پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «سىندارلى قوعامدىق ديالوگ – قازاقستاننىڭ تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىنىڭ نەگىزى» اتتى جولداۋى جاريالانىسىمەن ە.بوكەتوۆ اتىنداعى قارمۋ-ءدىڭ رەكتورى, ۇعا كوررەسپوندەنت-مۇشەسى, حيميا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ازامات ەدريسوۆتەن حالىققا ارنالعان جاڭا قۇجات جايىنداعى وي-پىكىرىن سۇراعان بولاتىنبىز. «جولداۋدا مەملەكەت باسشىسى نەگىزىنەن ەلدى تولعاندىرىپ جۇرگەن ماسەلەلەر توڭىرەگىندە ءسوز قوزعادى», دەپ باستادى اڭگىمەسىن رەكتور.
– پرەزيدەنت ءوزىنىڭ العاشقى جولداۋىندا ازاماتتىق قوعامعا قولداۋ كورسەتە وتىرىپ, سىندارلى قوعامدىق ديالوگ قۇراتىن ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىن قۇرۋ اۋاداي قاجەتتىگىن العا تارتتى. حالىقتى الاۋىزدىققا ەمەس, اۋىزبىرشىلىككە, قاۋەسەتكە ەمەس, شىنايى اقپاراتقا سەنۋگە ۇندەدى. كەلەلى ماسەلەلەر كوشەدە ەمەس, پارلامەنتتە شەشىلۋى ءتيىس دەدى. بۇل قوعام مەن بيلىكتى جاقىنداستىرىپ, وزەكتى ماسەلەلەردىڭ وڭ شەشىم تابۋىنا سەپ بولماق. ءوز سوزىندە پرەزيدەنت كوپتىڭ كوڭىلىن كۇپتى قىلىپ جۇرگەن جەر ماسەلەسى تۋراسىندا «مەملەكەت باسشىسى رەتىندە تاعى دا مالىمدەيمىن: جەرىمىز شەتەلدىكتەرگە ساتىلمايدى. وعان جول بەرىلمەيدى», دەپ جەردى ءتيىمدى پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتۋ باستى نازاردا بولاتىنىن اشىپ ايتتى.
ەكونوميكانى دامىتۋمەن قاتار الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ وڭتايلى شەشىم تابۋى ءار قازاقستاندىق ءۇشىن اسا ماڭىزدى. بۇل تۋراسىندا مەملەكەت باسشىسى الەۋمەتتىك سالادا ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا, وتباسى مەن بالا ينستيتۋتىن, ينكليۋزيۆتى قوعام قۇرۋدى قولداۋعا, مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ ساپاسى مەن قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە, مادەنيەت قىزمەتكەرلەرىن قولداۋعا, الەۋمەتتىك قولداۋ جۇيەسىن ودان ءارى دامىتۋعا جانە ەلەۋلى پروبلەمالار جيناقتالعان وتاندىق زەينەتاقى جۇيەسىنىڭ دامۋىنا باسا نازار اۋدارىلاتىنىن ءمالىم ەتتى.
– ءوزىنىڭ العاشقى جولداۋىندا مەملەكەت باسشىسى جوعارى ءبىلىمنىڭ ساپاسىنا, سونىمەن قاتار جاس بۋىندى تولعاندىرىپ جۇرگەن ماسەلەلەرگە ەرەكشە توقتالدى. مۇنىڭ ءوزى جاستار جىلىندا وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ومىرىنە ەلەۋلى وزگەرىستەر ەنگىزەر بەتبۇرىسقا اسەرىن قانشالىقتى تيگىزەدى؟
– تەرەڭ ءبىلىم مەن عىلىم كەنىن قازعان عالىمداردىڭ ەڭبەگى – دامۋدىڭ داڭعىل جولى. ءبىلىم-عىلىم مەملەكەتتىڭ دامۋىنا الەۋمەتتىك دەڭگەيدە ىقپال ەتەتىن قۇندىلىقتار. وركەنيەتتى ەلدەردىڭ قاتارىنان كورىنۋ ءۇشىن دامىعان ەكونوميكامىزبەن قاتار ءبىلىمىمىز بەن مادەنيەتىمىز دە الدىڭعى شەپتەن كورىنۋى ءتيىس. وسى ورايدا پرەزيدەنت ۇكىمەتكە ۇلاعاتتى ۇرپاق تاربيەلەۋ جولىندا, مادەنيەت پەن ونەر ايدىنىندا ايانباي ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن مۇعالىمدەر مەن مادەنيەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ ايلىعىن كوتەرۋدى تاپسىردى. الداعى ۋاقىتتا ءبىلىم بەرۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنداعى مىندەتتى الەۋمەتتىك جەڭىلدىكتەر مادەنيەت سالاسىنىڭ وكىلدەرىنە دە بەرىلەتىن بولدى. قالىڭ كوپشىلىك بۇل جاڭالىقتى قۋانا قابىلدادى. ۇستاز, مادەنيەت قىزمەتكەرلەرى ەڭبەگىنىڭ باعالانۋى – ابىرويىنىڭ ارتقانىن, قوعام الدىندا مارتەبەسىنىڭ جوعارىلاعانىن دالەلدەيدى. ال ءبىلىم مەن ونەردى جوعارى قۇندىلىق رەتىندە تانىپ, ۇستازدار مەن مادەنيەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ مارتەبەسىن جوعارى قوياتىن ەلدىڭ رۋحاني تۇرعىدان بايتىنى حاق.
قوعامدا جۇمىسسىز جاستاردىڭ قاتارى نەگە كوپ؟ نەگە جۇمىسسىزدىق ماسەلەسى ءالى دە وڭ شەشىم تاپپاي تۇر؟ قىلمىستىق جانە ەكسترەميستىك اعىمداردىڭ ىقپالىنان جاستاردى قالاي امان الىپ قالا الامىز؟ جولداۋدا وسى تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى شەشۋ جولدارى ۇسىنىلدى. پرەزيدەنت ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن ەلىمىز ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ بالانسىن ەسەپكە الۋدىڭ ءتيىمدى ادىستەمەسىن ازىرلەپ, ۇستازدار قاۋىمى مەكتەپ قابىرعاسىنان وقۋشىلاردىڭ قارىم-قابىلەتىن ايقىنداپ, كاسىبي تۇرعىدان باعىت-باعدار بەرۋى كەرەك دەدى. ال جوعارى وقۋ ورىندارى ءوز كەزەگىندە ەڭبەك نارىعىندا سۇرانىسقا يە ماماندار دايارلاۋى قاجەت. ەكونوميكامىزدا تەحنيكا سالاسىنىڭ ماماندارىنا سۇرانىس وتە جوعارى بولعانىمەن, مۇمكىندىكتەر از. ماسەلەن, كاسىپورىندار ءتيىستى مامانداردى شەتەلدەن شاقىرادى. مەملەكەت باسشىسى وسىنداي ولقىلىقتارمەن كۇرەسۋدى العا تارتتى. ءبىلىمنىڭ نەگىزى مەكتەپتە قالانىپ, ودان ءارى جوعارى وقۋ ورنىندا ۇشتالۋى ءتيىس. مەكتەپ پەن جوعارى وقۋ ورنى اراسىنداعى ۇندەستىك وسىلاي ۇيلەسىم تابۋى قاجەت. بۇل ورايدا قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى جالپى ءبىلىم بەرەتىن ورتا مەكتەپتەرمەن بىرلەسە اۋقىمدى جۇمىستار اتقارۋدا. مەكتەپ پەن جوعارى وقۋ ورىندارى ساباقتاستىعى نەگىزىندە ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامى وقۋشىلاردىڭ تانىمدىق قىزىعۋشىلىقتارىن قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتىپ كەلەدى.
– پرەزيدەنت جولداۋدا «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسىنىڭ اياسىن كەڭەيتىپ, جۇمىستى جاڭا دەڭگەيدە جالعاستىرۋ كەرەكتىگىن ايتتى. ءسىزدىڭ ويىڭىزشا, بۇل باعىتتا ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە قانداي شارۋالاردى قولعا الۋ كەرەك دەپ سانايسىز؟
– بۇگىنگە دەيىن اۋىلدىق جەرلەردەگى ءبىلىم ساپاسى كوڭىل قۋانتپايدى. كەي جەرلەردە بىلىكتى پەداگوگ كادرلار ءالى دە تاپشى. وسىنى ەسكەرە كەلە, پرەزيدەنت ۇكىمەتكە كەلەسى جىلدان باستاپ «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسىنىڭ اياسىن ودان ءارى كەڭەيتىپ, جانداندىرۋ ءۇشىن قارجىلاندىرۋدى 20 ملرد تەڭگەگە جەتكىزۋدى تاپسىردى. ەندى تالانتتى اۋىل بالاسى تاسادا قالىپ قويمايدى. دالا بالاسىنا دا ساپالى ءبىلىم الاتىنداي مۇمكىندىكتەر تۋعىزىلادى. بۇل ورايدا دا ۋنيۆەرسيتەتىمىز اۋىل حالقىنا قولداۋ تانىتىپ كەلەدى. جىل سايىن ءداستۇرلى تۇردە ءبىلىم وردامىزدا «مانساپ كۇندەرى» ۇيىمداستىرىلىپ, تۇلەكتەرىمىز اۋىلدىق جەرلەردەن كەلگەن جۇمىس بەرۋشىلەرمەن جۇزبە-ءجۇز كەزدەسىپ, شالعايداعى ەلدى مەكەندەرگە شاقىرتۋ الادى.
ساننان ساپاعا قىزمەت ەتۋ – بۇگىنگى تالاپ. قازىر ەلىمىزدەگى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جارتىسى عانا تۇلەكتەرىن 60 پايىزدىق دەڭگەيدە جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. بۇل جوعارى كورسەتكىش ەمەس. وسىنى ەسكەرگەن مەملەكەت باسشىسى سانى بار, ساپاسى ماردىمسىز وقۋ ورىندارى قىسقارتىلىپ, باسەكەگە قابىلەتتى كادرلار دايارلاي الاتىن ىرگەلى وقۋ ورىندارىنا عانا مۇمكىندىكتەر بەرىلەتىنىن قاداپ ايتتى بۇل – سوزدەن ىسكە كوشۋدىڭ ايقىن دالەلى. عىلىمدى دامىتپاي, ۇلتتىڭ دامۋىن قامتاماسىز ەتە المايمىز. ۇكىمەت بۇل ماسەلەنى عىلىمي-زەرتتەۋلەردىڭ دەڭگەيىن ارتتىرۋ جانە ونى ءىس جۇزىندە قولدانۋ تۇرعىسىنان قاراستىرۋى كەرەك دەدى. سونىمەن قاتار الداعى ۋاقىتتا از قامتىلعان جانە كوپ بالالى وتباسىلاردى قولداۋ ماقساتىندا «دارىندى بالانىڭ قابىلەتىن دامىتۋدىڭ» جول كارتاسى ازىرلەنىپ, ازاماتتاردىڭ, اسىرەسە جاستاردىڭ, ستۋدەنتتەردىڭ ۆولونتەرلىق قىزمەتى ودان ءارى جاندانا تۇسەتىن بولادى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ قوعامدىق ومىرگە بەي-جاي قاراماي, تاعدىرى تالكەككە تۇسكەن قامكوڭىل, كومەككە مۇقتاج, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا جاستاردىڭ نازارىن اۋدارتىپ, قايىرىمدىلىق, قامقورلىق جاساۋعا شاقىرۋى – مەكتەپ پەن جوعارى وقۋ ورىندارىنا زور مىندەت جۇكتەپ وتىر.
اڭگىمەلەسكەن قايرات ءابىلدا,«Egemen Qazaqstan»
قاراعاندى