ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىندا قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, كورنەكتى تەاتر رەجيسسەرى, پەداگوگ-پروفەسسور مامان بايسەركە ۇلى اتىنداعى اۋديتوريا اشىلىپ, قابىرعاسىنا مەموريالدى تاقتا قويىلدى. قازاق ونەرىنە وشپەستەي ءىز قالدىرعان ۇستاز ءارى تەاتر رەجيسسەرىن ەسكە الۋعا ونەردەگى ارىپتەستەرى, شاكىرتتەرى مەن ونەرسۇيەر قاۋىم جينالدى.
ساحنا ونەرىنىڭ تەورياسىنا توڭكەرىس جاساعان ك.ستانيسلاۆسكي «جۇيەسىن» قازاق تىلىندە عىلىمي نەگىزدەگەن مامان بايسەركە ۇلىنىڭ ەڭبەگى تەك مۇنىمەن تۇيىندەلمەيدى. ول قازاق تەاترىنىڭ ساحناسىندا ۇلتتىق كلاسسيكانى دارىپتەدى, سول قويىلىمدارى ارقىلى تەاترعا جاڭا تىنىس, سونى ەكپىن الا كەلدى. ونەردەگى بيىك جەتىستىكتەرىنىڭ بىرقاتارىن اتاپ ايتساق, ونىڭ ساحنالاۋىمەن ۆ.س. ۆيشنەۆسكيدىڭ «وپتيميستىك تراگەديا», ا. شتەيننىڭ «تولاس», يان. ءسولوۆيچتىڭ «تۇلەن تۇرتكەن تىلەنشى», س. شايمەردەنوۆتىڭ ء«انىم سەن ەدىڭ», ع. مۇسىرەپوۆتىڭ «قازاق سولداتى», ۋ.شەكسپيردىڭ «گاملەت», تاعى باسقا سپەكتاكلدەرى كورەرمەننىڭ ىقىلاسىنا يە بولدى. 1966 جىلى رەجيسسەر ۆ.ۆيشنەۆسكيدىڭ «وپتيميستىك تراگەدياسىن» قويىپ, وسى سپەكتاكل ءۇشىن ول قازاقستان لەنين كومسومولى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتاعىنا يە بولدى. سونىمەن قاتار, «تۇلەن تۇرتكەن تىلەنشى» اتتى اۋدارما پەسالار جيناعى, «قولتاڭبا جانە قويىلىم», «ساحنا جانە اكتەر» وي - تولعاۋلارى تەك بولاشاق ساحناگەرلەردىڭ وقۋ كىتابى ەمەس, ونەر تۋرالى تەرەڭىنەن قوزعاپ, تانىمعا قوزعاۋ سالاتىن كاسىبي بيىك ورەمەن جازىلعاندىقتان, جالپى وقىرمان ءۇشىن دە قىزىق دۇنيەلەر رەتىندە قابىلدانعانى راس.
اۋديتوريانىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا تەاتر ونەرى فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى امان قۇلباەۆ تالانتتى رەجيسسەر, ۇستازى جايلى اسەرلى ەستەلىك ايتتى.
«مامان اعا كوپتەگەن وڭىرلەردە رەجيسسەر بولىپ ەڭبەك ەتتى. بايسەركەنوۆ قازاق تەاترى ونەرىنىڭ تاريحىندا تۇڭعىش رەت ءبىر سپەكتاكلدى ەكى كەشكە ءبولىپ قويىپ, م. شولوحوۆتىڭ «تىنىق دون» تريلوگياسىنىڭ ت. الىمقۇلوۆ اۋدارعان ساحنالىق نۇسقاسىن جامبىل وبلىسى دراما تەاترىنىڭ ساحناسىنا شىعاردى. ونىڭ ءاربىر قويىلىمىن تەك حاس شەبەردىڭ قولىنان عانا كەلەتىن بىرەگەي تۋىندى دەپ بىلەمىن. ءوز شاكىرتتەرىن اۋديتوريا اياسىندا بەرىلەتىن بىلىممەن عانا شەكتەمەي, ولاردىڭ اينالاسىنا كەڭ قاراۋىنا, وزگەشە پايىممەن قابىلداۋىنا, جالپى رۋحاني دامۋىنا əسەر ەتە بىلگەن ناعىز ۇستاز. زيالىعا ءتان كىسىلىك قاسيەتى, بىلىكتىلىگىن بيىكتەتۋگە ۇمتىلىسى, توسىن شەشىمگە بەيىم رەجيسسەرلىك قىرى ۇستازىمىزدى اينالاسىنان دارالاپ تۇراتىن. وسى اۋديتوريادا ءدارىس الاتىن ونەرلى ستۋدەنتتەر ءۇشىن دە مامان اعامىزدىڭ تاعىلىمى مول رۋحاني مۇراسى, شىعارماشىلىق تاجىريبەسى ۇلگى-ونەگە بولا بەرمەك», – دەدى تەبىرەنىپ تۇرىپ.
مامان بايسەركە ۇلىنىڭ شاكىرتى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, «ساحنا ءسوزى» كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, پروفەسسور داريعا تۇرانقۇلوۆا دا ۇستازىن ساعىنىشپەن ەسكە الدى. «مەنى ونەرگە باۋلىعان, ازامات, تۇلعا بولىپ قالىپتاسۋىما يگى اسەرىن تيگىزگەن ۇستازىم – مامان اعا ەدى. ءالى ەسىمدە, «داريعا, قازاق ءتىلى, قازاق ءسوزى قايدا كەتىپ بارادى؟ انا ءتىلىمىزدىڭ ساحنادا قالاي ايتىلىپ جۇرگەنىن ەستيسىڭ بە – ءولىپ بارادى عوي. انا ءتىلىمىزدى قالاي دا ساقتاپ قالۋىمىز كەرەك!» دەپ ۇلت ءتىلىنىڭ تاعدىرىنا الاڭداعانى ۇلى ۇستازدىڭ ازاماتتىعى عانا ەمەس, كورەگەندىگى مەن كەمەڭگەرلىگى ەدى. ساحنا تىلىنە ءنار بەرەتىن انا ءتىلىنىڭ قاسيەتىن جاس اكتەرلەر مەن اكتريسالار ءبىلىپ, جان-جۇرەگىمەن ءتۇيسىنىپ ءوسۋى ءتيىس.
«كوركەم دۇنيەنىڭ ءتىلى باي بولعاندا ونىڭ ءمانى ەشقاشان جادىدان وشپەيدى» دەپ ۇيرەتتى ۇستازىمىز. ءوزى دە ساحنادا قازاق ەلىنىڭ زيالى ەرلەرىنىڭ تۇلعالارىن, ساليقالى سۇلۋ مىنەزى مەن بولمىسىن ادەمى سومداي ءبىلدى. ۇستازدىڭ سوڭىندا قالعان رۋحاني مۇراسى ومىرشەڭ قالپىن ساقتاپ تۇرعاندا ونىڭ جارقىن بەينەسى دە ماڭگى بىزبەن بىرگە», – دەپ ساحنا ساڭلاعىن ۇمىتپاي, اۋديتوريا اشىپ, تاقتا قويىپ ۇلىقتاعان اكادەميا باسشىلىعىنا العىسىن ءبىلدىردى.
ايگۇل احانبايقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى