اباي ءىلىمىن يگەرۋ زاماناۋي كەزەڭدەگى قازاقستاندىق رۋحاني بولمىس ءۇشىن وتە ماڭىزدى ەكەنىن ەلىمىزدىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ ءوزىنىڭ «Egemen Qazaqstanda» جارىق كورگەن ىرگەلى ماقالاسىندا ايتىپ كەتكەنى بەلگىلى. شىنىمەن دە, زياتكەرلىك ۇلتتى قالىپتاستىرۋدىڭ قاينار كوزى – ۇلى دالانىڭ رۋحاني بايلىعىن, اسىرەسە دانالىققا تولى عۇلامالاردىڭ ىلىمدەرىن تەرەڭ يگەرۋدە ەكەنى انىق.
قازىرگى زاماندا حالقىمىزدىڭ تاريحي تۇلعالارىنىڭ, ونىڭ ىشىندە اباي مۇراسى شىعىس پەن باتىس فيلوسوفياسىنداعى وزىق دۇنيەتانىمدىق ۇستانىمداردىڭ قازاق توپىراعىنداعى توعىسۋى عانا ەمەس, بۇل – حالقىمىزدىڭ تەرەڭنەن تامىر تارتقان رۋحاني قۋاتىنىڭ جاڭادان قالىپتاسىپ جاتقان دۇنيەنى ءتۇسىنۋ بويىنشا وزىندىك سيپات پەن جاڭا كوركەمدىك ءادىس تاۋىپ, الەمدىك رۋحاني مادەنيەت تورىنە قاراي اسقاقتاۋى. ۇلى اباي ۇلتتىق مادەنيەتىمىزدىڭ, ۇلتتىق وي جۇيەمىزدىڭ بويىنداعى بۋلىققان قاينار بۇلاقتىڭ كوزىن اشتى. بۇعان دالەل – الەۋمەتتىك بولمىس تۋرالى تەرەڭ ءىلىمى. وسىعان وراي مەملەكەت باسشىسىنىڭ اباي مۇرالارىنا, شىعارماشىلىعىنا ەرەكشە نازار اۋدارۋى بەكەر ەمەس.
اباي قازاق قوعامىنىڭ تاپ بولعان الەۋمەتتىك داعدارىسىنىڭ قايشىلىقتى دا كۇردەلى احۋالىن پايىمداي وتىرىپ, «بولمىستىق جوبانى» ويلاستىرادى. ءداستۇرلى قازاق قوعامى بولمىسىنىڭ ىرگەتاسى ەداۋىر سوگىلگەندىكتەن جانە ونىڭ بۇرىنعى باعىتتا دامۋى ەشقانداي پايدا اكەلمەيتىنىن بىلگەندىكتەن ول بۇرىنعى الەۋمەتىك ونتولوگيانى قابىلداي المايدى. بىراق قوعام دا, ابايدىڭ ءوزى سياقتى بولمىستىڭ مىزعىماس ىرگەسىنە, مىقتى تىرەۋگە مۇقتاج بولدى. ونى ىزدەۋ ابايدى جان ازابىنا سالادى, ول مۇراتقا دەگەن ساعىنىشپەن قاتار جۇرەدى, تەرەڭ قايعى-مۇڭدى بويىنا سىڭىرەدى, بىراق بۇل ىزدەنىس ادامدى رۋحاني تۇرعىدان كوتەرەتىندەي مۇراتتى بەكىتۋگە جانە ونىڭ باقىتقا جەتۋىنە باعىتتالعان.
مۇنداي نەگىز, ويشىلدىڭ تولعاۋلارى بويىنشا, ءابسوليۋتتى باستاۋ, ادامنىڭ ومىردەگى باستى ءارى جالعىز تىرەگى – قۇداي دەپ تانىلادى. قۇدايدىڭ بارلىعىن, ۇيىمداستىرۋشى, ۇيلەستىرۋشى قۇدىرەتىن اشا ءتۇسىپ, ادامنىڭ رۋحاني بولمىسىنا جاقىندايدى. «ادام ومىرىندەگى ەڭ باستى نارسە رۋحانيلىق», – دەگەن تۇيىنگە كەلەدى. ماسەلەن, اباي «قارا سوزدەردىڭ» التىنشى سوزىندە – ء«وزىڭ ءتىرى بولماي, كوكىرەگىڭ ءولى بولسا, اقىل تابۋعا ءسوز ۇعا المايسىڭ. ادال ەڭبەكپەن, ەرىنبەي ءجۇرىپ مال تابۋعا جىگەر قىلا المايسىڭ», دەيدى. اقىل تابۋدىڭ ەڭ نەگىزگى كىلتى ادالدىق پەن ەڭبەكقورلىق دەپ تۇرعانىن بايقايمىز. رۋحانيلىقتىڭ ءوزى قۇبىلىس رەتىندە وسى ەكى نەگىزگە ارقا سۇيەيتىنى بەلگىلى.
ءوز شىعارماشىلىعىندا اباي ومىرلىك جولايرىقتا تۇرعان ادامنىڭ كەيپىن سۋرەتتەيدى. ول ءوزىنىڭ ىلىمىندە ءومىر سۇرگەن قوعامنىڭ بۇرىنعى تۇعىرلارى مەن قۇندىلىقتارى كەلمەسكە كەتكەندىكتەن وتكەنىنەن ايرىلعان جانە قازىرگىسى تايعاناق ءارى تۇراقسىز بولعاندىقتان وسى شاعى جوق ادامنىڭ جاعدايىن كەسكىندەيدى. اقىرىندا, بۇل وسى تايقىمالى, تۇسىنىكسىز ءارى كەيدە قاسىرەتتى بولمىستان كوڭىلگە ءۇمىت ۇيالاتاتىن كەلەشەكتىڭ كەسكىنىن قۇراستىرۋعا تىرىساتىن ادامنىڭ جاعدايىن بەينەلەيدى. اسىرەسە مۇنىڭ سوڭعىسى وتە قاجەت, ويتكەنى ويشىلدىڭ كامىل سەنىمىنشە, « ۇلى ماقساتى نەمەسە ورتاق اقيقاتى جوق حالىق رۋحاني ولىك. ال ءومىر بولماعان جەردە, كەمەلدەنۋ دە بولمايدى». بۇل جەردە الەۋمەتتىك بولمىستاعى ۇنەمى ۇزدىكسىز جاڭعىرىپ, جاڭارىپ وتىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعى اتاپ وتىلگەندەي. الەۋمەتتىك عىلىمدا جاڭارماعان, دامۋى تەجەلىپ قالعان قوعامدى ستاگناتسياداعى الەۋمەتتىك قۇرىلىم دەپ ەسەپتەيدى. دامۋ جولىندا بولماعان الەۋمەتتىك سۋبەكت قۇلدىراۋ جولىنا تۇسەتىنى دە انىق.
ابايدىڭ ۇستانىمىنىڭ, ءبىزدىڭ پىكىرىمىزشە, ابايعا دەيىنگى الەۋمەتتىك ونتولوگيامەن (بولمىس تۋرالى ىلىممەن) قايشى كەلەتىن قىرلارى مىنا تۇستا: ادامنىڭ بارلىق جان-دۇنيەسى باي بولسا, اۋەل باستان قوعامداعى رۋحاني باي بولىپ كەلەتىن ادامعا اينالادى جانە وزگە ادامدارمەن ءوز قاتىناسىن دۇرىس قۇرا بىلگەن ادام قوعامدىق جۇيەنىڭ باستاپقى ىرگەلى نۇكتەسىنە اينالادى. ەگەر بۇرىنعى ونتولوگيالىق ۇستىن رۋدىڭ تۇعىرلارىنا باسىمدىق بەرە وتىرىپ, رۋلىق قاۋىمنىڭ جەتەكشىلىگىن ۇستانسا, ال اباي ءۇشىن بۇل ۇستىن توبىردىڭ, ونىڭ ۇستىنە قاراڭعى توبىردىڭ ۇستەمدىگىنە, بوتەن پىكىر مەن رۋلىق پايىمنىڭ ۇستەمدىگىنە اينالىپ شىعادى. مىنە, سوندىقتان الەۋمەتتىڭ بولمىسى سياقتى, ادامنىڭ بولمىسى دا, ابايدىڭ پايىمداۋىنشا, اعارتۋسىز, ءبىلىمدى يگەرمەي مۇمكىن ەمەس, مىنە, سوندىقتان قازاق حالقىن ءبىلىم مەن عىلىمدى يگەرۋگە شاقىرعان ابايدىڭ ۇندەۋى بارعان سايىن ماڭىزدى بولا تۇسۋدە. قازاق ويشىلىنىڭ بۇل ۇندەۋى, جانايقايى قازىرگى تەحنولوگيالىق پروگرەسس زامانىندا دا ءوزىنىڭ وزەكتىلىگىن جويعان ەمەس. سوندىقتان ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك بولمىسىندا زياتكەرلىك ۇلتتى قالىپتاستىرۋدىڭ جانە ونى پارمەندى دامىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن زيالى قاۋىم نازاردان تىس قالدىرماعانى ابزال.
ابايدىڭ الەۋمەتتىك ونتولوگياسىندا الەۋمەتتىك ساتىداعى نەمەسە الەۋمەتتىڭ ۇيىمداستىرۋىنداعى جەكە ادامنىڭ الاتىن ورنى, ونداعى ءرولى – قايتا جاڭعىرتىلعان جانە وندىرىلەتىن قۇبىلىس. ونىڭ ۇستىنە ونى اباي تولىققاندى ادام ەمەس, شەنەۋنىك, جاراتۋشىنىڭ نۇرىمەن شابىتتانباعان تۇلعا, تابىنۋشىلىقتى عانا جاقتاۋشى, باسقارىلاتىن الەۋمەتتىك ءوزارا ارەكەتتەردىڭ جاعىمسىز ناتيجەسى رەتىندە قاراستىرادى. اباي ادامداردى ەكىجۇزدىلىككە, وتىرىكشى نەمەسە وسەكشىگە اينالدىراتىن, دوستىقتى ساتىپ كەتۋگە جانە جاعىمپازدىققا ماجبۇرلەيتىن, بولەكتەنۋدەن تۋىندايتىن رۋحانيلىقتان جۇرداي جانە تىلسىم سىرتقى كۇشتىڭ ىقپالىمەن بولاتىن كۇناھار اسەردى دە ايقىن ءتۇسىنىپ, كورسەتىپ بەرەدى. دەمەك, قوعامداعى ادامي قالىپتاسۋدىڭ ءار قيلى جولى بار ەكەنىنە مەڭزەيدى. بىراق ەشكىم دە «قولىن مەزگىلىنەن كەش سەرمەمەسىن» دەگەندەي تىلەگىن ءبىلدىرىپ وتىرادى.
ول تۇلعانىڭ ءمان-ماڭىزىن العىرلىقپەن تەرەڭ تۇسىنە ءبىلدى, ادامدى اسقاقتاتتى جانە «ادام بول!» تۇجىرىمىن فيلوسوفيالىق ۇستىن دەڭگەيىنە دەيىن كوتەردى. بۇل نەگىزدەر ءبىزدىڭ ويىمىزشا, ونىڭ الەۋمەتتىك ونتولوگياسىنىڭ ءمانىن بىلدىرەتىنى انىق. مۇنداي ونتولوگيادا قوعام ادامعا قىسىم كورسەتپەيدى جانە ونى الەۋمەتتىك جۇيەنىڭ جاي بۇراندىسى نەمەسە ونى ءوندىرىستىڭ مەحانيكالىق قوسىمشاسى ەتپەيدى, كەرىسىنشە, ءاربىر ادام رۋحاني جانە ادامگەرشىلىك تۇرعىدا دامي وتىرىپ, جۇرەگىنىڭ تۇكپىرىندە جاراتقاننىڭ وسيەتتەرىنە دەگەن ادالدىقتى ساقتاي وتىرىپ, ءوزىنىڭ ار-وجدانىنىڭ ۇنىنە قۇلاق تۇرە كەلە, قوعامدىق تۇتاستىقتى قۇرايدى, قوعامنىڭ بىرلىگىن نىعايتادى. ءدال وسى سەبەپتى, ءبىزدىڭ پىكىرىمىزشە, اباي ادامداردىڭ دوستىعىنا, باۋىرمالدىعىنا سونشالىقتى ۇلكەن كوڭىل بولەدى. قوعامدىق قاتىناستار مەن قوعامدىق ءوزارا ارەكەتتەردىڭ وسى باستى ەكپىنى ويشىلدىڭ پوەزياسىندا دا جۇيەلى تۇردە ەستىلەدى جانە ونىڭ فيلوسوفياسىندا دا بىردەي تاباندىلىقپەن جۇرگىزىلەدى. ادامداردىڭ ءبىر-بىرىنە كومەكتەسۋى قايىرىمدى قوعامنىڭ العاشقى شارتى ەكەندىگىن كەزىندە شىعىستىڭ عۇلاماسى ءابۋ ناسىر ءال-فارابي دە ايتىپ كەتكەن بولاتىن.
«ادام بول!» ۇستىنى اقىلدىڭ ادامگەرشىلىك قاتىناستار سالاسىنا ەنۋىنىڭ ءمانىن ۇعىنۋعا دا سەپتىگىن تيگىزەدى, ويتكەنى ول ادامي قارىم-قاتىناستى تەك ادامنىڭ ادامعا دەگەن سىرتقى باعىتى تۇرعىسىنان عانا ەمەس, ادامنىڭ ءوز وزىنە ىشكى باعىتتىلىعىنان دا, ءاربىر جەكە ادامنىڭ ىشىندەگى ار-ۇياتتىڭ ءۇنىن دە سيپاتتايدى. ادامگەرشىلىك قىلىق, اباي بويىنشا, قاشاندا تەك سىرتقى جاعدايلارعا, نورمالار مەن داستۇرلەرگە عانا سايكەس بولماي, ىشكى اقىل-ويىڭا سانالى تۇردە باعىنىپ, ىشكى ەركىڭ ارقىلى ارەكەت ەتۋدى بىلدىرەدى. اقىلعا ساي ارەكەت ەتۋ سوندىقتان ناعىز شىنايى ادامي ارەكەت رەتىندە پايىمدالادى.
ابايدىڭ كوزقاراستارىنا اقىل-وي ادامنىڭ سەزىمدەرىن, ەموتسياسىن, ەركىن قاداعالاۋعا قابىلەتتى دەگەن تۇجىرىم ءتان جانە سونىمەن بىرگە ادام, اباي بويىنشا, ءوز «جاراتىلىسىنىڭ» تۇتقىنىندا قالىپ قويماۋى ءتيىس, ول ودان تىسقا شىعىپ, ءوز تابيعاتىنان جوعارى تۇرۋى ءتيىس. تاربيەنىڭ, مادەنيەتتىڭ, ءبىلىمدى مولايتۋدىڭ ارقاسىندا ادام ءوزىنىڭ تابيعي نىشاندارىن جەتىلدىرۋى كەرەك. بۇل ابايدىڭ اعارتۋشىلىق-فيلوسوفيالىق تۇجىرىمداماسىنىڭ كۇرە جولى.
ابايدىڭ تۇلعاسىنا قاتىستى, ونىڭ ادامگەرشىلىك تۋرالى ويلارىنىڭ ومىرلىك پراكتيكالىق ۇستانىمىنان الشاقتاماعانىن سيپاتتايتىن تاعى ءبىر ماڭىزدى ءساتتى اتاپ ءوتۋ كەرەك. ونىڭ ار-وجدانىنىڭ ىشكى داۋىسى ودان ءوزىنىڭ تۋعان قازاق حالقىنىڭ تاعدىرىن شىنايى پايىمداۋدى تالاپ ەتتى, اششى دا بولسا حالىققا شىندىقتى ايتۋعا شاقىردى, ويتكەنى ونىڭ ىلىمىنە سايكەس, ۇلى ماقساتى نەمەسە ورتاق اقيقاتى بولماعان حالىق رۋحاني سىرقات كۇيدە بولادى. ال ءومىر بولماعان جەردە جەتىلۋ دە بولمايدى. قازاق حالقىنىڭ رۋحاني كۇش-جىگەرىنىڭ سارقىلماس باستاۋىنا اينالىپ, ۇزدىكسىز رۋحاني كەمەلدەنۋدىڭ ۇلى جولىندا ونى اسقاقتاتا بىلگەن ءوزىنىڭ «ادام بول!» ۇستىنىنا نەگىزدەلگەن فيلوسوفياسىنىڭ ادامگەرشىلىك تالابىن ومىرگە ەنگىزگەن ابايدىڭ ومىرلىك ۇستانىمى وسىنداي بولدى. ءبىز بۇگىندە جۇرەكپەن سەزىنىپ, اقىلمەن سارالاپ ويلانا الاتىن ادامنىڭ قابىلەتىن قالىپتاستىرۋىمىز كەرەك.
ابايدىڭ الەۋمەتتىك ونتولوگياسىنىڭ جوعارىدا اتالعان قىرلارىنان باسقا ءبىر وزگەشەلىگى, ءبىزدىڭ پىكىرىمىزشە, ونىڭ ەندى رۋلىق تسەنتريزم ۇستانىمىندا قالىپ قويماي, ودان جالپى حالىقتىق بيىككە اسقاقتاعانىندا, بىراق قازىرگى زاماندا بەلەڭ العان داراشىلدىق ۇستانىمىنا, كاپيتاليستىك وزىمشىلدىككە دە مۇلدەم «اسىقپايتىنىمەن» سيپاتتالاتىنىن بايقايمىز. مۇنى ويشىل مىنا سوزدەرىمەن تاماشا ءارى ەرەكشە ءماندى بىلدىرگەن: «وزىمشىلدىكتىڭ كەز كەلگەن كورىنىسى سياقتى, داراقى ماقتانشاقتىق تا بۇل دۇنيەدە تالاي ادامدى بۇزادى. سوندىقتان مولدا بولۋ از, ادام بولۋعا ۇمتىلعان ابزال». اباي قوعامدىق قاتىناستار مەن بايلانىستارعا ەنگەن ادام قوعامدىق جۇيەنىڭ باسى مەن اياعى, ونىڭ دامۋىنىڭ كەپىلى دەگەن تۇجىرىمنان شىعادى. بىراق سوعان قاراماستان, قازاق قوعامىندا ورىن العان قايشىلىقتار مەن جاعىمسىز ايعاقتاردى كورە وتىرىپ, ول اقىلدى وزىمشىلدىكتى قاتاڭ تۇردە قابىلداي المايدى, ويتكەنى بۇل مۇرات, بۇل ۇستانىم ادامدى بۇزادى, ونى قارىم-قاتىناستىڭ باستى جانە انىقتاۋشى فورماسى «ارالاسۋ, ءوزارا قاتىناس» بولىپ تابىلاتىن الەۋمەتتىك ونتولوگيانىڭ قويناۋىنان ءوسىپ شىعاتىن ادامگەرشىلىكتەن ايىرادى.
بۇل – «مەن» جانە «وزگەنىڭ» بەتپە-بەت كەزدەسۋى ىسكە اساتىن, ءان-ايتىستاردا دارا تۇلعالاردىڭ بىرىككەن شىعارماشىلىعىنان تۋىندايتىن, جولاۋشىعا قۇرمەتپەن قارايتىن قوناقجايلىق تۇرىندە ادامي قاتىناستاردى بەكىتەتىن ىرگەلى نەگىز بولاتىن جانە ابايدىڭ تىلىمەن ايتقاندا, «ادام بولمىسىنىڭ نەگىزىن» قۇرايتىن جەكە ادامداردىڭ تىكەلەي بايلانىسىنىڭ فورماسى. بۇل, ابايدىڭ ىلىمىنە سايكەس, «قابىلداۋدىڭ تىرىلىگىن», «جاقىن تەكتىنىڭ تارتىلىس كۇشىن» جانە جۇرەك سەزىمتالدىعىن بىلدىرەدى.
اباي ءۇشىن ادام بولۋ نەنى بىلدىرەدى؟ ادام بولۋ, ەڭ الدىمەن, ءوز جۇرەگىڭدە قۇدايمەن ۇندەسۋدى جانە بىلىمگە, ادىلدىككە جانە قايىرىمدىلىققا ۇمتىلۋدى بىلدىرەدى. بۇل جاراتقاننىڭ ادامنىڭ ماڭدايىنا جازعان جازمىشىنا سايكەس بولۋدى اڭعارتادى, بۇل ادامدارعا جاقسىلىق جاساۋدى, ولارعا ءبىلىم نۇرىن اكەلۋدى جانە ادال ءارى مەيىرىمدى بولۋدى بايقاتادى. بۇل ادامگەرشىلىك قاسيەتتەرگە يە بولۋ جانە ولاردى جەتىلدىرۋ, اباي بويىنشا, عىلىمعا, سەنىمگە جانە ومىرگە دەگەن ادالدىق پەن جىگەر ارقىلى مۇمكىن بولادى. ادامشىلىق – وندا قوعام ءوزىن-ءوزى ىسكە اسىرۋى ءتيىس جالپىعا ورتاقتىقتىڭ فورماسى. قوعامدا نەگىزگى ورىندى ساياسي, ەكونوميكالىق نەمەسە باسقا قاتىناستار ەمەس, ادامگەرشىلىك قاتىناستار الۋى ءتيىس. «ادامنىڭ ءمانىن, – دەپ تۇيىندەيدى ويشىل, – ماحاببات, ادىلدىك جانە رۋحانيلىق قۇرايدى. ادامداردىڭ بۇل باستاۋلارسىز كۇنى جوق. ولار ارالاسپايتىن جانە قانداي دا ءبىر ادامي تاعدىردىڭ الدىن المايتىنداي ومىردە بىردە-ءبىر جاعداي بولمايدى. اللا تاعالا عالامدى وسىلاي جاراتقان».
اباي شىعارماشىلىعى – قازاق حالقىنىڭ باي رۋحانياتىنىڭ شوعىرلانعان كورىنىسى. اباي – قازاق حالقىنىڭ ار-وجدانى! قازاق مادەنيەتىندە حالقىنىڭ كەمشىلىكتەرى مەن جاماندىقتارى تۋرالى ودان وتكىر جازعان كىم بار؟ كىم ودان ارتىق اعارتۋشىلىق ارقىلى قاراڭعىلىقتان قۇتىلۋدىڭ قامىن ويلادى؟ اباي قازاق قوعامىنىڭ ىشىندەگى الاۋىزدىق پەن قىرقىستان, ءتۇرلى پالەكەتتەردەن شارشاعانى مەن كوڭىلى قالعانىنا قاراماستان, بۇل قوعامنىڭ ءوزىنىڭ جەتىلمەگەن الەمىن وزگەرتۋگە, كەمەلدىكتىڭ بيىگىنە جەتۋگە مۇمكىندىگى بار ەكەنىن كورسەتىپ بەردى. ابايدىڭ فيلوسوفياسى ءارتۇرلى مادەنيەتتەردىڭ تۇيىسكەن تۇسىن بىلدىرەدى, ول مادەنيەتتەردىڭ ءبىر-بىرىمەن جانە اۆتوردىڭ وزىمەن ءوزىنىڭ سۇحباتىن ايقارا اشادى. اباي ۋاقىتتان تىس جانە كەڭىستىك شەكارادان تىس بيىك كەمەلدىككە دەگەن جالپىادامزاتتىق ۇمتىلىستى ءبىلدىرۋشى, سوندىقتان ول ارقىلى جانە ونىڭ شىعارماشىلىعى ارقىلى قازاق مادەنيەتى الەمنىڭ كوپتەگەن مادەنيەتتەرىنە ۇيلەسە تۇسىنىكتى بولىپ شىقتى. قازاق حالقى جانە ونىڭ باي رۋحاني مۇراسى وزگە حالىقتاردىڭ وكىلدەرىنىڭ جۇرەگىنەن ورىن تەپتى جانە بۇل ۇدەرىس – جاڭا بۇگىنگى ادامزاتتىق قاۋىمداستىقتى قالىپتاستىرۋدىڭ, ونىڭ گۋمانيستىك قۇندىلىقتارى مەن مۇراتتارىنىڭ باستاۋى.
بۇل جاعداي وتكەن زامان مەن قازىرگىنى ءتۇسىنۋدىڭ كىلتى دەگەن بەلگىلى اقيقاتتى دالەلدەي تۇسەدى. ءبىزدىڭ قازىرگىمىز – بۇل بارعان سايىن جاھاندانا تۇسكەن الەم, وندا حالىقتار مەن مادەنيەتتەر بارعان سايىن ءبىر-بىرىنە ءوزارا تاۋەلدى بولا تۇسەدى. ابايدىڭ ونتولوگيالىق كوزقاراستارىنان ءونىپ شىققان رۋحاني الەۋەتتى ساقتاۋ, ونى جاڭا تاريحي جاعدايلاردا دامىتۋ – ءبىزدىڭ بۇگىنگى كەزەڭنىڭ جانە زامانداستارىمىزدىڭ مىندەتى. بولمىسىمىزدىڭ قانشالىقتى شىنايى ەكەندىگىن پايىمداۋعا ءبىزدى جاقىنداتا تۇسەتىن تاريحي وتكەننىڭ ءنارلى ءدانى ونى باعا جەتپەس قازىناعا اينالدىرادى, ال ءبىزدى رۋحاني كەمەلدىككە جانە باسەكەگە قابىلەتتى قازاق ۇلتىنىڭ ۇمتىلۋىنا يتەرمەلەيدى دەگەن وي تۋىندايدى. مىنە سوندىقتان اباي – قازاق حالقىنىڭ جان-جۇرەگى مەن اقىل-ويى – XXI عاسىرداعى جاھاندىق الەۋمەتتىك-مادەني وزگەرىستەر داۋىرىندە رۋحاني ءوسۋ مەن اعارتۋدىڭ قاينار كوزىنە اينالادى. سونىمەن ابايدىڭ ونتولوگيالىق ءىلىمى قازىرگى جاھاندانۋعا بايلانىستى تۋىندايتىن كۇردەلى ماسەلەلەردى, ولاردىڭ ىشىندە ەركىندىك پەن رۋحانيات پروبلەماسىن تالداۋعا ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزەرى ايدان انىق.
كەشەگى كەڭەس زامانىندا دا ىشتەگى ارمانىن سوزبەن جەتكىزە الماعان زيالى ازاماتتارىمىزدىڭ ۇلى بابا عاقليالارىن اسپەتتەپ, ءۇنىنىڭ الىسقا جەتۋىنە جاعداي جاساۋىنىڭ ءبىر سىرى وسىندا جاتىر. قازاقتىڭ كۇيلەرى مەن ونەر تۋىندىلارىن ۇزبەي تىڭداعان ۇرپاقتىڭ ءورشىل رۋحىن بويىنا ءسىڭىرىپ وسپەۋى مۇمكىن ەمەس. سول رۋح, مىنە, بۇگىن جاھاندانۋ زامانىندا ءبىزدىڭ ەگەمەن ەلىمىزدى دەربەس دەموكراتيالىق جولمەن قايتا قۇرىپ, مادەنيەتىمىزدى دامىتىپ, بۇكىل دۇنيەتانىمىمىزدى تۇلەتۋدەمىز. مادەني جانە رۋحاني مۇرانى يگەرۋ, ۇلى تۇلعالارىمىزدىڭ ەسىمدەرىن جاس ۇرپاق جادىنا ورنىقتىرۋ – زاماناۋي كەزەڭدە حالىق رۋحىن جانداندىرۋدىڭ, جاڭعىرتۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى, زيالى قاۋىمنىڭ تاريح الدىنداعى پارىزى.
ابدىمالىك نىسانباەۆ,
ۇعا اكادەميگى