باسپاناعا اپارار جول

تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىندەگى نەسيە مولشەر­لەمەسى­نىڭ­ تيىمدىلىگىنە بايلانىستى, ون­دا­عى جيناقتاۋ شوتتارىنا دەگەن سۇ­رانىس كۇنبە-كۇن ارتىپ كەلەدى. بانك كليەنتتەرى تۇرعىن ءۇيدىڭ باس­تاپقى جارناسىنا قاجەتتى قارا­جاتتى جيناقتاي وتىرىپ, بولا­شاق باسپانالارىن جىلدىق 2-8,5% مولشەرلەمەمەن نەسيەگە الۋ مۇمكىندىگىنە يە. بيىلدىڭ وزىن­­دە وسى مۇمكىندىكتى 48 414 قا­زاق­ستاندىق وتباسى ءتيىمدى پاي­دا­لان­عان. رەسمي مالىمەت بويىنشا, كۇن سايىن بانكتىڭ كومەگىمەن كەمىن­دە 160 سالىمشى قونىس تويىن اتاپ وتۋدە. بۇل تۋرالى الما­تىدا وتكەن قورىتىندى ءباس­پاسوز ءماسليحاتىندا تۇرعىن ءۇي قۇرى­لىس جيناق بانكىنىڭ باس­قارما ءتورايىمى ءلاززات يبراگيمو­ۆا مالىمدەدى.

بانك باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, 2019 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ نەسيەلىك پورت­فە­لى 1 تريلليون تەڭگەنى قۇرايدى. بۇ­عان قوسا, سالىمشىلار دەپو­زيت­تەرىنە تۇراقتى تۇردە قاراجات جي­ناقتاۋدا. بۇعان ءوز كەزەگىندە تومەنگى دەڭگەيدەگى, ياعني 0,18%-عا تەڭ NPL دالەل (90 كۇننەن اس­قان­ مەرزىمى وتكەن زايمدار). 8%-دىق­ ورتاشا بانكتىك دەڭگەيمەن سالىس­تىرعاندا وتە جاقسى كورسەتكىش.

 – تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى ونىمدەرى قولجەتىمدى بول­عان­دىقتان, سونداي-اق حالىقتىڭ بانككە دەگەن ۇلكەن سەنىمدىلىگىنىڭ نا­تيجەسىندە وسى ونىمدەرگە دەگەن­ سۇرانىس وتە جوعارى. ءبىز العا قوي­عان ماقساتتارىمىزدى تولىقتاي ورىن­داپ شىقتىق دەپ سانايمىز.­ دالىرەك ايتساق, اعىمداعى جىلى اسا ماڭىزدى مەملەكەتتىك مىن­دەت­تەردىڭ ءبىرى – تابىسى تومەن وت­باسىلارعا ارنالعان «باقىتتى وت­باسى» باعدارلاماسىن دايىنداپ, ىسكە قوستىق. قازىرگى ساتتە 4 053 وتباسى قونىس تويىن اتاپ ءوتتى. بۇدان بولەك تاعى 736 وتباسى جىبەرگەن وتىنىمدەرى بويىنشا وڭ شەشىم الىپ, قازىر وزدەرىنە لايىقتى ۇيلەردى ىزدەستىرۋ ۇستىن­دە. ياعني, ەندى مىڭداعان بال­دىر­عان باقىتتى بالالىق شاعىن جال­دامالى پاتەردە ەمەس, ءوز ۇي­لە­رىن­دە وتكىزەتىن بولادى, – دەيدى­ ءلاززات يبراگيموۆا.

ال «باقىتتى وتباسى» باع­دار­لاماسىنىڭ تالاپتارىنا ساي­كەس كەلمەگەن وتباسىلار «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىنا قاتىسۋ­عا مۇمكىندىك الىپ وتىر. ءاربىر ال­تىنشى نەسيەنى بانك وسى باعدار­لاما شەڭبەرىندە بەرگەن. جالپى اتالعان باعىت بويىنشا 2019 جىلى سەگىز مىڭ وتباسى باسپانالى بولىپ, ولارعا پاتەر كىلتى تابىستالعان.

مۇنىمەن قوسا, بانك 2019 جىلى­ «اسكەري باسپانا» تۇر­عىن ءۇي باعدارلاماسىنىڭ جاڭارتىل­عان شارتتارى بويىنشا اسكەري قىزمەتكەرلەرگە ارناپ 3 811 زايم بەرگەن. بۇل تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ ءوز جوباسى. وعان بيۋدجەتتەن ەشقانداي قاراجات بولىنبەگەن. بانك شامامەن 100 ملرد تەڭگە كولەمىندە ءوزىنىڭ جەكە جانە نارىقتان تۇسكەن قاراجاتىن پايدالانىپ, ەكى جىلدىڭ ىشىندە 6 592 اسكەري قىزمەتكەرگە باسپانالى بولۋ باقىتىن سىيلاعان.

قازىرگى كەزدە بانكتە بولاشاق باس­پانالارى ءۇشىن 1,5 ملن وتان­داسىمىز قاراجات جيناقتاۋ ۇس­تىندە. ولاردىڭ 384 242-ءى بيىل اشىل­­عان دەپوزيتتەر. بۇگىنگى تاڭدا­ سالىمشىلاردىڭ باسپانالى­ بولۋىنا مەملەكەت تاراپىنان­ دا ۇلكەن قولداۋ كورسەتىلىپ وتىر­عا­نىن ايتا كەتكەن ءجون. جىل سايىن تۇر­عىن ءۇي قۇرىلىس جي­ناق­ بانكى­نىڭ سالىمشىلارىنا 20% كو­لەمىن­دە بەرىلەتىن سىي­لىقاقى تيى­نىن تىرنەكتەپ جي­ناعاندار ءۇشىن اسا ءتيىمدى. اتال­عان سىيلىق­اقى 200 ايلىق ەسەپ­تىك كور­سەتكىشتەن (505 000 تەڭگە) اسپاي­تىن سوماعا تولەنەدى. وسى­لاي­­شا, 2019 جىلدىڭ قورى­تىن­دىسى­ بويىنشا ەڭ جوعارى مەملەكەت سىي­لىقاقىسى 101 000 تەڭگەنى قۇراعان.

بۇگىندە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى ءوز سالىمشىلارىنا ساپالى قىزمەت كورسەتۋ ماقساتىندا بيزنەس-پروتسەستەردى وڭتايلاندىرۋ ءۇشىن ۇزدىكسىز جۇ­مىس ىستەپ, 2023 جىلعا قاراي ولار­دىڭ 70%-ىن ونلاين-رەجىمدە ۇسىنۋعا بارىنشا جاعداي جاساۋدا. وسى ورايدا, بيىل ەنگىزىل­گەن جاڭا جوبالاردىڭ ءبىرى – الدىن الا بانكتىك بىلىكتىلىكتى ىسكە قوسۋ جانە بانك كەڭەسشىلەرى ار­قىلى قاشىقتىقتان نەسيەلىك وتىنىمدەردى قابىلداۋ.

ەندى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ كليەنتتەرىنە نەسيە بويىنشا ءوز مۇمكىندىكتەرىن الدىن-الا باعالاۋ ءۇشىن بانك بو­لىمشەسىنە بارۋدىڭ قاجەتى جوق. ولار وزىنە ىڭعايلى ۋاقىتتا كەز كەلگەن جەرگە بانك كەڭەسشىسىن شاقىر­تۋىنا بولادى. ارناۋلى ماماندار قاشىقتىقتان دەپوزيت اشۋمەن قاتار, سالىمشىنىڭ تولەم قابىلەتتىلىگىن شامالاپ ەسەپتەپ, الدىن الا ماقۇلدانعان نەسيە سوماسى كورسەتىلگەن ارنايى سەرتيفيكات تابىستاي الادى.

بۇل سەرتيفيكات 3 ايعا دەيىن جارامدى. وسى ۋاقىت ىشىندە سالىمشى ءوز مۇمكىندىكتەرىن بىلە وتىرىپ, وزىنە لايىقتى باسپانا­نى ىزدەپ, قارىز الۋ ءۇشىن بانك­كە حابارلاسۋىنا بولادى. اتال­عان جوبا كليەنتتەردىڭ بانك بولىم­شەسىنە بارۋىن ەكى ەسەگە قىس­قارتۋعا مۇمكىندىك بەرمەك.

«تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جي­ناق­ بانكى تاعى ءبىر جوبانى ىسكە­ قو­سۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل «تۇر­عىن ءۇي قۇرىلىسىن قار­جى­لان­دىرۋدا گەندەرلىك تەڭدىكتى قول­داۋ جونىندەگى جوبا» نەمەسە «ايەل­دەر يپوتەكاسى» دەپ اتالادى. جوبانى ازيا دامۋ بانكى 38 ميل­ليارد تەڭگە كولەمىندە قار­جى­لاندىرادى. قازىر ەلىمىزدە 9,1 ميلليون ايەل تۇرادى. ونىڭ ىشىن­دە 4,4 ميلليونى جۇمىس ىستەي­دى, ولاردىڭ جارتىسى ءوز وتباسىلارىن دەربەس قامتاماسىز ەتە­دى. بۇل رەتتە ايەلدەر ورتاشا­ ەسەپ­پەن ەر ادامعا قاراعاندا ۇش­تەن­ ءبىر بولىككە از جالاقى الادى. تابىس دەڭگەيىنىڭ تومەندىگى نازىكجاندىلاردىڭ ءۇي ساتىپ الۋ ءۇشىن قولجەتىمدى نەسيە الۋى ەر ادامدارعا قاراعاندا قيىن ەكەنىن كورسەتەدى. سول سەبەپتى ءبىز وسى جو­بانى قولعا الۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز», دەپ اتاپ ءوتتى «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءاليا ايداربەكوۆا.

اتالعان باعدارلامانىڭ ناق­تى قاي كەزدە باستالاتىندىعى تۋ­رالى اقپاراتتى بانك سالىمشىلارىنا قوسىمشا حابارلايتىن بولادى.