كەيىنگى 9 جىلدا پاۆلودار وبلىسىنا 5726 قانداسىمىز كوشىپ كەلگەن. ولاردىڭ بارلىعىنا ءتيىستى تولەمدەر مەن كومەك تۇرلەرى كورسەتىلگەن. قانداستاردىڭ دەنى قىتاي, تۇرىكمەنستان, موڭعوليا, وزبەكستان, رەسەي, ت.ب. مەملەكەتتەردەن قونىس اۋدارعان.
رەسمي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, ەرتىس بويىنداعى ەلدى مەكەندەرگە بيىل 977 قانداس كوشىپ كەلۋى كەرەك. كۆوتاعا ىلىككەندەرگە قانداي كومەك تۇرلەرى تيەسىلى؟ بۇل سۇراققا وڭىرلىك جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ باسشىسى سامال قادىروۆا جاۋاپ بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, كوشىپ كەلۋشىلەرگە مەملەكەت تاراپىنان كوپتەگەن ماتەريالدىق كومەك ءتۇرى قاراستىرىلعان.
– ەڭ اۋەلى كوشۋگە ارنالعان سۋبسيديا – وتباسىنىڭ ءاربىر مۇشەسىنە 70 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش (اەك) مولشەرىندە بىرجولعى تولەم, ودان سوڭ تۇرعىن ءۇيدى جالعا الۋ جانە كوممۋنالدىق قىزمەتتەردى تولەۋ شىعىندارىن وتەۋگە ارنالعان سۋبسيديا ء(بىر وتباسىنا 15-تەن 30 اەك-كە دەيىن) تولەنەدى. وعان قوسىمشا ەكونوميكالىق ۇتقىرلىق سەرتيفيكاتى (1625 اەك مولشەرىندە) دا كوشىپ كەلۋشىلەرگە تيەسىلى, – دەيدى باسقارما باسشىسى.
جىل سايىن قانداستار مەن قونىس اۋدارۋشىلاردى قابىلداۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسىنا سايكەس ەلدى مەكەندەر ءتىزىمى بەكىتىلەدى. بۇل جەردە كوشىپ كەلۋشى قونىستاناتىن ەلدى مەكەندى ءوزى تاڭدايتىنىن ەسكەرگەن ءجون. قانداستارىمىز كوبىنە ول جەردە تۋىستارى مەن تانىستارىنىڭ كوپ بولۋىنا ءمان بەرەدى. ماسەلەن, بىلتىر وبلىسقا 1016 قانداس كوشىپ كەلگەن. قانداستاردىڭ دەنى قىتاي, تۇرىكمەنستان, موڭعوليا, وزبەكستان, رەسەي, ت.ب. مەملەكەتتەردەن قونىس اۋدارعان. كوشى-قون ورگاندارى كەيىنگى جىلدارى قىتايدان اتامەكەنىن ىزدەپ كەلىپ جاتقاندار سانى ارتا تۇسكەنىن ايتادى.
اتاپ وتەرلىگى, ىشكى كوشى-قون باعدارلاماسى بويىنشا وتكەن جىلى وڭىرگە 1422 ادام كوشىپ كەلگەن. ولار پاۆلودار, اقسۋ, ەكىباستۇز قالالارىنا, سونداي-اق جەلەزين, ەرتىس, تەرەڭكول, پاۆلودار جانە ۋسپەن اۋداندارىنا ورنالاستىرىلعان.
«ىشكى كوشى-قون اياسىندا كەلگەندەردىڭ ىشىنەن جۇمىسقا قابىلەتتى 632 ادام بار, ونىڭ ىشىندە 176 ادام جۇمىسپەن قامتىلدى (5 ادام جەكە كاسىپ اشتى, 23 ادام مەملەكەتتىك گرانت الدى). جۇمىسقا قابىلەتتى 545 قانداسىمىزدىڭ 113-ءى جۇمىس ورىندارىنا تۇرسا, 11 ادام مەملەكەتتىك گرانتقا قول جەتكىزدى. وزگەلەرىن جۇمىسقا ورنالاستىرۋ بويىنشا ءىس-شارالار قولعا الىنعان», دەيدى سامال قادىروۆا.
ال ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, بىلتىر قازاقستانعا 6 843 ادام كوشىپ كەلگەن, ونىڭ 2 234-ءى – قانداستارىمىز. بۇل تىزىمدە ەرتىس-بايان ءوڭىرى كوش باستاپ تۇر – 2 190 ادام. مينيسترلىكتەن اتاپ وتكەندەي, قابىلدانىپ جاتقان ءىس-شارالاردىڭ ناتيجەسىندە قونىستانۋ وڭىرلەرىندەگى كوشى-قوننىڭ تەرىس سالدوسى 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 36%-عا تومەندەگەن. بۇل شارالار قونىس اۋدارۋشىلار مەن قانداستارعا ارنالعان الەۋمەتتىك جانە تۇرعىن ءۇي قولداۋىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
نەگىزى ەلىمىزدە قانداستار مەن قونىس اۋدارۋشىلاردى قابىلداۋعا ارنالعان Migration.enbek.kz پورتالى بەلسەندى تۇردە دامىپ كەلەدى. مينيسترلىك مالىمەتىنشە, پورتال ارقىلى بىلتىر جالپى 18 639 ءوتىنىش وڭدەلسە, ال پايدالانۋشىلاردىڭ جالپى سانى – 18 303. پورتالدىڭ ەڭ تانىمال قىزمەتتەرى قاتارىندا ەتنوستىق قازاق مارتەبەسىن الۋ, ىشكى قونىس اۋدارۋ, جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك قولداۋ ماسەلەلەرى بار. ەڭ كوپ سۇرانىسقا يە قىزمەتتەر قاتارىنا مىنالار جاتادى: «قانداس» مارتەبەسىن بەرۋ – 6 928 ءوتىنىش, ونىڭ ىشىندە 3 859-ى ماقۇلدانعان; ەڭبەك شارتىنا قول قويۋ نيەتى تۋرالى كەلىسىم – 5 508 ءوتىنىش; قونىس اۋدارۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسى – 1 856 ءوتىنىش; كوشۋ بويىنشا سۋبسيديا تولەۋ تۋرالى ءوتىنىش – 1 330 ءوتىنىش. پورتال زاماناۋي تسيفرلىق شەشىمدەر ارقىلى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ازاماتتار اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى وڭتايلاندىرادى, سونداي-اق شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن تارتۋعا ارنالعان بيزنەس-ۇدەرىستەردى ىسكە اسىرادى.
پاۆلودار وبلىسى