اتامەكەنگە ات باسىن بۇرعاندار

رەسمي دەرەكتەرگە سۇ­ي­ەن­­سەك, ەرتىس­ بويىن­داعى ەلدى مە­كەندەرگە بيىل 977 قانداس كوشىپ كەلۋى كەرەك. كۆوتاعا ىلىككەندەرگە قانداي كومەك تۇرلەرى تيەسىلى؟ بۇل سۇراققا وڭىرلىك جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ باسشىسى سامال قادىروۆا جاۋاپ بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, كوشىپ كەلۋشىلەرگە مەملەكەت تاراپىنان كوپتەگەن ماتەريالدىق كومەك ءتۇرى قاراستىرىلعان.

– ەڭ اۋەلى كوشۋگە ارنالعان سۋبسيديا – وتباسىنىڭ ءاربىر مۇشەسىنە 70 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش (اەك) مولشەرىندە بىرجولعى تولەم, ودان سوڭ تۇرعىن ءۇيدى جالعا الۋ جانە كوم­­مۋنالدىق قىزمەتتەردى تو­­لەۋ شىعىندارىن وتەۋگە ارنال­عان سۋبسيديا ء(بىر وتباسىنا 15-تەن 30 اەك-كە دەيىن) تولەنەدى. وعان قوسىمشا ەكونوميكالىق ۇتقىرلىق سەر­تيفيكاتى (1625 اەك مول­شەرىندە) دا كوشىپ كەلۋشى­لەرگە تيەسىلى, – دەيدى باسقارما باسشىسى.

جىل سايىن قانداستار مەن قونىس اۋدارۋشىلاردى قابىلداۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسىنا سايكەس ەلدى مەكەندەر ءتىزىمى بەكىتىلەدى. بۇل جەردە كوشىپ كەلۋشى قونىستاناتىن ەلدى مەكەندى ءوزى تاڭدايتىنىن ەسكەرگەن ءجون. قانداستارىمىز كوبىنە ول جەردە تۋىستارى مەن تانىستارىنىڭ كوپ بولۋىنا ءمان بەرەدى. ماسەلەن, بىلتىر وبلىسقا 1016 قانداس كوشىپ كەلگەن. قانداستاردىڭ دەنى قىتاي, تۇرىكمەنستان, موڭعوليا, وزبەكستان, رەسەي,  ت.ب. مەملەكەتتەردەن قونىس اۋدارعان. كوشى-قون ورگاندارى كەيىنگى جىلدارى قىتايدان اتامەكەنىن ىزدەپ كەلىپ جاتقاندار سانى ارتا تۇسكەنىن ايتادى.

اتاپ وتەرلىگى, ىشكى كوشى-قون باعدارلاماسى بويىنشا وتكەن جىلى وڭىرگە 1422 ادام كوشىپ كەلگەن. ولار پاۆ­لودار, اقسۋ, ەكىباستۇز قا­لا­لارىنا, سونداي-اق جەلە­زين, ەرتىس, تەرەڭكول, پاۆلو­دار جانە ۋسپەن اۋداندارىنا ورنالاستىرىلعان.

«ىشكى كوشى-قون اياسىندا كەل­گەندەردىڭ ىشىنەن جۇمىسقا قابىلەتتى 632 ادام بار, ونىڭ ىشىندە 176 ادام جۇمىسپەن قامتىلدى (5 ادام جەكە كاسىپ اشتى, 23 ادام مەملەكەت­تىك گرانت الدى). جۇمىسقا قابى­لەتتى 545 قانداسىمىزدىڭ 113-ءى جۇمىس ورىندارىنا تۇر­سا, 11 ادام مەملەكەتتىك گرانت­قا قول جەتكىزدى. وزگەلە­رىن­ جۇمىسقا ورنالاستىرۋ بو­­يىن­شا ءىس-شارالار قولعا الىن­عان», دەيدى سامال قادىروۆا.

ال ەڭبەك جانە حالىق­تى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيستر­لىگى­نىڭ مالىمەتىنشە, بىلتىر قازاقستانعا 6 843 ادام كو­شىپ كەلگەن, ونىڭ 2 234-ءى – قانداستارىمىز. بۇل تىزىم­دە ەرتىس-بايان ءوڭىرى كوش باس­تاپ تۇر – 2 190 ادام. مي­نيستر­لىكتەن اتاپ وتكەندەي, قابىل­دانىپ جاتقان ءىس-شارا­لار­دىڭ ناتيجەسىندە قونىس­تا­نۋ وڭىرلەرىندەگى كوشى-قون­نىڭ تەرىس سالدوسى 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 36%-عا تومەندەگەن. بۇل شارا­لار قونىس اۋدارۋشىلار مەن قانداستارعا ارنالعان الەۋ­مەتتىك جانە تۇرعىن ءۇي قول­داۋ­ىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

نەگىزى ەلىمىزدە قانداستار مەن قونىس اۋدارۋشىلاردى قابىلداۋعا ارنالعان Migration.enbek.kz پورتالى بەلسەندى تۇردە دامىپ كەلەدى. مينيسترلىك مالىمەتىنشە, پورتال ارقىلى بىلتىر جالپى 18 639 ءوتىنىش وڭدەلسە, ال پاي­دالانۋشىلاردىڭ جالپى سانى – 18 303. پورتالدىڭ ەڭ تانىمال قىزمەتتەرى قا­تا­رىن­دا ەتنوستىق قازاق مار­تە­بە­سىن الۋ, ىشكى قونىس اۋدا­رۋ,­ جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋ­مەتتىك قولداۋ ماسەلەلەرى بار. ەڭ كوپ سۇرانىسقا يە قىز­مەت­تەر قاتارىنا مىنالار جا­تادى: «قانداس» مارتەبەسىن بەرۋ – 6 928 ءوتىنىش, ونىڭ ىشىن­دە 3 859-ى ماقۇلدانعان; ەڭ­­بەك شارتىنا قول قويۋ نيەتى تۋرالى كەلىسىم – 5 508 ءوتىنىش; قو­­نىس اۋدارۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسى – 1 856 ءوتىنىش; كوشۋ بو­يىنشا سۋبسيديا تولەۋ تۋرا­لى ءوتىنىش – 1 330 ءوتىنىش. پور­تال زاماناۋي تسيفر­لىق شە­­شىمدەر ارقىلى مەم­لە­كەت­تىك ورگان­دار مەن ازامات­تار ارا­سىن­داعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى وڭ­تايلاندىرادى, سون­داي-اق­ شەتەلدىك جۇمىس كۇ­شىن تار­تۋعا ارنالعان بيزنەس-ۇدە­رىس­تەر­دى ىسكە اسىرادى.

پاۆلودار وبلىسى