بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى

ول قانداي بولماق؟

كەشە استاناداعى تاۋەلسىزدىك سارايىندا «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى – ەۋرازيالىق پەرسپەكتيۆالار» دەگەن تاقىرىپتا ءVىىى KAZENERGY ەۋرازيالىق فورۋمى ءوز جۇمىسىن باستادى.

ول قانداي بولماق؟

كەشە استاناداعى تاۋەلسىزدىك سارايىندا «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى – ەۋرازيالىق پەرسپەكتيۆالار» دەگەن تاقىرىپتا ءVىىى KAZENERGY ەۋرازيالىق فورۋمى ءوز جۇمىسىن باستادى.

جەر-انا بارعان سايىن ءوز ۇستىندە مەكەندەيتىن جەتى ملرد. ادامزاتتىڭ سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋدا كۇردەلى قيىندىقتارعا تاپ بولۋدا. جاھاندانۋ ءۇردىسى بەلەڭ العان سايىن پلانەتامىزدا ازىق-ت ۇلىك تاپشىلىعى, ەنەرگەتيكا تاپشىلىعى اتتى الەمدىك قاۋىپتەر بوي كوتەرە باستادى. ادامزاتتىڭ الدىڭعى قاتارلى اقىل-ويى بۇگىندە الەم الدىندا تۇرعان وسى تىعىرىقتاردى تۇساۋلاۋدىڭ جولىن ىزدەۋدە. قازاقستان ءۇشىن بۇل جاھاندىق پروبلەمالاردى شەشۋگە ۇلەس قوسۋ ادامزات ەرتەڭى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك تۇرعىسىنداعى ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى. مىنە, سارىارقا توسىندەگى ەلوردانىڭ تاۋەلسىزدىك سارايىندا باس قوسقان الەمنىڭ وزىق ويلى ەنەرگەتيكالىق, ەكونوميكالىق ساراپشىلارى, عالىمدارى, ءىرى مۇناي-گاز كومپانيالارىنىڭ وكىلدەرى ادامزات ءۇشىن اۋاداي قاجەت «بولاشاق ەنەرگياسى» اتتى وزەكتى ماسەلەنى تالقىلادى.

تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ استانا­سىندا وسىمەن سەگىزىنشى رەت وتكىزىلىپ وتىرعان بۇل ءداستۇرلى فورۋمدى ءKAZENERGۇ اسسوتسياتسياسىنىڭ ءتور­اعاسى تيمۋر ق ۇلىباەۆ اشتى. ءVىىى ءKAZENERGۇ ەۋرازيالىق فورۋمىندا العاشقى ءسوزدى ەلىمىزدىڭ ۇكى­مەت باسشىسى سەرىك احمەتوۆ الىپ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ فو­رۋمعا قاتىسۋشىلارعا ارنا­عان قۇتتىقتاۋىن وقىپ بەردى. «قا­زاقستان ەنەرگەتيكا سالاسىندا ءوزارا ءتيىمدى حالىقارالىق ىن­تىماقتاستىقتى ءاردايىم قول­دايدى. ەلىمىزدى ودان ءارى دامى­تۋ­داعى ماڭىزدى ۇردىستەردىڭ ءبىرى شيكىزات وندىرۋدەن ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستاردى قايتا وڭدەۋ جانە جاڭا تەحنولوگيالارمەن الماسۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىققا كوشۋ بولىپ تابىلادى», دەپ اتاپ كورسەتىلگەن قۇتتىقتاۋدا.

مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ قۇتتىقتاۋىندا يننوۆاتسيالاردى, ونىڭ ىشىندە كەن ورىندارىن يگەرۋ كەزىندەگى ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنا يننوۆاتسيالار ەنگىزۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ كورسەتكەن. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە قاشاعان كەن ورنىن يگەرۋدى باس­تاۋ وقيعاسى ارقىلى بولاشاق وركەنيەتتىلىككە ۇمتىلۋدىڭ ۇلتتىق مودەلى جاسالىندى. «ءبىزدى الداعى ۋاقىتتا بىرقاتار پەرسپەكتيۆالىق جوبالار كۇتىپ تۇر. مۇناي-گاز يندۋسترياسى ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنىڭ شەشۋشى سالاسى بولعاندىقتان, الداعى ۋاقىتتا تەحنولوگيالىق كوشباسشىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس.

ءبىزدىڭ ورتاق ەڭبەگىمىز جانە ءبىزدىڭ سەرىكتەستىگىمىزدىڭ كۇشى العا قويعان بارلىق ماقساتتارعا قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىندىگىنە سەنىمدىمىن», دەپ اتاپ كورسەتەدى پرەزيدەنت ءوزىنىڭ قۇتتىقتاۋىندا.

سەرىك احمەتوۆ ءوز سوزىندە ەل ۇكىمەتى اتىنان ءKAZENERGۇ فورۋمىن وتكىزۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ كورسەتتى. ەنەرگەتيكالىق سالا ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزدىڭ نەگىزى بولىپ تابىلادى. از ۋاقىتتىڭ ىشىندە قازاقستاندا مۇناي ءوندىرۋ ءۇش ەسەدەن استام ءوسىپ, جىلىنا 80 ملن. توننا مۇناي ءوندىرۋ دەڭگەيىنە جەتتى. ال گاز ءوندىرۋ بەس ەسە ءوسىپ, جىلىنا 40 ملرد. تەكشە مەترگە جەتتى, – دەدى پرەمەر-مينيستر. – «پرەزيدەنت ءوزىنىڭ قۇتتىقتاۋىن­دا اتاپ كورسەت­كەن قاشاعان جوبا­سى­نىڭ ىسكە قوسىلۋى الەمنىڭ جەتەكشى مۇناي-گاز كومپانيالارىنىڭ بىرىككەن كۇش-جىگەرىنىڭ جەمىسى, تەحنولوگيالىق پروگرەستىڭ جەڭىسى ەكەندىگى ءسوزسىز. الايدا, قازاقستان بۇل جوبامەن عانا شەكتەلىپ قالمايدى. گەولوگيالىق بارلاۋ قازاقستاننىڭ رەسۋرستىق-يندۋستريالىق قۋاتىن ارتتىرۋداعى باسىم ساياساتتىڭ ءبىرى بولىپ قالادى».

«جالپى العاندا, مەملەكەت باس­شى­سىنىڭ تاپسىرماسىمەن ءبىز ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستاردى پايدا­لان­عاندا شيكىزات ىزدەۋدەن باس­تاپ جوعارى قوسىلعان قۇنى بار تاۋار وندىرۋگە دەيىنگى جوعارى تەحنو­ل­و­گيا­لىق بايلانىستى ساقتايمىز. بۇل ورايدا مۇناي وڭدەۋ جانە مۇ­ناي-حيميا سالاسىن دامىتۋ, ەنەر­گيا ۇنەمدەۋ جونىندەگى شارالار­دى جەتىلدىرۋ, ءداستۇرلى ەنەرگيا كوز­دەرىن «جاسىل» ەنەرگەتيكا دارە­جەسىنە دەيىن كوتەرۋ, بالاما ەنەر­گيا قۋاتىن ءتيىمدى پايدالانۋ ماسە­لە­لەرىنە باسىمدىق بەرىلەدى», دەپ قو­رىتىندىلادى ءوز ءسوزىن ۇكىمەت باسشىسى.

كەلەسى ءسوز فورۋمنىڭ قۇرمەتتى قوناعى فرانتسيانىڭ بۇرىنعى پرەمەر-ءمينيسترى فرانسۋا فيونعا بەرىلدى. ول ءوزىنىڭ سوزىندە ادامزاتتىڭ دامىعان اقىل-ويىنىڭ ناتيجەسىندە بۇگىندە بۇرىن بەلگىسىز بولىپ كەلگەن بىرقاتار ەنەرگەتيكالىق قۋات كوزدەرىنىڭ اشىلىپ جاتقاندىعىن اتاپ كورسەتتى. 2020 جىلعا تامان الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرى جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانۋ ارقىلى جاڭا كەن ورىندارىن اشۋ جانە كومىرسۋتەگىنىڭ ءداستۇرلى ەمەس ءتۇر­لە­رىن يگەرۋ ارقىلى وزدەرىن وزدەرى ەنەرگەتيكالىق قۋات كوزدەرىمەن تو­لىق قامتاماسىز ەتەتىن بولادى, – دەدى فرانسۋا فيون. – «ەگەر ءبىز جەرورتا تەڭىزىنىڭ وڭتۇستىك-باتىس بولىگىندە تابىلعان گازدىڭ مول قورى جانە ءداستۇرلى ەمەس كومىرسۋتەگى شيكىزاتىنىڭ قورىن ەسەپكە الاتىن بولساق, وندا بولاشاقتا باتىس بلوگى تاعى دا ءوزىن سەنىمدى سەزى­نە­­تىن بولادى. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن ءبىز بۇعان مۇلدە قا­راما-قايشى كوزقاراستا بولعان ەدىك». سونىمەن بىرگە, فران­تسيا­نىڭ بۇرىنعى پرەمەر-ءمينيسترى جاپونياداعى فۋكۋسيمادا بولعان اپاتتان كەيىن اتوم ەلەكتر ستانسالارىنان باس تارتۋ جونىندە شەشىم قابىلداعان گەرمانيانىڭ ارەكەتىنە قوسىلماۋعا شاقىردى. جا­ھاندىق كليماتتىڭ وزگەرۋى بارعان سايىن ۇلكەن قاتەر توندىرۋدە. ەنەر­گەتيكالىق قاۋىپسىزدىك جانە ەكولوگيالىق قاتەرلەر ەنەرگەتي­كا­لىق تابيعي قورلاردىڭ ازايۋىنا اكەپ سوعۋدا. ادامزات الدىندا تۇر­عان بۇل قاتەرلەر جاھاندىق اۋقىم­دا بىرىگۋىمىزدى, ءسويتىپ, ورتاق قيىن­دىقتاردى جەڭۋىمىزدى قاجەت ەتەدى. بۇل رەتتە قورشاعان ورتاعا قاۋىپ كەلتىرمەيتىن اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋدى جوققا شىعارۋعا بولمايتىندىعىن دا تىلگە تيەك ەتتى شەشەن.

يسپانيانىڭ بۇرىنعى پرە­مەر-ءمينيسترى حوسە ماريا اسنار ءوز سوزىندە قازاقستان ءوزى­نىڭ كوشباسشىلىعىنىڭ ارقاسىن­دا مۇناي «قارعىسىنا» ۇشىراما­عان­دىعىن اتاپ كورسەتتى. ونىڭ پىكى­رىنشە, ەكونوميكالىق تار شەڭبەرگە ماماندانعان ەلدەردىڭ كوزقاراسى تۇيىقتالىپ قالادى. سوندىقتان ولار بالاما تابىس كوزدەرىن ىزدە­مەيدى. ال قازاقستان ءوزىنىڭ كوش­باس­شىلىعىنىڭ ارقاسىندا مۇنايدى يگەرۋ ارقىلى عانا تابىس تابۋ اۋقىمىنان شىعىپ كەتتى. وعان مىسال رەتىندە, حوسا ماريا اسنار قازاقستاندا باستاۋ العان «جا­سىل ەكونوميكانى» دامىتۋ­ باعدارلاماسىن اتاپ كورسەتتى. سو­نىمەن بىرگە, ول بولاشاق ەنەرگياسىن دامىتۋدىڭ تۇبەگەيلى جولدارىن قاراستىراتىن ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ وسكەلەڭ تاقىرىبىن دا تىلگە تيەك ەتتى.

ءVىىى ءKAZENERGۇ ەۋرازيالىق فورۋمىندا سويلەگەن مۇناي جانە گاز ءمينيسترى ۇزاقباي قارابا­لين «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كوم­پا­نياسىنىڭ بولاشاقتا الەمدەگى ەڭ ءىرى جەتەكشى 30 مۇناي كومپانياسىنىڭ قۇرامىنا كىرەتىندىگىن ايتتى. قازىردىڭ وزىندە ۇلتتىق كومپانيانىڭ حالىقارالىق دارەجەدەگى ءرولى ارتىپ كەلەدى. الداعى 10 جىلدىڭ كولەمىندە ءبىزدىڭ «قازمۇنايگاز» كومپانياسى الەمنىڭ جەتەكشى 30 كومپانياسىنىڭ قۇرامىنا كىرەدى جانە قول جەتكىزگەن بۇل جەتىستىكتەرىن ودان ءارى نىعايتادى, دەدى ءوز سوزىندە ۇ.قارابالين.

«قازمۇنايگاز» ۇك» اق-تىڭ باسقارما توراعاسى ساۋات مىڭباەۆ بۇگىندە الەمدەگى ەنەرگەتيكالىق احۋال جاھاندانۋ ۇدەرىستەرىمەن استاسىپ, ەنەرگەتيكالىق شيكىزاتتارعا قول جەتكىزۋ جونىندەگى باسەكەلەستىك كۇرەسكە ۇلاساتىندىعىن ايتتى. بۇل رەتتە دامۋدىڭ العىشارتى بولىپ ەسەپتەلەتىن كومىرسۋتەگىنىڭ الەمدەگى قورلارىنىڭ تەڭ دارەجەدە بولىنبەۋى سالدارىنان جاعداي شيەلەنىسۋدە. بۇل ءوز كەزەگىندە مەملەكەتارالىق ەكونوميكالىق جانە ساياسي قارىم-قاتىناسقا اسەر ەتەتىن فاكتورعا اينالۋدا. «وسى ورايدا, ەۋرازيا جالپى الەمنىڭ تۇراقتى دامۋى ماسەلەسىندە شەشۋشى ءرول وينايدى. حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, ءبىزدىڭ قۇرلىققا, تاياۋ شىعىستى قوسقاندا دۇنيە جۇزىندەگى مۇناي قورىنىڭ 59 پايىزى, گاز قورىنىڭ 80 پايىزى تيەسىلى. بۇگىندە الەمدەگى وندىرىلەتىن مۇناي مەن گازدىڭ باسىم بولىگى – تيىسىنشە 62 جانە 60 پايىزى ەۋرازيا قۇرلىعىنىڭ ۇلەسىنە تيەدى. سونداي-اق, جاھاندىق تۇرعىدان كەلگەندە ءبىزدىڭ قۇرلىق ەنەرگەتيكالىق رەسۋرس­­­تارعا دەگەن سۇرانىس دەڭگەيىن ايقىندايدى. سوندىقتان, ەۋرازيا قۇرلىعىندا بولىپ جاتقان ۇدەرىس­تەر بولاشاقتاعى جاھاندىق ەنەرگە­تي­كانىڭ دامۋ ستسەناريىن جاسايتىن بولادى», دەدى ءوز سوزىندە ساۋات مىڭباەۆ.

– وسى فورۋم اشىلار قارساڭىندا قاشاعان كەن ورنىندا العاشقى مۇناي الىندى. بۇگىن قاشاعاننان تاۋلىگىنە 60 مىڭ باررەل مۇناي وندىرىلۋدە. 2025 جىلعا تامان ءبىزدىڭ ەلىمىز جىلىنا 108 ملن. توننا مۇناي جانە كوندەنسات ءوندىرۋ دەڭگەيىنە قول جەتكىزەدى, – دەدى «قازمۇنايگاز» ۇك» اق باسقارما توراعاسى.

فورۋمنىڭ «بولاشاقتىڭ قۋاتى – ءتيىمدى شەشىمدەر ىزدەۋ» اتتى تاقىرىپتا وتكەن بولىمىندە كەلە­شەكتىڭ قۋات كوزدەرىن قايدان, قالاي الۋ جولدارى مەن ولاردى ءتيىمدى پايدالانا ءبىلۋ ماسەلەلەرى تالقىلاۋعا ءتۇستى. اۋەلى بىرقاتار ۇيىمدار مەن كومپانيالاردىڭ وكىلدەرى سالانى جەتىلدىرۋگە ارنالعان باياندا­ما­لارىن ورتاعا سالدى. ءبولىمدى حالىقارالىق ەنەرگەتيكالىق فو­رۋمنىڭ باس حاتشىسى الدو فلورەس-كيروگا جۇرگىزىپ وتىردى. ول وسىنداي اۋقىمدى شارا ۇيىم­داستىرىپ, الەم حالقىنىڭ نا­زا­رىن «جاسىل ەكونوميكا» مەن «جاسىل» ەنەرگەتيكاعا اۋدارىپ وتىر­عان قازاق ەلىنە العىسىن ايتتى. ءسويتىپ, بۇل سالادا قازاقستاننىڭ ءبۇ­گىنگى كۇنگە دەيىن قول جەتكىزگەن تا­بىستارى مەن پەرسپەكتيۆالارىنا كەڭىنەن توقتالىپ, العاشقى ءسوز كەزەگىن ەۋروپا پارلامەنتىنىڭ ءمۇ­شەسى ماريو دەۆيدكە بەردى.

بۇگىنگى كۇن تارتىبىنە شىعىپ وتىرعان تاقىرىپ بۇكىل ادامزاتتى تولعاندىرىپ ءجۇر. ويتكەنى, ۋاقىت العا جىلجىعان سايىن ەنەرگياعا دەگەن سۇرانىس كۇن سايىن ارتىپ, سالدارىنان جەر پلانەتاسى لاستانىپ, تابيعاتىمىز زارداپ شەگىپ جاتىر. پلانەتانىڭ ەكولوگيالىق كارتالارى ۇلعايىپ, ادامزاتتى تىعىرىققا تىرەي باستاعانى دا بەلگىلى. سوندىقتان, بولاشاقتىڭ ەڭ ءتيىمدى قۋات كوزدەرىن ىزدەستىرۋ ءىسى مەن ونى تابۋ, ءوندىرۋ بۇگىنگى كۇننىڭ باستى جۇمىسى. دەسەك تە, وسى كۇننىڭ وزىندە قۋات كوزىن ۇنەمدەۋدى ءاربىر ادام باستى پارىزىنىڭ بىرىنە ساناۋى كەرەك. نەگىزى ەنەرگيانى بارىنشا ۇنەمدەۋدى جەكە ادامدارعا قاراعاندا, شاعىن جانە ءىرى كومپانيالار مىقتاپ قولعا العانى دۇرىس دەپ بىلەمىن. سەبەبى, كومپانيالاردا عىلىمدى, يننوۆاتسيانى دامىتۋعا ءارى ونى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك مول. ءىرى كومپانيالار جاڭا يننوۆاتسيالاردى دۇنيەگە اكەلىپ, جەكە ادامداردىڭ يگىلىگىنە جاراتىپ وتىرسا, جەر پلانەتاسىنا ءتونىپ تۇرعان ەكولوگيالىق قاۋىپ-قاتەرلەردەن ارىلار ەدىك.

بۇگىن قازاقستان كوتەرىپ وتىرعان ماڭگىلىك تاقىرىبى تاياۋ جىلداردا كۇن تارتىبىنەن تۇسە قويمايتىنى ءمالىم. بۇل عالامات ماقساتتارعا جەتۋدىڭ جالعىز جولى, الەمدەگى دامىعان جانە دامۋشى ەلدەر ەنەرگەتيكالىق ىنتىماقتاستىققا ۇيىسقاندا عانا جەتە الامىز. ماسەلەن, وسى تۇرعىدا قازاقستان ۇكىمەتى جوعارى امبيتسيامەن ارنايى ەنەرگەتيكالىق باعدارلاما قابىلدادى. ونىڭ ءسات­تى ورىندالۋىنا تىلەكتەسپىن. قازاقستان بۇۇ مەن باسقا دا ءبىر­قاتار حالىقارالىق ۇيىمدارعا مۇشە. بۇيىرتسا, تاياۋ ۋاقىتتا دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا دا قابىلدانادى, دەدى ماريو دەۆيد.

ءسوز كەزەگىن العان ەكسونموبيلدىڭ پرەزيدەنتى نيل داففين, 2013 جىل قازاقستان ءۇشىن تاريحي جىل بولىپ وتىر, دەپ باستادى بايانداماسىن. ويتكەنى, بيىل قازاقستان قاشاعاندى قۇرىقتاپ, ودان العاشقى مۇنايدى الا باستادى. سونداي-اق, بۇل ەلدىڭ العاشقى تاۋەلسىزدىك جىلدارى بىرىنشىلەردىڭ قاتارىنان بولىپ, مۇناي سالاسىنا ينۆەستيتسيا سالعان «تەڭىزشەۆرويل» كومپانياسى وسى جىلى ءوزىنىڭ 20 جىلدىعىن اتاپ ءوتىپ وتىر. بۇل يگى شارادا مەنىڭ ايتپاعىم, الەمنىڭ كوپتەگەن ساراپشىلارى سوڭعى ۋاقىتتا جەر شارىنىڭ ەنەرگەتيكا ماسەلەلەرى جونىندە ۋايىمعا جەتەلەيتىن سوزدەر ايتىپ ءجۇر. مەن ولاردىڭ پىكىرىمەن مۇلدە كەلىسپەيمىن. مەن بۇل ماسەلەلەرگە وپتيميستىك كوزقاراسپەن قاراۋعا شاقىرامىن. ءيا, جەر پلانەتاسىنداعى حالىقتىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. ناتيجەسىندە, كولىككە جانە دە وزگە قۋات كوزىن پايدالانۋشى جابدىقتارعا سۇرانىس ەسەپسىز ءوسىپ جاتىر. بۇگىنگى كۇندە بۇل سۇرانىستاردى قاجەتىنشە قاناعاتتاندىرىپ جاتىرمىز. قازىرگى بولجامدى ەسەپ بويىنشا 2040 جىلعا دەيىن الەم ەكونوميكاسى 40 پايىزعا دەيىن وسەدى ەكەن. سوندىقتان سارى ۋايىمعا سالىنۋدىڭ رەتىن كورىپ تۇرعانىم جوق.

ال كەلەشەكتە ەنەرگيا كوزدەرى سارقىلادى دەگەن بۇرىنعى پىكىرلەر بۇگىندە جوققا شىعا باستادى. ويتكەنى, قۋات كوزىن ءوندىرۋدىڭ ءتۇرلى جولدارى تابىلدى. كەرىسىنشە, جەر­دىڭ ەكولوگياسىن لاستاپ, بۇلدىرەتىن تەحنو­لوگيالار ازايىپ, جاڭا يننوۆاتسيالار وركەندەپ دامي باس­تادى. الەم بولىپ ەنەرگيانى ۇنەمدەۋ شارالارىن دا قولعا الدىق. ەۋروپا ەلدەرى مەن اقش-تا جەلدەن, كۇننىڭ كوزىنەن جانە سۋدان ەنەرگيا ءوندىرۋ ءىسى قارقىندى دامىپ كەلەدى. سونداي-اق اتوم وتىنىن بەيبىت ومىرگە پايدالانىپ, ادامزاتقا, تابيعاتقا زيا­نىن تيگىزبەي ءوندىرۋ جۇمىستارى دا ىلگەرىلەپ جاتىر. بۇل تۇرعىدا اتوم ەنەرگياسىنان مۇلدە باس تارتقان گەرمانيانى ەشكىمگە ۇلگى تۇتپايمىز. تابيعي اپات سالدارىنان اتوم ستانساسىنىڭ زاردابىن تارتقان جاپون ەلى كەلەشەككە شىنايى كوزقاراسپەن قاراپ, سالانى ءالى دە دامىتا تۇسۋگە ارەكەت ەتىپ وتىر. سوندىقتان, ادامزاتقا پايدالى قانداي دا قۋات كوزىن پايدالانۋدان الدىن الا باس تارتپاي, وپتيميست بولعانىمىز ءجون. بۇل تۇرعىدا, قازاقستاندىق ارىپتەستەرىمىزدىڭ «جاسىل ەكونوميكا» مەن «جاسىل» ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى كوپجاقتى ىزدەنىستەرى كىم كىمگە دە ۇلگى بولارلىق, دەدى نيل داففين.

وسىناۋ حالىقارالىق ماڭىزدى شاراعا قاتىسىپ وتىرعانىم ءۇشىن قازاقستاننىڭ ۇكىمەتى مەن KAZەNەRGY جەتەكشىلەرىنە ريزاشى­لىعىم مول. تالقىلانىپ وتىرعان تاقىرىپ وتە وزەكتى ەكەندى­گىندە داۋ جوق. بولاشاقتىڭ ەنەرگيا­سىن ءتيىمدى وندىرە ءبىلۋ ءۇشىن وڭتايلى قۋات كوزدەرىن تابۋمەن قا­تار, ونى ىسىراپسىز ءارى زالالسىز پايدالانۋدىڭ جولدارىن دا تەرەڭ زەردەلەۋىمىز قاجەت. ويتكەنى, بولاشاقتىڭ وركەندەۋى جەر شارىنىڭ ەكولوگيالىق تازالىعىنا دا بايلانىستى. راس, قازىر كومىر وتىنى مەن مۇنايدى قۋات كوزىنە پايدالانۋدى كوپتەگەن ەلدەر ازايتىپ, شەگەرىپ جاتقانى ءمالىم. ايتكەنمەن, كومىردى دە, مۇنايدى دا نولدىك دەڭگەيدە ادام مەن تابيعاتقا زيانىن تيگىزبەي ءوندىرۋدىڭ تەحنولوگيالارى جاسالىپ جاتىر. سوندىقتان تاياۋ جىلداردا مۇناي مەن كومىر شيكىزاتىن ءوندىرۋ مۇلدە توقتاتىلادى دەگەن جاڭساق پىكىر, دەدى ورتالىق ازيا مەن قۇرلىقتىق ەۋروپانىڭ اعا ۆيتسە-پرەزيدەنتى مايكل بورەل.

«بولاشاقتىڭ قۋاتى – ءتيىمدى شەشىمدەر ىزدەۋ» تاقىرىبىنا «تەڭىزشەۆرويل» جشس باس ديرەكتورى تيم ميللەر, نورت كاسپيان وپەرەيتينگ كومپانياسىنىڭ ءتور­اعا­سى ءارى باسقارۋشى ديرەكتورى پەر وففان مەن پەتروفاكتىڭ بيزنەستى دا­مىتۋ جانە ەنەرگەتيكا سالاسىندا كەشەندى قىزمەت ەتۋ بويىنشا اتقارۋشى ۆيتسە-پرەزيدەنتى گەۆين گرەحام بايانداما جاسادى. ولار «جاسىل» ەنەرگەتيكاعا, «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋدىڭ ءتۇرلى جولدارىنا اڭگىمە تارتىپ, قازاقستاننىڭ وسى سالادا جاساپ جاتقان باتىل قادامدارىنا ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى.

فورۋمنىڭ ءبىرىنشى كۇنى ءۇش دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزىلدى. شارا اياسىندا حالىقارالىق ەنەرگەتيكالىق فورۋممەن بىرگە «بولاشاقتىڭ قۋا­تى – ءتيىمدى شەشىمدەر ىزدەۋ» جانە «ءداستۇرلى ەنەرگەتيكا – ءداۋىر­دىڭ تۇگەسىلەر تۇسى ما, الدە سالا­نىڭ تۇرلەنۋى مە؟» دەپ اتالاتىن­ پانەلدىك سەكتسيالار جۇمىس ءىس­تەدى. سونداي-اق, فورۋم اياسىندا «ەنەرگەتيكانى تۇراقتى دامى­تۋ­داعى ايەلدەردىڭ ءرولى» اتتى وتىرىس­ ۇيىمداستىرىلدى. اتالعان ءىس-شارا مۇناي-گاز جانە ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى الەۋمەتتىك-ەكو­نوميكالىق, قۇقىقتىق, گەندەرلىك جانە وزگە دە ماسەلەلەردى تال­قى­لا­دى. بۇلارمەن بىرگە, KAZENERGY جاستار فورۋمىندا ينتەللەكتۋالدىق «زەرەك» ويىنى بولدى. «بولاشاقتىڭ قۋاتى: قاتەرلەر مەن جاڭا مۇمكىندىكتەر» اتتى ەكسپو-2017 ينتەراكتيۆتى پىكىرسايىسى مەن KAZENERGY ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى شاكىرتاقى يەگەرلەرىنىڭ سلەتى, سونداي-اق, مۇناي جانە گاز ءمينيسترىنىڭ «جاستارمەن ديالوگ – كاسىبيلىك اسپەكتىلەرى» اتتى شەبەرلىك ءدارىسى ءوتتى.

جىلقىباي جاعىپار ۇلى,

نۇرباي ەلمۇراتوۆ,

«ەگەمەن قازاقستان».

------------------------------------

سۋرەتتى تۇسىرگەن

ەرلان وماروۆ.