەگەن جارىس­تا ەكەۋىنىڭ دە اتوي سالۋى – جوعارىدا ايتىلعان ءسوزىمىزدىڭ ايقىن دالەلى: باتىرمۇرزاەۆ ليتسەنزيالىق تۋرنيردە توپ جارسا, ولەگ ازيا چەمپيونى اتاندى. دەسەك تە تاڭداۋ يۋسۋپقا تۇسكەن ەكەن. نە سەبەپتى؟

– ولەگ ءبولتيننىڭ مىقتى بالۋان ەكەنى ەش داۋ تۋعىزبايدى. اسىرەسە ءوز ەلى­مىزدە وتەتىن جارىستاردا ول جاقسى ونەر كورسەتۋدە. بولتين بۇعان دەيىن دە الەم چەمپيوناتى, ازيا ويىندارى جانە قۇرلىق بىرىنشىلىگى سەكىلدى ءدۇبىرلى دودالارعا قاتىستى. بىراق سول باسەكەلەردىڭ كوبىندە جەرلەسىمىز جەڭىلىستىڭ كەرمەك ءدامىن تاتتى. يۋسۋپ باتىرمۇرزاەۆ سىرتتا جاقسى كۇرەسەدى. ونى قانداي دۇرمەككە قوسساق تا, جەرگە قاراتقان كەزى جوق. ال ەلىشىلىك جارىستاردا ەكەۋى ءبىر-بىرىمەن ايانباي ايقاسىپ, الما-كەزەك جەڭىسكە جەتۋدە. وسى جايتتىڭ بارلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, وليمپيا ويىندارى قارساڭىندا قوس الىپتى تاعى ءبىر سىناقتان وتكىزۋدى قۇپ كوردىك. ۆاتسلاۆ تسيولكوۆسكيدىڭ تۋرنيرىندە يۋسۋپتىڭ اسىعى الشىسىنان ءتۇستى. نەبىر ساقا سپورتشىلارعا سان سوقتىرعان ول قولا مەدالدى ولجالاسا, ولەگ العاشقى اينالىمنان اسا المادى. 

– نۇريسلام ساناەۆتىڭ 57 كگ سال­ماق­تىڭ كوشباسشىسى ەكەنى ەش داۋ تۋعىز­باسا كەرەك. ەلىشىلىك جارىستاردا وزا شاپقانى بىلاي تۇرسىن, ول ازيا چەم­پيوناتىندا التىن الىپ, الەمدىك دودادا ەكى رەت جۇلدەگەرلەر قاتارىنان كورىندى. دەسەك تە بۇل سالماقتا تاعى ءبىر دا­رىندى بالۋان دارالانىپ ءجۇر. سول سا­يىپقىرانعا سەنىم ارتۋعا بولماس پا ەدى؟

– قازاقستاندا اسا جەڭىل سالماقتا كۇ­رە­­سىپ جۇرگەندەر اراسىندا مىقتى بالۋان­دار از ەمەس. بىراق ءداپ قازىرگى كەزدە نۇر­يسلامنىڭ الدىن ورايتىن ەشكىم جوق. ونى بارشامىز مويىنداۋعا ءتيىسپىز. اقتوبەلىك ساڭلاقتىڭ ءوزى قاتىس­قان جارىس­تاردان ولجاسىز ورالعان كەزدەرى سيرەك. سول سەبەپتى دە توكيو وليم­­پياداسىندا تاجىريبەسى ابدەن تو­لىس­قان سانەۆقا سەنىم ارتىپ وتىرمىز. ال ءسىزدىڭ ايتىپ وتىرعانىڭىز ادلان اسقاروۆ قوي. ادلاننىڭ الىمدى ءارى اسا دارىندى بالۋان ەكەنىنە قىلاۋداي دا ءشۇبا كەلتىرمەيمىز. جاسوسپىرىمدەر مەن جاستار اراسىنداعى جارىستاردا جاسىنداي جارقىلداعان ول ەرەسەكتەر دۋىنا دا ەركىن قوسىلدى. بىلتىر ەل بىرىنشىلىگىندە 61 كگ سالماقتا بەلدەسىپ, قارسىلاس شاق كەلتىرمەگەن ول بيىل ازيا چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس مەدالىن موينىنا ءىلدى. جيىرما جاستان ەندى اسقانىنا قاراماستان, اسقاروۆ اككى بالۋاندارداي وتە ساۋاتتى ءارى ساپالى كۇرەسەدى. تەح­ني­كالىق ارسەنالى مول, تاكتيكالىق دايار­لى­عى جاقسى. جىلدامدىعى مەن ەپتىلىگى دە كوڭىل مارقايتارلىق. الايدا بۇل جىگىتكە قايتا-قايتا سالماق قۋدىرۋعا ءبىز تۇبەگەيلى قارسىمىز. ويتكەنى بۇل پروتسەستىڭ پايداسىنان زيانى كوپ. كۇرەس سالاسىنىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن ماماندار ونى جاقسى بىلەدى. ادلاننىڭ اعزاسى ءالى جاس, بويى دا ۇزىن. ۋاقىت وزا جاس جىگىتتىڭ سالماعى تاعى دا ارتا تۇسەتىنى انىق. سوندىقتان دا, جەكە باپكەرى جانە وزىمەن كەلىسە وتىرىپ, وسىنداي ۇيعارىمعا كەلدىك. كەلەسى وليمپيادالىق تسيكلدە ءبىز ادلان اسقاروۆتى 65 كگ سالماق دارەجەسىندە كۇرەستىرۋدى كوزدەپ وتىرمىز. 

– 65 كگ سالماقتا بەلدەسىپ جۇر­گەن داۋلەت نيازبەكوۆتىڭ وزگە باسە­كە­لەس­تە­رىنەن شوقتىعى بيىك ەكەنىن ءتۇر­لى بايراقتى باسەكەلەر بارىسىندا باي­قاپ ءجۇرمىز. سول سەبەپتى دە وليم­پيا­دا­دا باق سىنايتىنداردىڭ تىزىمىنە ونى بىردەن قوسقان بولارسىزدار؟

–  ويىڭىز دۇرىس. الەم چەمپيوناتىندا ەكى رەت جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلىپ, ازيانىڭ ءۇش دۇركىن چەمپيونى جانە ءتورت دۇركىن قولا جۇلدەگەرى اتانعان ساقا سپورتشىنىڭ بۇل كۇندەرى الدىنا تۇسەتىن ەشكىمدى كورمەي تۇرمىز. ءيا, ءبىر كەزدەرى جاراقاتىنا بايلانىستى نيازبەكوۆتىڭ ءبىراز جارىستان شەت قالعانى راس. سول ۋاقىتتا بىردە ونى ساياتبەك وقاسوۆ, ەندى بىردە ءادىل وسپانوۆ الماستىردى. ساياتبەك ارتىلعان سەنىمدى اقتاپ, ازيا ويىندارىندا قولا جانە قۇرلىق بىرىنشىلىگىندە كۇمىس مەدالدى ەنشىلەدى. ءادىل بولسا, ساتسىزدىككە ۇشىرادى. ءتۇرلى جارىستاردا بارلىق ۇمىتكەردىڭ شاما-شارقىن بايقاپ كوردىك. شىنى كەرەك, قازىر داۋلەتتىڭ الدىن ورايتىن ەشكىم جوق. سول سەكىلدى 97 كيلو سالماق دارەجەسىندە ايقاسىپ جۇرگەن الىشەر ەرعاليدىڭ دە شەبەرلىك دەڭگەيى بارشا قارسىلاستارىنان ءبىر باس جوعارى. وعان ۇلتتىق قۇراما باپكەرلەرىنىڭ كوزدەرى الدەقاشان جەتكەن. سوندىقتان دا داۋلەت پەن الىشەردىڭ توكيوعا بارۋىنا ەش كەدەرگى جوق. 

 – وليمپيادا قارساڭىنداعى وقۋ-جات­تىعۋ جيىنىن داعىستاننىڭ حاسا­ۆيۋرت قالاسىندا وتكىزۋدىڭ قۇپياسىمەن بولىسسەڭىزدەر؟  

– وندا ەش قۇپيا جوق. بىرىنشىدەن, حا­ساۆ­يۋرتتا ەش الاڭسىز دايارلانۋىمىزعا بارلىق مۇمكىندىك بار. جاتتىعۋ زالى, جاتىن ورىن, اسحانا – ءبارى دە ءبىر جەردە شوعىرلانعان. ارى-بەرى ءجۇرىپ, ۋاقى­تىڭدى زايا كەتىرمەيسىڭ. ەكىنشىدەن, دا­عىس­تاننىڭ بالۋاندىق ونەردە جەڭىسپەن ورىلگەن باي ءداستۇرى بار. ياعني بۇل جاق­تا ءبىزدىڭ جىگىتتەرمەن سپاررينگ جاسايتىن سپورتشىلار تابۋ ەش قيىندىق تۋعىز­بايدى. ءسويتىپ, بىرەر اپتا داعىستاندا تەر توگۋدى ءجون كوردىك. سوڭعى جاتتىعۋ جيى­نىن 9-26 شىلدە ارالىعىندا الماتى وبلىسى تالعار اۋدانىنىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان ايبا-نىڭ بازاسىندا وتكى­زۋدى كوزدەپ وتىرمىز. ول جەردە دە ءبىراز جوسپارلى جۇمىستارىمىزدىڭ جۇزەگە اسىرماق نيەتتەمىز. ال 27 شىلدەدە ۇشاققا مىنەمىز دە, جاپونيانىڭ استاناسىن بەتكە الامىز. 

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت! كۇللى قا­زاق­­­ستاندىق جانكۇيەرلەر سەنىم ارتىپ وتىرعان ەركىن كۇرەس شەبەرلەرى توكيو وليمپياداسىنان مول ولجامەن ورالۋى­­­نا تىلەكتەسپىز!  

–  ايتقانىڭىز كەلسىن! سىزدەرگە دە كوپ راحمەت! ەل سەنىمىن اقتاۋ ءۇشىن بالۋاندارىمىز بارىن سالاتىنىنا سەنىمدىمىن.

اڭگىمەلەسكەن عالىم سۇلەيمەن,

«Egemen Qazaqstan»