– ماۋلەن ساتىمباي ۇلى, وتكەنگە زەر سالساق, كسرو ءداۋىرىندە قازاقستاننىڭ نامىسىن قورعاعان ەركىن كۇرەس شەبەرلەرىنىڭ جەتەۋى عانا وداق چەمپيونى دەگەن مارتەبەلى اتاققا قول جەتكىزگەن ەكەن. تاعى 20-دان اسا جەرلەسىمىز ايتۋلى جارىستا جۇلدەگەرلەر ساناتىنا قوسىلدى. سولاردىڭ اراسىندا قانداستارىم ساناۋلى عانا. 1945-1991 جىلدار ارالىعىندا ايتۋلى جارىستىڭ جالاۋى 47 مارتە جەلبىرەگەنىن ەسكەرسەك, بۇل كورسەتكىش كوڭىلىمىزدى مارقايتپايتىنى انىق. ءبىزدىڭ نەسىبەمىز نەگە كەم بولدى؟
– كەڭەس وداعى تۇسىندا قانداستارىمىزدىڭ ءتۇرلى كەدەرگىلەرگە كەزىككەنىن كوزىقاراقتى جانكۇيەرلەر ۇمىتا قويعان جوق. ءوز باسىندا بيلىگى جوق ەلدىڭ بەرەكەسى دە بولمايتىنى بەلگىلى عوي. كسرو ءداۋىرىندە شىنايى سپورتتىق سايىستا مىقتىلىعىڭدى سان ءمارتە دالەلدەسەڭ دە, ءتۇبى بارلىق ءماسەلە ماسكەۋ ارقىلى شەشىلەتىن. ايتپەگەندە ودان دا بيىك بەلەستەردى باعىندىرۋعا اعالارىمىزدىڭ كۇش-قۋاتى دا, قارىم-قابىلەتى دە تولىقتاي جەتەتىن ەدى. ماسەلەن, امانكەلدى عابساتتاروۆ, ابىلسەيىت ايقانوۆ, امانجول بۇعىباەۆتىڭ قاي-قايسىسىن الساڭىزدار دا, ءوز ءداۋىرىنىڭ دارا تۇلعالارى ەكەنى ەش كۇمان تۋعىزبايدى. ولار قارسى كەلگەندەردى الىپ تا ۇردى, شالىپ تا جىقتى. ۇشەۋىنىڭ دە كسرو چەمپيونى دەگەن دارداي اتاقتارى بار. بىراق سول ساڭلاقتارعا وليمپيا ويىندارى, الەم جانە ەۋروپا چەمپيوناتتارى سەكىلدى بايراقتى باسەكەلەردە باق سىناۋ باقىتى بۇيىرمادى. ولاردان بولەك, كەڭەس وداعى بىرىنشىلىگىندە ءجۇلدەگەرلەر قاتارىنان كورىنگەن سەيىتجان ابدىكارىموۆ, رامازان نۇرمانوۆ, مالىك نادىربەكوۆ, سايلاۋ مۇقاشەۆ جانە تاعى باسقا دۇلدۇلدەردى قانداي الامانعا قوسساق تا, جەرگە قاراتپايتىن ەدى. دەسەك تە سپورتتاعى سولاقاي ساياسات ولاردىڭ دا باعىن بايلادى.
– بالۋاندىق ونەردە اتاعى الىسقا جايىلعان اعا بۋىن وكىلدەرى: «كەزىندە الەمدىك دودالاردا جۇلدە العاننان گورى وداق كولەمىندەگى جارىستاردا توپ جارۋ الدەقايدا قيىن بولاتىن» دەگەن پىكىردى ءجيى ايتادى. وسىعان كەلىسەسىز بە؟
– جارىس اتاۋلىنىڭ وڭايى جوق قوي. تىپتەن, قاتارداعى قاراپايىم تۋرنيردە وزدىگىنەن ەشكىم سەنىڭ ىعىڭا جىعىلا سالمايدى. ويتكەنى ءار ادامنىڭ ءوزىنىڭ جەكە مۇددەسى مەن كوزدەگەن ماقساتى بار. سول جوسپاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ولار ايقاس الاڭىندا جانىن سالىپ ارپالىسادى. جارىس دەڭگەيى جوعارىلاعان سايىن قارسىلاستار دا قارىمدى كەلەدى. ءيا, وداق تۇسىندا ەشكىمگە وڭاي بولماعانى انىق. 15 رەسپۋبليكانىڭ وكىلدەرى باس قوسقان ءدۇبىرلى دودادا وزا شابۋ وتە قيىن بولدى. وعان كسرو اۋماعىندا تۇرىپ جاتقان كوپتەگەن ۇلت پەن ۇلىستاردى قوسىڭىز. ولاردىڭ دا ءوز باتىرلارى مەن باعلاندارى, بەلدى بالۋاندارى بار. راسىندا دا, وسىنداي دۇرمەكتە دارالانۋ سول كەزدەرى ەرلىكپەن پارا-پار ءىس ەدى.
– ءسىز سول دۇرمەكتىڭ بەل ورتاسىندا ءجۇردىڭىز عوي...
– بىزدىكى بەر جاعى عوي (كۇلدى). دەسەك تە ءبىراز الامانعا قاتىسقانىمىز راس. 1987 جىلى الماتىداعى قاجىمۇقان اتىنداعى سپورت مەكتەپ-ينتەرناتىندا وقىپ جۇرگەن كەزىمدە داعىستاندا وتكەن «دوستىق» حالىقارالىق تۋرنيرىندە 10 كەزدەسۋ وتكىزىپ, بارلىعىندا ايقىن جەڭىسكە قول جەتكىزدىم. بۇل – مەنىڭ ۇلكەن ارەناداعى اقجولتاي تابىسىم ەدى. سودان كەيىن-اق جولىم اشىلدى. حالىقارالىق دودالارعا قاتىسىپ, ءوزىمدى مويىنداتا باستادىم. 1987-1989 جىلدار ارالىعىندا جاسوسپىرىمدەر مەن جاستار بۋىنى اراسىنداعى جارىستاردا كسرو چەمپيونى جانە جۇلدەگەرى, كسرو-نىڭ مەكتەپ-ينتەرناتتارى بىرىنشىلىگىنىڭ جەڭىمپازى, بۇكىلوداقتىق جاستار ويىندارىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى اتاندىم. جاستاردىڭ الەم ءبىرىنشىلىگى مەن الەم كۋبوگىندا ءۇشىنشى ورىندى يەلەندىم. 1990 جىلدان باستاپ ەرەسەكتەر دۋىنا قوسىلدىم. كسرو كۋبوگىن جەڭىپ الدىم, كسرو حالىقتارى سپارتاكياداسىندا كۇمىس جانە كسرو مەن تمد چەمپيوناتتارىندا قولا مەدالدى ولجالادىم.
– سوندا بارسەلونا وليمپياداسىنا بارۋعا ەش مۇمكىندىگىڭىز بولمادى ما؟
– جوعارىداعى جەڭىستەردەن كەيىن كسرو-نىڭ باس كومانداسىنا قابىلداندىم. ول كەزدە 52 كيلو سالماق دارەجەسىنىڭ ءتىزگىنىن سەۋل وليمپياداسى مەن الەم چەمپيوناتتارىنىڭ ەكى دۇركىن ءجۇلدەگەرى, ەۋروپا چەمپيونى ۆلاديمير توگۋزوۆ مىقتاپ ۇستاپ تۇرعان. 1991 جىلى زاپوروجەدەگى كسرو حالىقتارى سپارتاكياداسى مەن 1992 جىلى ماسكەۋدەگى تمد چەمپيوناتىندا مەنى التىننان ايىرعان ءدال سول بالۋان ەدى. سول سەبەپتى دە تاڭداۋ توگۋزوۆقا ءتۇستى.
– سول جارقىن جەڭىستەردەن كەيىن ءبىراز ۋاقىت كوپشىلىكتىڭ كوزىنەن تاسا قالدىڭىز. سول كەزدەرى باعىڭىز جانبادى ما, الدە بابىڭىز كەلىسپەدى مە؟
– كسرو-نىڭ ىرگەسى سوگىلگەننەن كەيىن بۇرىننان قالىپتاسقان جۇيە بۇزىلدى. ەلىشىلىك جارىستار مەن وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارى سيرەك وتەتىن بولدى. شەتەلدەگى ءباسەكەلەرگە قاتىسۋعا قاراجات تاپشى. كوپتەگەن سپورتشىلار سونداي قيىندىقتارعا شىداماي, وزگە كاسىپكە كەتىپ جاتتى. مەن بوزكىلەمنەن الىستاعان جوقپىن. كوپ ەڭبەكتەندىم, كوپ ىزدەندىم. الايدا ءبىرازعا دەيىن جولىم وڭعارىلماي-اق قويدى. سونداي قيىن شاقتا كەيبىر باپكەرلەردىڭ مەنەن تەرىس اينالعانى جانىما باتتى. «مامىروۆ وسىمەن توقتادى. ەندى ونىڭ وڭدى ناتيجە كورسەتۋى ەكىتالاي» دەگەن قاڭقۋ سوزدەردى دە سان مارتە قۇلاعىم شالدى. بىراق مەن مويىمادىم. جاتپاي-تۇرماي دايارلانىپ, مۇراتىما جەتۋ جولىندا جانكەشتىلىك تانىتتىم. اقىرى ەرەن ەڭبەگىم اقتالدى. 1994 جىلى جاپونيانىڭ حيروسيما قالاسىندا الاۋى تۇتانعان ازيا ويىندارىندا باس جۇلدەنى ولجالادىم. بۇل جەڭىس ماعان ەرەكشە رۋح بەردى. كادىمگىدەي ەڭسە تىكتەدىم. ەڭ باستىسى, ءۇش جىلعا سوزىلعان ءساتسىزدىكتىڭ شىرماۋىعىنان شىققانىما قۋاندىم.
– حيروسيماداعى ونەرىڭىز كۇنى بۇگىنگىدەي كوز الدىمىزدا. ءبىر وكىنىشتىسى, سودان بەرى تابانى كۇرەكتەي 25 جىل وتسە دە, قازاقستاننىڭ بىردە-ءبىر ەركىن كۇرەس شەبەرى كۇنشىعىس ەلىندەگى ءسىزدىڭ سول جەتىستىگىڭىزدى قايتالاي الماي ءجۇر...
– ءيا, بۇل وكىنەتىندەي-اق جاعداي. سول كەزدەن بەرى شيرەك عاسىر ۋاقىت وتسە دە, ءبىزدىڭ بالۋانداردىڭ سول بەلەستى باعىندىرا الماي جۇرگەنى مەنىڭ دە جانىما باتادى. بىرقاتار سپورتشىلاردىڭ ازيادانىڭ التىنىن الۋعا جاقسى ءمۇمكىندىگى بولعانىنا ءدۇيىم جۇرت كۋا. ماسەلەن, 2014 جىلى ينچحونداعى دودادا راسۋل قاليەۆ, ەسبولات نۇرجۇمباەۆ جانە داۋلەت شابانباي سىندى قازاق جىگىتتەرى فينالعا شىقتى. بارشا جانكۇيەر سول قانداستارىمىزدىڭ كەمىندە ءبىرەۋى باس جۇلدەنى ولجالايتىن شىعار دەپ ۇمىتتەندى. بىراق شەشۋشى تۇستا ۇشەۋى دە ۇتىلدى. بىلتىر جاكارتادا دانيار قايسانوۆ اقتىق سىنعا جولداما الدى. الايدا ونىڭ دا جولى بولمادى. ارينە, بۇل جاعداي بالۋانداردىڭ ءالى دە ءبىر قايناۋى كەم ەكەنىن اڭعارتادى. ال وسى ماسەلەنىڭ شەشىمىن تابۋ – ۇلتتىق قۇراما باپكەرلەرى مەن ولاردىڭ جەكە جاتتىقتىرۋشىلارىنىڭ قۇزىرىنداعى شارۋا.
– 1996 جىلى ءسىزدىڭ ەسىمىڭىز ەركىن كۇرەستى سەرىك ەتكەن قانداستارىمىزدىڭ اراسىنان العاشقى بولىپ وليمپيا ويىندارىندا جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلگەن بالۋان رەتىندە تاريحتا التىن ارىپتەرمەن جازىلدى. سول جارىستى جادىمىزدا تاعى ءبىر جاڭعىرتساق...
– اتلانتا وليمپياداسى مەنىڭ ەڭ ءبىر كەمەلدەنگەن كەزىممەن تۇسپا-تۇس كەلدى. جالىنداپ تۇرعان 25 جاستامىن. جارىستىڭ العاشقى اينالىمىندا كانادالىق گرەگ ۆۋدكروفتى 10:0 ەسەبىمەن تاس-تالقانىن شىعاردىم. كەلەسى كەزدەسۋدە كسرو حالىقتارى سپارتاكياداسى مەن تمد چەمپيوناتىندا مەنى التىننان ايىرعان ۋكراينانىڭ وكىلى ۆلاديمير توگۋزوۆتان «كەگىمدى» الدىم – 3:1. ودان كەيىن تورتكۇل دۇنيەنىڭ تەڭدەسسىز بالۋانى, بولگاريالىق ۆالەنتين يوردانوۆتان ۇتىپ جاتىپ, قاتەلىككە بوي الدىردىم – 3:7. سول قاتەلىك مەنى وليمپيادانىڭ التىنى ءۇشىن ايقاسۋ مۇمكىندىگىنەن ايىردى. ودان كەيىن تۇركيالىق مەتين توپاقتانى وڭاي ۇتتىم – 5:0. ال شەشۋشى باسەكەدە رەسەيلىك شەشەنول مونگۋشتان 3:2 ەسەبىمەن باسىم ءتۇسىپ, قولا مەدالدى موينىما ءىلدىم.
– ماۋلەن مامىروۆ پەن ۆالەنتين يوردانوۆتىڭ اتلانتاداعى ايقاسى بىرلەسكەن كۇرەس الەمىنىڭ (United World Wrestling) التىن قورىندا ساقتاۋلى. اتاعىنان ات ۇركەتىن بالۋاندى العاشىندا ءبىراز ساستىردىڭىز عوي...
– نەگىزى يوردانوۆتى دا جەڭۋگە بولاتىن ەدى. تورەشى بەلگى بەرگەن بەتتە بىردەن شابۋىلداعان مەن ونىڭ اياعىنان ءىلىپ الدىم دا, جەرگە الىپ ۇردىم. ءۇش ۇپايعا تاتيتىن ءادىس ەدى, تورەشىلەر ءبىر عانا ۇپاي بەرۋمەن شەكتەلدى. جەردە اۋناتىپ الدىم دا, تاعى ەكى ۇپاي ولجالادىم. سالدەن كەيىن قولىن «كىسەندەدىم» دە, قوس جاۋىرىنىن جەرگە تيگىزبەك بولدىم. ول تىپىرشىپ كوردى. بۇل ارەكەتىنەن ەشتەڭە شىقپاعاننان كەيىن بولگاريالىق بالۋان ايلاعا جۇگىندى. «قولىم سىنىپ كەتتى» دەگەندەي سىڭاي تانىتىپ, ايعايعا باستى. جەتى ءدۇركىن الەم چەمپيونى دەگەن اتاعى بار داڭقتى بالۋاننىڭ جان داۋىسى شىققاندا, تورەشىنىڭ «ءۇنسىز» قالۋعا ءداتى شىدامادى-اۋ دەيمىن. كىلەمدەگى قازى باسەكەنى دەرەۋ توقتاتىپ, ورتاعا دارىگەردى شاقىرتتى. يوردانوۆتىڭ قولىن ۇستاپ كورگەن ول ەشتەڭە بولماعانىنا كوز جەتكىزگەن سوڭ قايتا كىلەمگە شىعاردى. بۇل رەتتە ءتورەشىلەردەن اعاتتىق كەتتى. ونداي جاعدايدا ايلاعا جۇگىنگەن بالۋان جازالانۋ كەرەك. ماعان ەكى ۇپاي بەرىلىپ, قارسىلاسىم تورتتاعانداۋعا ءتيىس ەدى. بىراق تورەشى ەشتەڭە بولماعانداي ەكەۋمىزدى تىك تۇرعىزىپ, قايتا كۇرەستىردى. كوپ ۇزاماي مەن قاتەلىككە بوي الدىرىپ, ونىڭ قاقپانىنا ءتۇسىپ قالدىم. ءوز كەزەگىندە قارسىلاسىم ءوز مۇمكىندىگىن قالت جىبەرگەن جوق.
– سول كەزگە دەيىن بولگاريالىق بالۋانمەن جولىڭىز قيىسپاعان با ەدى؟
– ماسەلە سوندا عوي. اتلانتاعا دەيىن يوردانوۆپەن بىردە-ءبىر رەت بەلدەسكەن جوقپىن. ەكەۋمىزدىڭ جولىمىز ەڭ بولماعاندا ءبىر مارتە قيىسقاندا ونداي قاتەلىككە بوي الدىرماس ەدىم. ول كوپتى كورگەن كوكجال عوي. بولگاريانىڭ بەتكەۇستارى الەم چەمپيوناتىنداعى ءاربىر جەڭىسىنەن كەيىن بوز كىلەمدى قۇشتارلانا ءسۇيىپ: «بۇل – مەنىڭ سوڭعى جارىسىم. ەندى ۇلكەن سپورتپەن قوش ايتىسامىن», – دەپ جەر-جاھانعا جار سالادى. بىزدەر سوعان يلاندىق. ەندى ونىمەن جولىقپايتىن شىعارمىن دەپ ويلادىم. ال ول بولسا, كەلەسى چەمپيوناتقا تاعى كەلەدى دە, ءبارىن تاقىرعا وتىرعىزىپ كەتەدى. دەسەك تە ۆالەنتين يوردانوۆتىڭ, شىن مانىندە, ۇلى بالۋان ەكەنىن مويىنداماسقا لاج جوق. ول 1983-1995 جىلدار ارالىعىندا الەم چەمپيوناتىندا 10 مارتە جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى. سول جۇلدەلەردىڭ جەتەۋى التىن. تاعى جەتى رەت ەۋروپا بىرىنشىلىگىندە قارسىلاس شاق كەلتىرمەدى. ونىڭ سپورتتىق بيوگرافياسىنىڭ ءسال عانا ءسانىن كەتىرىپ تۇرعانى – وليمپيادا چەمپيونى دەگەن اتاقتىڭ جوقتىعى ەدى. بولگاريالىق بالۋان 1988 جىلى سەۋلدە ۇتىلدى, 1992 جىلى بارسەلونادا قولا مەدالدى قاناعات تۇتتى. اقىرى اتلانتادا ايدارىنان جەل ەسىپ, 36 جاسىندا ءومىر بويى اڭساعان ارمانىنا قول جەتكىزدى.
– قولا مەدال ءۇشىن تارتىستا ءسىزبەن بەلدەسكەن شەشەنول مونگۋش ۇستىنە ماي جاعىپ جىقتى دەيدى. سول راس پا؟
– ول راس. رەسەي بالۋانى دەنەسىن مايلاپ شىققانىن مەن بىردەن اڭعاردىم. ۇستاسا كەتسەك, ول سۋداعى بالىقتاي ۋىسىمنان شىعىپ كەتە بەرەدى. وسى جاعدايدى تورەشىلەرگە مەن دە ايتتىم, باپكەرىم دە ايتتى. الايدا ولار جۇمعان اۋىزدارىن اشپادى. امال جوق, «تاۋەكەلگە» بارۋعا تۋرا كەلدى. مونگۋشتى ءبىر سىباپ الدىم دا, قايتا شابۋىلدادىم. اقىرى نە كەرەك, وسال تۇسىن تاۋىپ, قارسىلاسىمدى قاپى قالدىردىم.
– ماۋلەن مامىروۆتىڭ تاعى ءبىر ەرلىگى – الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرى اتانۋى. سىزگە دەيىن وسى سپورت ءتۇرىن سەرىك ەتكەن قازاقتىڭ ەشبىر بالۋانى بۇل اتاققا قول جەتكىزە المادى ەمەس پە؟
– جالپى قازاقستاندىق بالۋاندار جايىندا ايتار بولساق, ماعان دەيىن 1976 جىلى وليمپيا ويىندارىندا الەكساندر يۆانوۆ جانە 1995 جىلى الەم چەمپيوناتىندا ەلمادي جابىرايىلوۆ قانا جۇلدە الدى. ال قانداستارىمىزدىڭ اراسىنان ايتۋلى قوس جارىستىڭ جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلۋ باقىتى ماعان بۇيىرعان ەكەن.
– الايدا ولاردىڭ ەكەۋى دە لەگيونەر عوي...
– ءيا, ونىڭىز راس. الەكساندر يۆانوۆ – ياكۋتيانىڭ, ال ەلمادي جابىرايىلوۆ – داعىستاننىڭ تۋماسى.
– لەگيونەر دەگەننەن شىعىپ وتىر. وسىدان تالاي جىل بۇرىن ءوز سۇحباتىڭىزدىڭ بىرىندە ءسىز «مەن ءوزىمدى رەسەي قۇراماسىندا ءجۇرگەندەي سەزىنەمىن» دەپ اشىنا ايتقان ەدىڭىز. راسىندا دا توقسانىنشى جىلدارى ۇلتتىق كوماندامىزدىڭ ساپىندا ونەر كورسەتكەندەردىڭ دەنى وزگە ۇلت وكىلدەرى ەدى عوي..
– مەن بوز كىلەمدە ونەر كورسەتكەن كەزدەرى قازاقستان قۇراماسى ساپىندا قازاقتار ساناۋلى عانا بولدى. تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن تەك مۇرات مامبەتوۆ, بەرىك دەڭگەلباەۆ, ماديار قۇرامىسوۆ سىندى بالۋاندار اسا ءىرى دودالاردا باق سىناۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. كەيىننەن ولار سپورتتان قول ءۇزىپ كەتتى. سول ورتادا مەن جالعىز قالدىم. كەيدە الەم چەمپيوناتى مەن وليمپيا ويىندارىندا مەن ءوزىمدى رەسەي قۇراماسىنىڭ ساپىندا ءجۇرگەندەي سەزىنگەنىم راس. ويتكەنى, كوماندادا كىلەڭ وزگە ۇلتتىڭ وكىلدەرى. جالعىز قازاق مەن عانا. جاسىراتىن نەسى بار, سول تۇستا مەنى دە شەتتەتكىسى كەلگەن باپكەرلەر تابىلدى. ولار ازەربايجاننان ءابىل يبراگيموۆتى, وزبەكستاننان ءدىلشوت مانسۇروۆتى شاقىرتىپ الەك بولدى. بىراق ولاردىڭ ماعان الدەرى جەتپەي, ەكەۋى دە ەڭسەلەرى تۇسكەن كۇيدە ەلدەرىنە ورالدى. 2001 جىلى سوفيادا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا وزبەكستاندىق مانسۇروۆپەن جولىمىز قيىسىپ, ونى 11:1 ەسەبىمەن تىزە بۇكتىردىم. كەيىننەن ول جىگىت ەكى دۇركىن الەم چەمپيونى, ءۇش دۇركىن ازيا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى. ال جاستار اراسىنداعى الەم چەمپيونى يبراگيموۆتى جاتتىعۋ زالىندا تالاي يلەدىم. نەگىزى مەن لەگيونەرلەردىڭ قازاقستانعا كەلگەنىنە تۇبەگەيلى قارسىمىن. ول ءۇردىستى توقتاتۋ كەرەك. مۇنى مەن بۇگىنگى كۇنمەن عانا ءومىر سۇرۋگە بەيىم باپكەرلەردىڭ تىرلىگى دەپ ءتۇسىنەمىن. ولار ەل كەلەشەگىن ويلامايدى. ەگەر ويلاسا, ءوز ورەندەرىن نەگە العا سۇيرەمەيدى؟ سولاردى جاقسىلاپ تاربيەلەپ, دۇرىستاپ باپتاماي ما؟ قىرۋار قاراجاتتى شەتەلدىكتەرگە شاشقاننان گورى, قازاقستانداعى تالانتتى جاستاردىڭ يگىلىگى ءۇشىن جۇمساعان ءجون.
– عاسىرلار توعىسىندا سيدنەيدە الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىندا ونەر كورسەتتىڭىز. سول جارىس قارساڭىنداعى ءناتيجەلەرگە ءۇڭىلسەك, جاسىل قۇرلىقتا دا جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلەتىندەي ءجونىڭىز بار ەدى-اۋ دەگەن وي كەلەدى...
– سول كەزدەرى دە بابىم وتە جاقسى ەدى. 1998 جىلى بانگكوكتا ازيا ويىندارىنىڭ قولا جۇلدەگەرى جانە 1999 جىلى تاشكەنتتە ازيا چەمپيونى اتاندىم. باسقا دا اسا ءىرى حالىقارالىق جارىستاردا ءبىراز تابىسقا قولىم جەتتى. وليمپياداعا دا كوتەرىڭكى كوڭىل كۇيمەن كەلدىم. العاشقى ەكى اينالىمدا قوس قارسىلاسىمدى ايقىن باسىمدىقپەن جەڭدىم. الايدا ءۇشىنشى كەزەڭدە بەلارۋس ەلىنىڭ نامىسىن قورعاپ ءجۇرگەن ياكۋت بالۋانى گەرمان كونتوەۆقا قوسىمشا ۋاقىتتا ۇتىلدىم. وسىلايشا, اتلانتا وليمپياداسىندا جەڭىپ العان قولا مەدالىمدى سيدنەيدەگى دودادا التىنعا الماستىرسام دەگەن اسقاق ارمانىم جەلگە ۇشتى.
– 2004 جىلى وتكەن افينى وليمپياداسىنا دا دايارلانىپ جاتىر دەگەندى ەستىگەن ەدىك. بىراق بايراقتى باسەكە جاقىنداعان تۇستا ۇلكەن سپورتتان قول ءۇزگەنىڭىز جايىندا قۇلاعدار بولدىق...
– افينى وليمپياداسىنا قاتىسسام دەگەن وي بولدى. ءبىراز ۋاقىت بويى ايتۋلى دوداعا ەرەكشە قۇلشىنىسپەن دايارلاندىم. 2002 جىلى پۋساندا وتكەن ازيا ويىندارىندا ءتورتىنشى ورىندى قاناعات تۇتتىم. باسقا دا بايراقتى جارىستارعا قاتىستىم. بىردە – ۇتامىن, بىردە – ۇتىلامىن. الايدا وليمپيا ويىندارى جاقىنداعان سايىن ەسكى جاراقاتىم ءجيى مازالاي باستادى. سەكسەنىنشى جىلداردىڭ اياعىندا ءبىلەكتىڭ سۇيەگىن سىندىرىپ العان ەدىم. دەر كەزىندە ەمدەتپەي, ءوزى ءبىتىپ كەتكەنشە, ەش ءمان بەرمەي جۇرە بەردىم. سونىڭ سالدارىنان قولىمدى جەرگە كوپ تىرەپ تۇرا المايتىنداي جاعدايعا جەتتىم. ءويتكەنى, بىلەگىم يكەمگە كەلمەيدى. ابدەن مازام كەتكەننەن كەيىن تەكسەرتسەم, دۇرىس بىتپەگەن ەكەن. وپەراتسيا جاساتىپ ەدىم, دارىگەرلەر ونى باسقا سۇيەككە جالعاپ جىبەرىپتى. كەيىن تاعى ءبىر قاراتسام, اق حالاتتىلار ەندى بۇل جاراقاتتىڭ ەمدەلمەيتىنىن ايتتى. ءسويتىپ, دارىگەرلەردىڭ قاتەلىگى جانە ءوزىمنىڭ سالعىرتتىعىمنىڭ كەسىرىنەن ۇلكەن سپورتپەن قوش ايتىسۋعا تۋرا كەلدى.
– قالاي بولعاندا دا ءسىزدىڭ ەل سپورتىنا سىڭىرگەن ەڭبەگىڭىزدىڭ ەرەن ەكەنى ەش داۋ تۋعىزبايدى. وليمپيادا مەن الەم چەمپيوناتىندا جۇلدە الدىڭىز. ازيا ويىندارىندا دا حالقىڭىزعا التىن مەدالدىڭ سىڭعىرىن ەستىرتتىڭىز. وسىنداي بيىك بەلەستەردى باعىندىرعان ادامنىڭ ارمانى جوق شىعار؟
– مەنىڭ سپورتتىق جولىمدا «اتتەگەن-اي» دەيتىن ساتتەر دە از بولعان جوق. ماسەلەن, وليمپيادا التىنىنا قولىم جەتپەدى, الەم چەمپيونى اتانا المادىم. وسى كۇنگە دەيىن سوعان كۇيىنەمىن. ەگەر دەڭگەيىم جەتپەي, بابىم كەم بولسا, ءبىر ءسارى. بىراق كەزىندە ەشكىمنەن كەم بولعان جوقپىن. كۇش-جىگەرىم بويىمدا, نامىس وتى كەۋدەنى كەرنەپ تۇردى. بىراق ونداي باق ماعان بۇيىرمادى. سەنسەڭىز, وليمپيادا جايىندا ويلاسام, ەسىمە قولا مەدالدى كەۋدەمە تاققان ءسات ەمەس, يوردانوۆتان جەڭىلىپ قالعان كەز ءجيى ورالادى. «نەگە بۇلاي بولدى؟ سول باسەكەدە مەن ۇتۋىم كەرەك ەدى عوي؟», – دەگەن سانسىز ساۋال سانامدى شارلايدى. جالپى, مەنىڭ جولىمدا كەدەرگىلەر كوپ بولدى. ءبىر عانا مىسال: كەزەكتى ءبىر ءدۇبىرلى دوداعا ناعىز بابىمدا كەلدىم. جالىنداپ تۇرعان شاعىم. الايدا تورەشىلەر بۇرا تارتىپ, مەنى قالاي دا ءسۇرىندىرۋدى كوزدەدى. كوپە-كورنەۋ قيانات جاساعاننان سوڭ مەن ءوز نارازىلىعىمدى ءبىلدىردىم. ول كەزدە حالىقارالىق فەدەراتسيانىڭ تالابى بويىنشا رەسمي تۇردە پروتەست جازۋ ءۇشىن 500 اقش دوللارى كولەمىندە قاراجات تولەۋ قاجەت بولاتىن. سول اقشانىڭ ءوزىن تابا الماي, شىر-پىر بولعانىم ەسىمدە. جيعان-تەرگەنىمىز 400 دوللارعا ازەر جەتتى. بۇل سوماعا قاناعاتتانباعان قازىلار جەڭىستى قارسىلاسىمنىڭ ۋىسىنا ۇستاتىپ ءجىبەردى. ال ءبىز جەر سيپاپ قالدىق. مىنە, وسىنداي دا جاعداي باسىمنان وتكەن...
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن عالىم سۇلەيمەن,
«Egemen Qazaqstan»