ولىنان ءىس كەلەتىن كاسىپكەرلەر تەك ۇلكەن قالالاردا عانا ەمەس, الىس اۋدانداردا دا باسەكەگە قابىلەتتى ساپالى ءونىم وندىرۋگە بەت بۇرۋدا. سونداي كاسىپكەردىڭ ءبىرى – ءالىمجان بالجىگىتوۆ اتىراۋ وبلىسىنىڭ جىلىوي اۋدانىندا تۇرادى. «اتىراۋ ساۋدا» سەرىكتەستىگىن باسقاراتىن كاسىپكەردىڭ بۇرىننان جولعا قويعان كاسىبى بار, ەندى ونى «قازاگروقارجى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ قارجىلاي قولداۋىمەن كەڭەيتۋگە مول مۇمكىندىك الدى. ءسويتىپ, كاسىپكەر جىگىت ءوزى تۋىپ-وسكەن جىلىوي اۋدانىنىڭ ورتالىعى – قۇلسارى قالاسىندا قۇس فابريكاسىن ىسكە قوستى.
قولىنان ءىس كەلەتىن كاسىپكەرلەر تەك ۇلكەن قالالاردا عانا ەمەس, الىس اۋدانداردا دا باسەكەگە قابىلەتتى ساپالى ءونىم وندىرۋگە بەت بۇرۋدا. سونداي كاسىپكەردىڭ ءبىرى – ءالىمجان بالجىگىتوۆ اتىراۋ وبلىسىنىڭ جىلىوي اۋدانىندا تۇرادى. «اتىراۋ ساۋدا» سەرىكتەستىگىن باسقاراتىن كاسىپكەردىڭ بۇرىننان جولعا قويعان كاسىبى بار, ەندى ونى «قازاگروقارجى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ قارجىلاي قولداۋىمەن كەڭەيتۋگە مول مۇمكىندىك الدى. ءسويتىپ, كاسىپكەر جىگىت ءوزى تۋىپ-وسكەن جىلىوي اۋدانىنىڭ ورتالىعى – قۇلسارى قالاسىندا قۇس فابريكاسىن ىسكە قوستى.
شىندىعىن ايتۋ كەرەك, اتىراۋ وبلىسىندا سوڭعى جيىرما جىلدا بىردە-ءبىر قۇس شارۋاشىلىعى قۇرىلعان ەمەس. وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋدى كوزدەپ, جاڭا جوبانى باستاعان كاسىپكەر «قازاگروقارجى» اق-تان قوسىمشا قارجى رەتىندە 250 ميلليون تەڭگە الىپتى. نەسيە ليزينگتىك نەگىزدە 7 جىل مەرزىمگە 9 پايىزبەن بەرىلگەن. جىلدىق پايىزدىڭ 80 پايىزىن مەملەكەت تولەيدى. «مەملەكەتتىڭ قولداۋىنىڭ ناتيجەسىندە بيزنەسىمدى ودان ءارى دامىتتىم. بىرنەشە ادامعا تۇراقتى جۇمىس ورنى تابىلعان ايماقتاعى ەڭ ءىرى قۇس فابريكاسىن ىسكە قوستىم», دەيدى كاسىپكەر ءا.بالجىگىتوۆ.
– وسى جوبانى ىسكە اسىرۋداعى باستى ماقسات – اتىراۋ وڭىرىندە ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ. بۇعان «اتىراۋ ساۋدا» جشس لايىقتى ۇلەسىن قوساتىن بولادى. قازىر مۇنداعى ەۋروپالىق ستاندارتتارعا ساي جاڭا تەحنولوگيالىق جەلى جىلىنا 11 ميلليونعا دەيىن جۇمىرتقا شىعارادى, – دەيدى «قازاگروقارجى» اق-تىڭ رەسمي وكىلى رينات كەمەشوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, «قازاگروقارجى» اق سوڭعى سەگىز جىلدا اتىراۋ وبلىسىندا بىرنەشە ينۆەستيتسيالىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 1,6 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجى بولگەن. اتالعان كومپانيا رەسپۋبليكا بويىنشا «قۇس فابريكالارىنىڭ جەلىسىن قۇرۋ جانە قولدانىستاعىلارىن دامىتۋ» جوباسى شەڭبەرىندە 20,3 ميلليارد تەڭگەلىك 18 قۇس فابريكاسىنىڭ جوباسىنا قارجى سالىپتى. تەك بيىلدىڭ وزىندە ەلىمىزدە ءۇش قۇس فابريكاسى ىسكە قوسىلماق.
ال اتىراۋلىق كاسىپكەر «قازاگروقارجىدان» العان قارجىسىنا قۇس قورالار سالىپ, بالاپاندار, جۇمىرتقا باساتىن تاۋىقتار مەن قوسپا جەم دايىنداۋ تسەحى ءۇشىن جابدىقتار ساتىپ العان. قازىر قۇس فابريكاسىندا 38 مىڭ تاۋىق بار. يتاليا مەن گەرمانيانىڭ ەڭ وزىق تەحنولوگيالارىمەن جابدىقتالعان فابريكادا قازىردىڭ وزىندە تاۋلىگىنە 45-50 مىڭ دانا جۇمىرتقا وندىرىلەدى. مامىر-قىركۇيەك ايلارىندا وندىرىلگەن جۇمىرتقا سانى 5 ميلليون دانادان اسىپتى. ارينە, جۇمىرتقا ءوندىرۋ دە وڭاي ەمەس. ونىڭ ۇستىنە تەحنولوگيانىڭ ءبارى شەتەلدەن اكەلىنگەن. سول سەبەپتەن, شەتەلدىك تەحنولوگيانىڭ ءتىلىن بىلەتىن بىلىكتى قوس مامان ماقسوت ماعزومباەۆ پەن ايدار الپىسوۆتى قاراعاندى وبلىسىنان ارنايى شاقىرىپتى. اۋداننان 30-دان استام تۇرعىن تۇراقتى جۇمىسقا تارتىلعان. سونىڭ ءبىرى – اعا قۇس ءوسىرۋشى مىندەتىن اتقاراتىن رىسجان كوشماعامبەتوۆا «بۇرىن ءار كاسىپورىندا جۇمىس ىستەۋشى ەدىم. ۆاحتالىق جۇمىستىڭ ءوز قيىندىعى دا بار عوي. بىردە جۇمىس بولادى, ەندى بىردە قىسقارىپ قالىپ جاتاتىنبىز. مىنە, ەندى تۇراقتى جۇمىس تاپقانىما قۋانىشتىمىن. اتقاراتىن جۇمىسىم وزىمە ۇنايدى», دەيدى.
قازىر بۇل قۇس فابريكاسىندا كەڭەيتۋ جوباسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. ناقتىلاي ايتقاندا, فابريكانىڭ ەكىنشى عيماراتى مەن قوندىرعىسى دايىن تۇر. ەندى ءۇشىنشى عيماراتتىڭ ىرگەتاسى قالانۋدا. سونىمەن بىرگە, مۇندا ينكۋباتوردى ىسكە قوسۋ جوباسى دا بار. دەمەك, بولاشاقتا ءدال وسى قۇس فابريكاسىندا قۇس شارۋاشىلىعىنىڭ كلاستەرلىك جۇيەسى قۇرىلماق. كاسىپكەردىڭ ويىنان كۇنى-ءتۇنى ءبىر شىقپايتىن كلاستەرلىك جۇيە تولىق جۇزەگە اسىرىلسا, تاياۋ جىلدارى «اتىراۋ ساۋدانىڭ» قۇس فابريكاسىندا جىلىنا 54 ميلليون دانا جۇمىرتقا, 60 مىڭ تونناعا جۋىق قۇس ەتىن ءوندىرۋ كوزدەلىپ وتىر.
– جاقىندا ەكىنشى قۇس قورانىڭ قۇرىلىسىن تولىق اياقتايمىز, – دەيدى ءوز ءىسىن تياناقتى اتقارۋعا قۇلشىنىپ جۇرەتىن «اتىراۋ ساۋدا» جشس باس ديرەكتورى ءالىمجان بالجىگىتوۆ. – سودان سوڭ 26 قازاندا بالاپاندار اكەلىنەدى. ال ءۇش ايدان كەيىن جۇمىرتقا شىعاراتىن تاۋىقتار سانى 70 مىڭعا جەتكىزىلەدى. بۇرىن اكەلىنگەن تاۋىقتار سويۋعا جىبەرىلەدى. ءسويتىپ, كۇنىنە 163 كيلوگرامعا دەيىن قۇس ەتىن ءوندىرۋدى جولعا قويامىز.
قۇس فابريكاسىنىڭ قۇلسارى قالاسىندا ىسكە قوسىلعان ءونىمدى اتىراۋ قالاسىنا دا, سونداي-اق, ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى تۇتىنۋشىعا دا تاسىمالداۋعا ىڭعايلى بولىپ وتىر. قازىردىڭ وزىندە اتىراۋ وبلىسى تۇرعىندارىنىڭ جۇمىرتقاعا سۇرانىسىنىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى قامتاماسىز ەتىلەدى. ەندى ساپالى ونىمگە اتىراۋ وبلىسىنداعى مۇناي-گاز ونەركاسىبىنىڭ كاسىپورىندارى دا دەن قويا باستاپتى. جاقىندا ەڭ ءىرى شەتەلدىك كومپانيا جۇمىسشىلارى ءۇشىن قۇس فابريكاسىنان كۇن سايىن 5 مىڭ جۇمىرتقا الۋعا كەلىسىم جاسالعان. 2014 جىلدان باستاپ مۇنايلى ءوڭىردىڭ جۇمىرتقا ونىمىنە سۇرانىسىن تولىقتاي قامتاماسىز ەتۋدى مۇرات تۇتقان «اتىراۋ ساۋدا» باسشىسى ءا.بالجىگىتوۆ ءبىر كۇندىك بالاپانداردى رەسەيدىڭ سۆەردلوۆ وبلىسىنان ساتىپ الۋعا ءماجبۇر ەكەنىن ايتىپ قالدى. نەگە؟ وسى ساۋالىمىزعا وراي «مۇنداي بالاپانداردى تالدىقورعانداعى قۇس فابريكاسىنان ساتىپ الۋىمىزعا بولار ەدى. الايدا, ولاردا بالاپان تاسيتىن ارناۋلى كولىك جوق بولىپ شىقتى. ارناۋلى كولىك بالاپانداردىڭ شىعىنعا ۇشىراماي, تاپسىرىس بەرۋشىگە ءدىن امان جەتۋى ءۇشىن قاجەت. رەسەيلىكتەر بالاپاندى ارناۋلى كولىكپەن وزدەرى جەتكىزىپ بەرەدى. سول سەبەپتەن, وزگە ەلدىكى بولسا دا, رەسەيلىكتەردىڭ بالاپانىن ساتىپ الىپ وتىرمىز», دەدى ول.
جولداسبەك شوپەعۇل,
«ەگەمەن قازاقستان».
اتىراۋ وبلىسى.