كورەگەن كوشباسشى

نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ جاڭاشىل­دىعى ونىڭ وزىنە عانا ءتان قايتالانباس مىنەزىنىڭ اسىل قىرلارىنان كورىنەدى. استانا قالاسىندا بوي كوتەرە باستاعان حالىقارالىق دەڭگەيدەگى جاڭا ۋنيۆەرسيتەت ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ جاڭا بيىگىنە, ساپاسى بولەك عىلىم تەڭىزىنە اينالارىنا ءوزى دە سەندى, ءبىزدى دە سەندىردى. ءسويتىپ, بىزگە بەرگەن تاپسىرماسىن قاداعالاپ وتىردى. سوناۋ جىلدارى الەمدىك دەڭگەيدەگى ماسساچۋسەتس تەحنولوگيا ينستيتۋتى, گارۆارد, وكسفورد, كولۋمبيا ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن يىق تىرەستىرۋدى الدىمىزعا ماقسات ەتىپ قويۋى كوزسىز ەرلىك بولاتىن. مۇنىڭ ءبارى تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ دۇنيەجۇزىلىك قۇبىلىستىڭ الدىن وراي بىلەتىن ەرەكشە قاسيەت يەسى ەكەنىن بايقاتاتىن. سەزىم دە, سەنىم دە الدامادى, ىسكە بەلسەنە كىرىسكەن ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇجىمى مەجەدەن كورىنە ءبىلدى.

1991 جىلعى 1 جەلتوقساندا بۇكىل­حالىق­تىق سايلاۋ ناتيجەسىندە ەلىمىز تۇڭ­عىش پرەزيدەنتىن سايلادى, سول كۇننەن تاۋەل­سىزدىك تاريحى باستالدى. 2011 جىلعى 14 جەلتوقساندا مەملەكەت باسشىسى «قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنداعى مەرەكەلەر تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» قا­زاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا قول قويدى, وندا 1 جەلتوقساندا اتالىپ وتى­لەتىن جاڭا مەملەكەتتىك مەرەكە – ق­ازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرە­زيدەنتى كۇنىن بەلگىلەۋ كوزدەلگەن بولاتىن.

ەلباسى ەل تۇتقاسىن قولعا العان سات­تەن باستاپ, الەم تاريحىندا جار­قىن ءىز قالدىراتىن قىرۋار ءىس اتقاردى. سو­نىڭ ءبىرى – 1991 جىلدىڭ 29 تامىزىندا 60 جىلعا جۋىق ۋاقىت بويى اباي, شاكارىم سىندى دانالار دۇنيەگە كەلگەن سەمەي توپىراعىنداعى يادرولىق سىناقتاردى توقتاتۋ تۋرالى جارلىققا قول قويۋى ەرلىكپەن پارا-پار ەدى. اري­نە, مۇنداي قادامعا بارۋ جولىندا كەدەرگىلەردىڭ كوپ بولعاندىعى ءسوزسىز. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جەكە باستاماسى­مەن تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ەكونو­ميكالىق, ساياسي, الەۋمەتتىك رەفورمالار باتىل جۇزەگە اسىرىلدى. نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ستراتەگيالىق باستامالارى, بولاشاقتى بولجاي بىلەتىن كورەگەندىگى, سارابدال ساياساتكەرلىگى ارقاسىندا كوپۇلتتى مەملەكەتىمىز دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇستى. ەلباسىنىڭ سارا جولىنا الەمدىك ساياساتكەرلەر مەن عالىمدار تاراپىنان قىزىعۋشىلىعى ارتتى. ەلىمىزدەگى تاتۋلىق پەن ىنتىماقتىڭ بىرەگەي ۇلگىسىن جاھان جۇرتشىلىعى زەردەلەپ, زەرتتەي كەلە, جا­ساعان تۇجىرىمى – «قازاقستاندىق جول» ياعني «نازارباەۆ مودەلى» دەپ باعالاندى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستى قاعي­داسى – قانداي جاعدايدا دا ءومىر ءسۇرۋ ءپرينتسيپى مەن ءبىلىمدى جەتىلدىرۋدى ۇزدىك­سىز ۇيرەنىپ, ۇدايى جەتىلدىرۋ قاجەت. ول ءۇشىن نامىسىڭدى قامشىلاپ, الەم بىلىم­دىلەرىنەن تالماي ىزدەنە وتىرىپ, حالقىڭا كەرەكتى تۇستارىن تالعامپازدىقپەن ۇي­رەنۋ, جيناعان ءبىلىمىڭدى, ومىردەن تۇيگە­نىڭدى قاناتتاس ارىپتەستەرىڭە, اسىرەسە جاس­تارعا ۇيرەتۋ, سول ارقىلى قوعامدى العا سۇيرەۋ بولعانىن كەشتەۋ بولسا دا ۇقتىق.

«قازاقستاننىڭ الەمدەگى باسەكەگە بارىنشا قابىلەتتى ەلۋ ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ ستراتەگياسى» – ادام فاكتورىن الدىڭعى مەجەگە شىعۋدىڭ دالەلى بولدى. ىسكەرلىك پەن بىلىمدىلىك تالاپ ەتىلدى. سونى ەسكەرگەن ەلباسى تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا, ەڭ ءبىر قيىن كەزەڭدە, ءبىلىم سالاسىنا باسا نازار اۋداردى. 1993 جىلى مەملەكەتتىڭ ەرتەڭىن ويلاپ حالىقارالىق «بولاشاق» ستيپەندياسىن تاعايىندادى, ءبىلىم بەرۋدى جەتىلدىرۋدىڭ قازاقستاندىق مودەلى جاسالدى. ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ۇزدىكسىز ءبىلىم الۋ, سانالى تۇردە عىلىمي جاڭالىقتار اشۋ, ىزدەنۋ, وقۋ-ءبىلىمنىڭ جاڭاشىلدىعى جولىن جەتىلدىرۋ تۇجىرىمداماسى العى مەجەگە شىققانىن كوزىمىز كوردى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەۋرازيالىق يدەيانى جەتىلدىرۋ تەوريالىق جاڭارتۋعا قول جەتكىزۋ ەكەنىنە جۇرتشىلىقتىڭ نازارىن اۋداردى. كەدەن وداعى قازاقستان, رەسەي جانە بەلارۋس تولىققاندى ەۋرازيالىق وداققا جاقىندادى. بۇل – نازارباەۆ يدەياسىنىڭ شىنشىلدىعىن كورسەتتى.

جەكە حالىقارالىق قوعامداستىققا كىرۋ – ول تۇستا ورىندالمايتىن مىندەت بولاتىن. «سوندىقتان حالىقارالىق قوعامداستىقتا نازارباەۆتىڭ «داعدارىستان شىعۋدىڭ كىلتى» دەپ اتالعان جاڭا جاھاندىق باستاماسى – الەمدىك قارجى-ۆاليۋتا جۇيەسىن ۇيىمداستىرۋ, الەمنىڭ جاڭا گەوساياسي قۇرىلىمىن قۇرۋ وڭ قابىلداندى», – دەپ باعالادى م.لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ۆيكتور سادوۆنيچي. ول ءدوپ پايىمدادى, ويتكەنى «نازارباەۆ فەنومەنى» – كوپ قىرلى قۇبىلىس.

ەلباسىنىڭ ساياساتكەرلىگى ەل تاعدىرىن بولجاۋدا انىق بايقالادى. ساياسي وركەن­دەۋدىڭ ساباقتاستىعىن, الەۋمەتتىك-ەكو­نوميكالىق باعىتىمىزدىڭ جۇيەلىلىگىن الەمگە جاڭا قىرىنان كورسەتۋ ماقساتىندا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى جاڭا پرەزيدەنتتىككە ۇمىتكەر رەتىندە تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى كۇندەرىنەن توڭىرەگىنەن تابىلعان سەنىمدى شاكىرتى, قايراتكەر, ديپلومات, الەمدىك قوعامداستىققا تانىمال تۇلعا قاسىم-جومارت توقاەۆتى ۇسىندى. وسىلايشا, ەلباسى مەن جاڭا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ اراسىنداعى ەل بىرلىگىن نىعايتۋ جولىنداعى جاڭا قازاقستان قوعامى جاڭا قادامدى دامىتۋدا بەلسەندىلىك تانىتا ءتۇستى. شىنىندا دا ەلباسىنىڭ ۇزاق جىلعى تاجىريبەسى, ءبىلىمى مەن بىلىكتىلىگى تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدى جانداندىرا تۇسۋگە قىزمەت ەتەرى انىق. مۇنى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ 2019 جىلدىڭ 12 ماۋسىمىنداعى ۇلىقتاۋ راسىمىندەگى سوزىندە ورىندى اتاپ ءوتتى: «...ءبىز ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى مىندەت – زاڭعا ساي ادال قىزمەت ەتۋ. ءبىزدىڭ ءبىر عانا وتانىمىز بار. تاعدىرىمىز ءبىر. ءبىز حالقىمىزدىڭ جارقىن بولاشاعى ءۇشىن ءبارىمىز بىرگە ەڭبەك ەتەمىز. اقيقاتىن ايتۋىمىز كەرەك, بۇل سايلاۋدا ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىز ەلباسىنىڭ ستراتەگيالىق باعدارىن قولداپ داۋىس بەردى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ بۇكىل الەم مويىنداعان دامۋ مودەلىن جاسادى. قازاقستاننىڭ كوك تۋىن دۇنيە ءجۇزىنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە جەل­بىرەتتى. وسى كۇندەرى مەنىڭ اتىما ازاماتتارى­مىزدان كوپتەگەن ءوتىنىش-تىلەك­تەر كەلىپ تۇسۋدە. ولاردىڭ بارىنە ورتاق ءبىر عانا تىلەك – ەلباسىمىزدىڭ جولىن, ستراتەگياسىن ساقتاۋ جانە ونى ودان ءارى نىعاي­تۋ. شىن مانىندە, حالىقتىڭ ءدال وسىن­داي ءوتىنىش-تىلەك ايتۋى زاڭدى, ورىندى. سەبەبى قازىرگى زامانداعى دامىعان قازاقستان – بۇل ەڭ الدىمەن ەلباسىنىڭ ارقاسى».

عاسىرلار توعىسىندا ەلباسىنىڭ ارقا­سىندا مىڭ تاراۋ تولقىنداردىڭ جەتەگىنە ىلەسپەي, ەرەكشە دارالانىپ العا وزا شىققان بۇگىنگى قازاق ەلىنىڭ وزىن­دىك قالىپتاسقان سارا جولى ىرگەلى مەملە­كەتتەردىڭ بىرىنە اينالدىردى. الەم مويىنداعان اقيقات: نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ بىلگىر ساياساتكەر رەتىندە قانداي قيىن كەزەڭدە دە تاۋەلسىز قازاقستاندى گۇل­دەندىرۋدى ويلادى, الەمدىك وزىق ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسىلۋدى ماقسات تۇتتى.

ەلباسىنىڭ مۇراتى – زياتكەر ۇرپاق تاربيەلەۋ, ساياسي تۇراقتى مەملەكەت قۇرۋ, تاۋەلسىزدىكتى ۇرپاقتان ۇرپاققا اما­نات ەتۋ, ءبىلىمدى ۇلت قالىپتاستىرۋ, ەكونوميكانى كوتەرۋ.

سوناۋ قيىن كەزەڭدە ارال تەڭىزىنىڭ سولتۇستىك بولىگىن قۇتقارۋ ءۇشىن ەلباسى ناقتى شارالار اتقاردى. سەمەي پوليگونىن جابۋ تۋرالى ماڭىزدى شەشىم قابىلداندى. ول جايىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ, قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرە­زيدەنتى – ەلباسى: «... مەنى بىرنەشە رەت, ماسكەۋگە شاقىرىپ گورباچەۆ مىرزا «جابۋعا بولمايدى» دەپ, «امەريكادان قالىپ قويامىز»... دەپ. ءبىر كۇن تالقىلادىق. سەمەيدى «جارقىراتامىز» دەدى, بىراق مەن ولاي بولمايتىنىن ءتۇسىندىم. وداقتا ول كەزدە اقشا جوق. سوندىقتان سەمەي پوليگونىن جابۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدىم», – دەپ ەسكە الادى. مۇنىڭ استارىندا قانشاما سىر جاتقانىن پايىمداۋ قيىن­عا سوقپاس دەپ ويلايمىن.

بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى تۋ ەتكەن قازاقستاننىڭ بۇل ۇستانىمى الەمدىك ارەناداعى بەدەلىنىڭ ارتۋىنا سەبەپ بولدى. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق, شىۇ, ازياداعى ءوزارا ىقپالداستىق جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس سىندى ۇيىمداردىڭ قۇرىلۋىنا مۇرىندىق بولعان ەلىمىزدىڭ ەلەۋلى ىستەرىن ءتۇرلى جي­ىنعا قاتىسقان شەتەلدىك ساراپشىلار اتادى.

ەلوردانىڭ تاۋەلسىزدىك سارايىندا وتكەن قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدى­عىنا ارنالعان سالتاناتتى جيىندا قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ: «تاۋەلسىزدىك – قازاق حالقىنىڭ وشكەنىن جاندىرىپ, ولگەنىن ءتىرىلتتى. الماتى مەن استانادا, ءىرى ەلدى-مەكەندەردە كەرەي مەن جانىبەك, ايگىلى حاندارىمىزدىڭ, باتىرلارىمىزدىڭ ەڭسەلى ەسكەرتكىشتەرى بوي كوتەرىپ, ولاردىڭ ەسىمدەرى ەلدى مەكەندەرگە بەرىلە باس­تادى. بابالارىمىزدىڭ ەرلىك پەن كۇ­رەسكە تولى ونەگەلى ءومىر جولدارى جاي­لى توم-توم شىعارمالار جازىلدى. تاۋەلسىزدىكپەن بىرگە, ۇرپاعىنا ۇلان-عايىر قونىس قالدىرعان باتىر بابالارىمىزدىڭ بيىك رۋحى قازاقتاردىڭ, اسىرەسە, جاڭا بۋىننىڭ اراسىندا اسا زور پاتريوتتىق ورلەۋ تۋعى­زىپ, ۇلت تاريحىنا دەگەن ماقتانىش سەزىمدەرىن وياتتى. قاسقا جولدى قاسىم حان حاندىقتىڭ ىرگەسىن بەكىتىپ, كەرەگەسىن كەردى. ونىڭ ۇرپاعى حاقنازار حان شەكاراسىن ەدىلدىڭ بويىنا دەيىن كەڭەيتسە, تاۋەكەل حان تۇركىستان ولكەسىن تۇگەلدەي قازاق حاندىعىنا قاراتتى. ەڭ­سەگەي بويلى ەر ەسىم ەلدىڭ ىرگەسىن بەكىتۋ جولىنداعى كۇرەستە قولباسشىلىعىمەن تانىمال بولدى. سالقام جاڭگىر حان وربۇلاق تۇبىندەگى شايقاستا جوڭعارلارعا ويسىراتا سوققى بەرسە, ءاز تاۋكە «جەتى جار­عىنى» ەنگىزدى. ەل بيلەگەن حانداردىڭ ءومىرى مايدان شەبىندە ءوتتى. قازاقتىڭ العاشقى 14 حانىنىڭ 7-ەۋى مايدان دالاسىندا قازا تاپتى. بۇگىنگى ۇرپاق ولارعا ريزاشىلىعىن بىلدىرەدى», – دەگەن بولاتىن. ءبىزدىڭ سانامىزدا ەل بيلەگەن, باتىر, بي دەسە, قاتىگەز جاندار بەينەسى ەلەس بەرەدى. «قازاقتىڭ العاشقى 14 حانىنىڭ 7-ەۋى مايدان دالاسىندا قازا تابۋى» جۇرەك تەبىرەنتپەي مە؟ سوندىقتان وزگەگە قۇلاق ءتۇرىپ ەلەڭدەمەي, ءوز ساناڭداعى اقىل-ەسپەن پايىمداۋعا ۇيرەنىپ, اق پەن قارانى ايىرىپ, قۇندىلىقتاردى سارالاي ءبىلۋ پارىز.

اتا-بابامىز ات ۇستىندە ءجۇرىپ ەلىن قورعاماسا, بۇگىنگى ۇرپاق ەلىم دەگەن ۇلا­عاتتى سەزىمدى جۇرەگىنە دارىتا الار ما ەدى؟ ەن­دەشە, تاريحقا ەسەسى كەتىپ, قيىندىققا توزگ­ەن حالقىمىزدىڭ بۇگىنگى تاعدىرى تۋرالى تەبىرەنىس – پرەزيدەنتىمىز تۋرالى تولعانىسپەن ساباقتاس بولۋى زاڭ­دىلىق. قازاقتى قابىرعالى ەل ەتىپ, بابالار تۇسىنە ەنبەگەن وسىنشاما كەرەمەتكە تولى قۇدىرەتتى جاساعان ەلباسىنىڭ كەمەڭگەرلىگى تۋرالى قالاي ايتساق تا جاراسادى. تەك­تىلىك دەگەن تەگىنە تارتقىزباي قويماي­دى ەكەن دەگەن راس. ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ارعى تەگى قازاق تاريحىندا قولباسشىلىعىمەن, بيلىگىمەن, شە­شەن­دىگىمەن وشپەستەي ءىز قالدىرعان قاي­راتكەرلەردىڭ ۇرپاعى. بابالارى – ەڭسەگەي بويلى ەسىمحاننىڭ تۋىن ۇستاعان قول­باسشى قاراساي باتىر, قاراساي ۇلى كوشەك باتىر, نازارباي بي دەپ تىزبەلەنە بەرمەك.

تەلەگەي تەڭىز ءبىلىم مەن قاجەتتىنى تاڭ­داي بىلەتىن اسا سەزىمتال زەرەكتىك قا­سيەت­­تىڭ ارقاسىندا ەلباسىمىز اقش-تىڭ وتكەن عاسىردىڭ وتىزىنشى جىلدا­رىنداعى رۋزۆەلتتىڭ « ۇلى داعدارىستان شىعۋ» جولىن, قىتايداعى دەن سياوپين جۇرگىزگەن  «ايداھاردىڭ سەكىرىسىن», مالايزيا جوس­پارى سىندى ىركىلىستەن جەتەلەپ الىپ شىققان الەمدىك تاجىريبەلەردى ورىندى ەسكەردى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرە­زيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆ – حالقى­نىڭ باعىنا تۋعان دارا, دانا تۇلعا, كو­رەگەن كوشباسشى, سارابدال ساياساتكەر. تاۋەلسىزدىكتىڭ كوك بايراعىن بيىكتە جەلبىرەتكەن ەلباسىنىڭ ءومىرى مەن ەڭ­بەك جولى كوپكە ۇلگى, وسكەلەڭ ۇرپاققا ونەگە ەكەنى ايدان انىق. ەلباسىنىڭ: «وتانداستارىمنان بولەك ۋايىمىم دا جوق, ولاردان بولەك قايعىم دا جوق. نەنى بولسا دا ەلمەن بىرگە كورەمىن, ەلمەن بىرگە توزەمىن, ەلمەن بىرگە جەڭەمىن»  دەگەن ءسوزى ەشكىمگە ءشۇبا كەلتىرمەيدى. مۇنداي قاراپايىم, حالىقتىق ءارى جان تەبىرەنتەرلىك ءسوزدى ەلباسىمىز كۇندە ايتۋمەن كەلەدى. ىسىمەن دە, شەشىمىمەن دە, ءاربىر تىڭ باستاماسىمەن دە, قىزمەت بارىسىنداعى قامقورلىعىمەن دە ايتتى. ويتكەنى بۇل ءسوز ونىڭ ماڭگىلىك سەرىگى بولعان ادامدىق, ازاماتتىق, قايراتكەرلىك كرەدوسى, كوشباسشىلىق تۇجىرىمى!

قىتاي ەلىنە بارعان ساپارىمنىڭ بىرىندە: ء«داۋىر الماسىپ جاتقاندا ءومىر سۇرمە» دەگەن قىتاي ماقالىن ەستىپ, ءىشىمدى جيىپ الدىم. نەتكەن سۇمدىق ءسوز! ويتكەنى وتكەن عاسىردىڭ سوڭى عاسىر مەن عاسىر الماسىپ, زامان وزگەرىپ جاتقان تۇسقا تۋرا كەلگەن-ءدى. ءبىز وسى كۇنگە كەدەيشىلىكتىڭ تاقسىرەتىن تارتىپ, سانامىزدان ايىرىلا جازداپ ارەڭ ىلىككەن ەدىك. نارىقتىڭ قوس بۇيىردەن قادالعانى تاعى بار, وزگە ەلدەر دە قولداۋ كورسەتەرلىك دەڭگەيدە ەمەس-ءتى. سونشالىقتى اۋىرتپالىقتى موينىنا الۋىنىڭ سىرىن كەيىنىرەك بىلدىك. ول ەلگە سەندى, بولاشاققا ءۇمىت ارتتى. ونى ەلبا­سىنىڭ: «بۇل دۇنيەدە ءبىزدىڭ ءبىر عانا وتا­نىمىز بار, ول – تاۋەلسىز قازاقستان» دەگەن جۇ­رەكجاردى سوزىنەن-اق بىلە بەرسە بولادى.

ۇلت كوشباسشىسى جايلى اڭگىمە تولاستامايدى. ول مۇحيت كوكجيەگى ءتارىزدى ارناسىن كەڭگە سالا بەرەتىن بولادى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاسامپازدىقتىڭ شىنايى كورەگەن تۇلعاسىنا اينالعان تەڭدەسسىز تۇلعا.

الەم حالىقتارى ءالى كۇنگە تاۋەل­سىزدىكتىڭ العاشقى تاڭىندا قازىناسىندا كوك تيىنى جوق مەملەكەتتىڭ نارىق قىسپاعىنان قالايشا سىتىلىپ شىعىپ, الەمدىك دەڭگەيدەگى قيساپسىز جەتىستىككە كوتەرىلۋ قۇپيامىزعا كوز جەتكىزە الماي كەلەدى. مۇنىڭ ەش قۇپياسى جوق. دارىندى باسشى ەلى ءۇشىن تەڭدەسسىز تاعىلىم مەكتەبى بولاتىن وتكەنىمىزدىڭ قۇپياسىن جاڭا قىرىنان اشا ءبىلدى. قازاق تاريحى تۇرماق, تۇركى الەمىنىڭ مەملەكەتتىلىك تاريحىنىڭ بارلىق كەزەڭدەرىنىڭ بۇگە-شىگەسىن جەتىك مەڭگەرىپ, قاي تۇستا قاتە جىبەرىپ, قاي كەزەڭدە ورلەۋگە بەتتەگەنىن عىلىمي دانا­لىقپەن دامىتا وتىرىپ, تابيعاتىندا قان­مەنەن تۋا بىتكەن كەمەل كوسەمدىگىنىڭ ارقا­سىندا ساناسىندا سارالايتىن عۇ­لا­ما ساياساتكەر بولعاندىقتان, جاڭا قوعامدا تەرەڭ تامىرلى تۇجىرىمدامالى ەڭبەك­تەردىڭ اۆتورىنا اينالدى. ول سونىسىمەن دە قايتالانباس تالانت رەتىندە ماڭگى جاسايدى. ويتكەنى قازاق ەلىن تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە جاڭعىرتىپ قۇرۋدىڭ ۇشار باسىندا تۇرعانى حالىق جادىنان كەتپەك ەمەس. ۇلتىنىڭ باعىنا, كەمەل ۇرپاقتىڭ بولاشاعىنا تۋعان دارىندى ۇلت كوشباسشىسىنىڭ تۋعان ەلى ءۇشىن ىستەيتىن جاسامپاز ەڭبەگى ءالى تالاي جالعاسىن تابا بەرمەك! حالىق ايتسا, قالت ايتپاسى ءمالىم, ول – ەلى ءۇشىن تۋعان ەرەن ازامات. سوندىقتان ۇلت كوشباسشىسىن تۋعان حالقى ءبىر اۋىزدان قولداۋمەن كەلەدى.

سارسەنعالي ءابدىماناپوۆ,

قازاق ەكونوميكا, قارجى جانە

حالىقارالىق ساۋدا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى,

قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى