كاسىبي قۇزىرەتتى پەداگوگ كادرلار دايارلايتىن ىرگەلى وقۋ ورنى مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى پەداگوگيكالىق كوللەدجى 1903 جىلى, 23 قىركۇيەكتە سەمەي مۇعالىمدەر سەمينارياسى نەگىزىندە اشىلعان تاعدىر-تالايى كۇردەلى, شەجىرەسى باي, ەلىمىزدەگى تۇڭعىش وقۋ ورنى.
سەميناريا 1920 جىلى حالىققا ءبىلىم بەرۋ ينستيتۋتى بولىپ وزگەردى. 1922 جىلى وسى وقۋ ورنىنىڭ نەگىزىندە ەكى پەدتەحنيكۋم (قازاق, ورىس) اشىلدى. ال 1937 جىلى پەدتەحنيكۋم بازاسىندا دەربەس ەكى پەدۋچيليششە قۇرىلدى. 1953 جىلى ەكى پەدۋچيليششە بىرىكتىرىلىپ, «ك.د.ۋشينسكي اتىنداعى پەداگوگيكالىق ۋچيليششە» اتاندى. 1957 جىلى وقۋ ورنى جابىلىپ, 1963 جىلى جۇمىسىن قايتا جالعاستىردى. 1967 جىلى وقۋ ورنىنا مۇحتار اۋەزوۆ ەسىمى بەرىلدى. سەمەيدىڭ مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى پەداگوگيكالىق ۋچيليششەسى بىلىكتى كادرلار دايارلاۋعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن قازاق كسر-ءنىڭ اعارتۋ ءىسى قىزمەتكەرلەرى كاسىپوداعىنىڭ اۋىسپالى قىزىل تۋىمەن ءۇش رەت ماراپاتتالدى. 1992 جىلى 22 مامىردا پەدۋچيليششە كوللەدج بولىپ قايتا قۇرىلدى.
پەداگوگيكالىق كوللەدجدىڭ تاريحى ن.قۇلجانوۆ, ن.قۇلجانوۆا, ي.تاراباەۆ, الاش قايراتكەرلەرى ح.عابباسوۆ, ءا.ەرمەكوۆ, ق. نۇرمۇحامەد ۇلى, ا.دۇيسەباەۆ, ب.سارسەنوۆ, ا.بارلىباەۆ, ت.جارقىنباەۆ, ي.الىمبەكوۆ, ق.مۇزدىباەۆ, م.تۇرعانباەۆ, س.مۇستافين, م.مالدىباەۆ سىندى كورنەكتى قوعام قايراتكەرلەرى مەن اعارتۋشى-پەداگوگتەردىڭ, سونداي-اق ەل عىلىمىنىڭ دامۋىنا قوماقتى ۇلەس قوسقان وقۋ ورنى تۇلەكتەرىنىڭ ەسىمدەرىمەن تىعىز بايلانىستى. ولاردىڭ ءبىر پاراسى – قازاق كسر عا اكادەميگى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, قازاق كسر-ءىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن عىلىم قايراتكەرى م.و.اۋەزوۆ, قازاق كسر عا-نى ۇيىمداستىرۋشى جانە ونىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى, قازاق كسر عا اكادەميگى, كەڭەس وداعىنىڭ جانە قازاقستاننىڭ مەتاللوگەنيا مەكتەبىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى, قازاقتان شىققان تۇڭعىش اكادەميك ق. ساتباەۆ, ت.ب.
سونداي-اق ادەبيەتتانۋشى, ونەرتانۋشى, شىعىستانۋشى, ۇلتتىق ارحەولوگيا مەكتەبiنiڭ نەگiزiن قالاۋشى, فيلولوگيا عىلىمىنىڭ دوكتورى, قازاقستان عا اكادەميگى, قازاق كسر-iنiڭ ەڭبەك سiڭىرگەن عىلىم قايراتكەرi ءا. مارعۇلان, ابايتانۋشى عالىم م.بوجەەۆ, ابايدىڭ شوبەرەسى, عالىم-زەرتتەۋشى ب.اقىلباەۆ, كەڭەس وداعىنىڭ باتىرلارى ءى.ايتىقوۆ, ۆ.بۋنتوۆسكيح, ۆ.شۋلياتيكوۆ, سوتسياليستىك ەڭبەك ەرلەرى ج.ءشايجۇنىسوۆ, م.نوسوۆا, د.پاري, قوعام قايراتكەرلەرى ج.ايماۋىتوۆ, ت.جومارتباەۆ, ت.قاسەنوۆ, جازۋشى ءا.نۇرشايىقوۆ, تۇڭعىش قازاق گەنەرالى, قازاق كسر-ى ىشكى ىستەر ءمينيسترى ش.قابىلباەۆ, قازاق كسر-ى ءبىلىم ءمينيسترىنىڭ, كسرو عا-نىڭ تۇڭعىش مۇشە-ءتىلشىسى ا.سەمباەۆ, ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ كورنەكتى ۇيىمداستىرۋشىسى ك.داۋكەەۆ, قازاق ءتىل ءبىلىمىنىڭ مامانى, پەداگوگ, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, ديالەكتولوگ, قازاق ديالەكتولوگياسى عىلىمىنىڭ نەگىزىن سالۋشىلاردىڭ ءبىرى ج.دوسقاراەۆ, بۇكىلالەمدىك ايەلدەر كونگرەسىنىڭ مۇشەسى, قوعام قايراتكەرى ف.حاليتوۆا سياقتى ەلىمىزگە بەلگىلى تۇلعالار بار.
115 جىلدىق تاريحى بار كوللەدجدە وقۋ-تاربيە ءۇردىسىن يننوۆاتسيالىق تۇرعىدا ۇيىمداستىرۋ, ورتا كاسىپتىك پەداگوگيكالىق ءبىلىم بەرۋدى حالىقارالىق ستاندارت تالاپتارىنا سايكەستەندىرۋ جۇيەلى جولعا قويىلعان.
پەداگوگيكالىق كوللەدج ۇجىمىنىڭ بارشا قاجىر-قايراتى ەلىمىزدەگى ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىمدى دامىتۋدىڭ 2016-2019 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاما مازمۇنىنداعى سىندارلى ساياساتى مەن تىڭ باستامالارىنىڭ بارىنشا ساپالى جۇزەگە اسۋىنا باعىتتالعان. جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ تالابىنا ساي كاسىبي قۇزىرلى مامان دايىنداۋدى نەگىزگى مىندەتى دەپ ەسەپتەگەن ۇجىم ۇدايى پروگرەسسيۆتى دامۋ قاعيدالارىن بەرىك ۇستانىپ كەلەدى. سوعان وراي كەشەندى مونيتورينگ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدى, ءبىلىم بەرۋدەگى جاڭاشىل ۇدەرىستەر مۇمكىندىگىن پايدالانا ءبىلۋدى كۇن تارتىبىنەن تۇسىرگەن ەمەس.
الەمدىك ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىنە ەنۋ جاعدايىنداعى وتاندىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ باسىم باعىتتارىن ويداعىداي جۇزەگە اسىرۋدا وقىتۋشىلار كاسىبي شەبەرلىگىن, وقۋ-ادىستەمەلىك تاجىريبەلەرىن ۇدايى جەتىلدىرىپ وتىرادى. كوللەدجدە 108 وقىتۋشى قىزمەت اتقارادى, ونىڭ ىشىندە 1 فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, 46 جوعارعى ساناتتى (43%) ۇستاز بار. 2014-2018 جىلدار ارالىعىندا پەداگوگيكالىق قۇرامنىڭ ساپالىق ديناميكاسى ءوستى. ماگيسترلەر ۇلەسى 2014 جىلى 10,37 % قۇراسا, 2018 جىلى 40%-كە جەتتى. قازىرگى تاڭدا ونلاين وقۋ ارقىلى 17 وقىتۋشى ارنايى ماگيستراتۋرا كافەدرالارىندا بىلىكتىلىگىن كوتەرۋدە.
كوللەدج وقىتۋشىلارىنىڭ كاسىبي ساپا كورسەتكىشى رەتىندە ءداستۇرلى «بەيبىتشىلىك الەمى» حالىقارالىق ۇيىمىنىڭ مۇعالىمدەر بايقاۋىنا, رەسپۋبليكالىق «ۇزدىك وقۋ ورنى», «ۇزدىك پەداگوگ», «ەڭ ۇزدىك مامان», وقىتۋ جانە دامىتۋ ورتالىعى ۇيىمداستىراتىن «پروفەسسيونالى», وبلىستىق «جىل مۇعالىمى», «ۇزدىك سىنىپ جەتەكشىسى», «ۇزدىك ەلەكتروندى باعدارلاما» بايقاۋلارىنا قاتىسىپ, جۇلدەلى ورىنداردى يەلەنۋىن ايرىقشا اتاۋعا بولادى.
قازىر ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ قولداۋىمەن بىلىكتى مامانداردى شەت مەملەكەتتەرگە ىسساپارلارعا جىبەرىپ, ولاردىڭ حالىقارالىق جوبالارمەن تانىسۋىنا مۇمكىندىكتەر قاراستىرىلۋدا. مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋ ەسەبىنەن كوللەدج وقىتۋشىلارى ا.ارالوۆا, گ.نۇركەنوۆا رەسەيدىڭ ماسكەۋ پەداگوگيكالىق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە, اعىلشىن ءتىلى ءپانىنىڭ وقىتۋشىسى ا.ديۋسەباەۆا فينليانديانىڭ حامك ۋنيۆەرسيتەتىندە بىلىكتىلىگىن كوتەرىپ, پەداگوگيكالىق تاجىريبە جيناقتاپ قايتتى.
قوعامنىڭ جانە ەكونوميكانىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ سۇرانىستارىنا سايكەس, تجكبب جۇيەسىن جاڭعىرتۋ شەڭبەرىندە تۇلعانىڭ زياتكەرلىك مۇمكىندىكتەرىن, كوشباسشىلىق قاسيەتتەرىن, دارىندىلىعىن ءارى كاسىبي قۇزىرەتتىلىگىن دامىتۋدى قامتاماسىز ەتەتىن ۋاجدەمەلىك كەڭىستىك قالىپتاستى. ساپالى ادامي كاپيتال قالىپتاستىرۋ اياسىندا كوللەدج وقىتۋشىلارى سمارت-تەحنيكالاردى قولدانا وتىرىپ, ستۋدەنتتەردىڭ مادەنيەتارالىق كوممۋنيكاتيۆتى قۇزىرەتتىلىگىن قالىپتاستىرۋ باعىتىندا وڭتايلى جۇمىستار اتقارادى. «نەگىزگى ورتا ءبىلىم بەرۋ» ماماندىعىنىڭ «شەتەل ءتىلى مۇعالىمى» بىلىكتىلىگى بويىنشا وقيتىن ءىىى-كۋرس ستۋدەنتى ا.شالقارقىزى انكارا قالاسىندا «Just English» كۋرسىندا ءبىلىمىن جەتىلدىرسە, گرانتتىق نەگىزدە كيپر حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىلىم الىپ جاتقان ءىV كۋرس ستۋدەنتتەرى ا.نۇرتولەۋ, ا.ورىنبەكوۆا مەن ءىىى-كۋرس ستۋدەنتى ج.كاسەنوۆا «بەيبىتشىلىك الەمى» (World of Peace) حالىقارالىق بىرلەستىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن 2017 جىلى وتكەن «دۋباي-2017» حالىقارالىق دوستىق فورۋمى, ونەر فەستيۆالى مەن عىلىمي كونفەرەنتسياعا قاتىسىپ, عىلىمي جوبا قورعاۋدان I ورىن يەلەندى.
مادەنيەتارالىق كوممۋنيكاتسياعا قابىلەتتى مامانداردى دايىنداۋ – كوللەدجدەگى وقۋ-تاربيە ۇدەرىسىنىڭ باستى باعىتى. مەملەكەتتىڭ ءۇش تۇعىرلى ءتىل ساياساتى اياسىندا وقۋ ورنىنا 2013 جىلدان باستاپ «مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە جانە وقىتۋ» ماماندىعىندا كوپتىلدى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جۇزەگە اسىراتىن قاناتقاقتى جوبا ەنگىزىلدى. ستۋدەنتتەردىڭ كوممۋنيكاتيۆتىك داعدىلارىن, ىسكەرلىگى مەن كرەاتيۆتىلىگىن دامىتۋ ماقساتىندا 2010 جىلى قۇرىلعان «Conversational club» ۇيىرمەسى قالاداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم نەگىزىندە شەتەل ەرىكتىلەرىمەن «ەركىن سۇحبات» الاڭىن قۇرىپ, پوليمادەنيەتتى كاسىبي تۇلعا قالىپتاستىرۋدا.
شىعارماشىلىققا بەيىم, تالانتتى, ۇزدىك ءبىلىم الۋشىلارعا حالىقارالىق كاسىبي شەبەرلىك كونكۋرستارىنا, وليمپيادالارعا, سپورت جارىستارىنا قاتىسۋ بارىسىندا وقۋ ورنى ارقاشان قولداۋ كورسەتەدى. ءبىلىم الۋشىلار بارناۋل پەداگوگيكالىق كوللەدجىندە وتكەن حالىقارالىق «مويا بۋدۋششايا پروفەسسيا – ۋچيتەل!» بايقاۋى مەن تاريحي-ولكەتانۋ «ناش التاي – وت يستوكوۆ ك سوۆرەمەننوستي» كونفەرەنتسياسىنا, حالىقارالىق سەرىكتەستەر قاتىسۋىمەن سەمەيدە وتكەن رەسپۋبليكالىق «مۇعالىم – مارتەبەلى ماماندىق» جانە رەسپۋبليكالىق «ۇزدىك يننوۆاتسيالىق ساباق» كاسىپتىك بايقاۋلارىنا قاتىسىپ, جۇلدەلى ورىنداردى يەلەندى.
كوللەدج ستۋدەنتتەرى ءتۇرلى سپورت سايىستارىنا قاتىسىپ, ەلىمىزدىڭ تۋىن بيىك تۇعىرعا كوتەرۋگە ءاردايىم اتسالىسىپ كەلەدى. ماسەلەن, سەمسەرلەسۋدەن سپورت شەبەرى ك.تۋسۋپبەكوۆا, كاراتەدان سپورت شەبەرى م.دۇيسەنعازين, تاەكۆوندودان ەلىمىزدىڭ ءۇش دۇركىن جەڭىمپازى, قىرعىزستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكى دۇركىن جەڭىمپازى, قارا بەلبەۋ يەگەرى ن.ءابدراحىم, سامبودان ەل چەمپيونى ن.جۇماي, كيوكۋشينكاي كاراتەدان حالىقارالىق ءتۋرنيردىڭ ەكى دۇركىن جەڭىمپازى, قوڭىر بەلبەۋ يەگەرى م.قۇماروۆا, شاڭعىدان ەل جەڭىمپازى ە.قايىڭباي, تاەكۆاندودان سپورت شەبەرى, ازيا چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى, ەل جەڭىمپازى ت.سەرىكحانوۆ, فۋتبولدان «التاي» قۇراماسىنىڭ مۇشەسى, وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق جارىستاردىڭ جۇلدەگەرى ع.سۇلتانوۆ جانە ا.امانجول, ق.ساين سىندى ساڭلاقتار كوللەدج مەرەيىن اسقاقتاتۋدا.
سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋ بارىسىندا ستۋدەنتتەردىڭ ەل ۇكىمەتى مەن بۇۇ جۇيەسى اگەنتتىكتەرى اراسىنداعى بىرلەسكەن باعدارلاماعا سايكەس اشىلعان (UNFPA) Y-PEER («جاس قۇرداستار») رەسۋرس ورتالىعى جانە سپورت, گيمناستيكا, جاتتىعۋ زالدارى, «سپارتاك» ستاديونى مەن «دەلفين» باسسەينى, «تيسسا» شاڭعى بازاسى, سپورت سەكتسيالارى تۇراقتى قىزمەت اتقارادى. Y-PEER (جاس قۇرداستار) قالا كولەمىندە كوللەدج ستۋدەنتتەرىنە رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىقتى قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا كەڭەس بەرىپ, ورتالىق ەرىكتىلەرىن دايارلاۋدى جۇزەگە اسىرۋدا. مارالساي رەسپۋبليكالىق جازعى لاگەرىمەن ءوزارا سەرىكتەستىك تە كاسىبي ءبىلىم بەرۋگە اسەرىن تيگىزىپ, ساپالى ءبىلىم مازمۇنىن تولىقتىرىپ وتىر.
كوللەدج قابىرعاسىندا ساپالى مامان دايارلاۋ ءۇشىن قاجەتتى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق تۇتاس بازا قۇرىلىپ, كابينەتتەر, زەرتحانالار, شەبەرحانالار تالاپقا ساي جاساقتالعان. كوللەدج كىتاپحاناسىنداعى 51 404 دانا كىتاپ قورى قازاقستاندىق اۆتوماتتاندىرىلعان ورتاق اقپارات باعدارلاماسىنا (كابيس) ەنگىزىلگەن. كوللەدجدەگى 33 وقۋ كابينەتىنە مەكەمەنىڭ ايتۋلى تۇلەكتەرى مەن وقىتۋشىلارىنىڭ ەسىمدەرى بەرىلگەن. ستۋدەنتتىڭ اقپاراتتىق مادەنيەتى مەن كومپيۋتەرلىك ساۋاتتىلىعىن دامىتىپ, تسيفرلى ءبىلىم بەرۋ رەسۋرستارىن دايىنداۋ سياقتى سان سالالى مىندەتتەردى ورىنداۋ ماقساتىندا, ەلىمىزدىڭ قوعام قايراتكەرلەرى مەن ۇلتجاندى كاسىپكەر-مەتسەناتتارىنىڭ قارجىلاندىرۋىمەن Wi-Fi نۇكتەسى ارقىلى ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلعان م.و. اۋەزوۆ اتىنداعى ەلەكتروندى اقپاراتتىق زال, 9 اتاۋلى كابينەت جانە 30 ورىندىق ينتەرنەت زال اشىلدى. بۇدان باسقا مۋلتيمەديالىق-لينگافوندىق اۋديتوريالار جانە زاماناۋي اۋديو-ۆيدەو قۇرالدارىمەن جابدىقتالعان ينتەراكتيۆ تاقتالى ءدارىسحانالار ستۋدەنتتەردىڭ سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرىپ وتىر.
كاسىبي-فۋنكتسيونالدىق ەڭبەك نارىعىندا باسەكەگە قابىلەتتى, سۇرانىسقا يە, كاسىبي الەۋەتى بەرىك ماماندار دايارلاۋ ءۇشىن «حالىقارالىق ەكولوگيا جانە ينجەنەرلىك عىلىم اكادەمياسى» جشس, ەلىمىزدىڭ تجكبب جۇيەسىندەگى ىرگەلى وقۋ ورىندارىمەن كەلىسىمشارت جانە ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم اياسىندا حالىقارالىق دەڭگەيگە دەيىنگى عىلىمي-تەوريالىق, عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيالار, كاسىپتىك بايقاۋلار مەن وليمپيادالار, عىلىمي كونسۋلتاتسيالار, يننوۆاتسيالىق جوبالاردى بىرلەسىپ وڭدەۋ مەن وتكىزۋ باعىتىنداعى جۇمىستار دا تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىلىپ كەلەدى.
وقۋ ورنىنىڭ حالىقارالىق ءبىلىم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ باعىتىنداعى جۇمىسى ۋاقىت تالابىنا ساي اتقارىلۋدا.
2013 جىلى رەسەي ءبىلىم اكادەمياسىنىڭ تەوريا جانە پەداگوگيكا تاريحى ينستيتۋتى جانە قازاقستان پەداگوگيكالىق عىلىمدار اكادەمياسىمەن ءۇش جاقتى كەلىسىمشارت, تۇركيانىڭ دوگۋ اكدەنيز ۋنيۆەرسيتەتىمەن جانە 2017 جىلى رەسەيدىڭ التاي ولكەسىندەگى بارناۋل, رۋبتسوۆسك, سلاۆگورود, بيسك, كامەنسك پەداگوگيكالىق كوللەدجدەرىمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى ورتاق مەموراندۋم جاسالىپ, ءوزارا ارىپتەستىك-سەرىكتەستىك بايلانىستار مىعىم ورنىقتى.
جەكە تۇلعا تاربيەسىن ىزگىلەندىرۋ – بۇگىنگى زاماننىڭ باستى تالابى. كوللەدج ۇجىمى ستۋدەنتتەردىڭ ءبىلىم ساپاسىنا ايرىقشا ءمان بەرە وتىرىپ, ولاردىڭ يننوۆاتسيالىق ويلاۋ قابىلەتىن دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل بولەدى. ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ بيىلعى جولداۋىنداعى ادامي كاپيتال ساپاسىن جاقسارتۋعا بايلانىستى ءبىلىم بەرۋ ىسىندەگى وزگەرىستەردى مەڭگەرۋگە بەيىم كادرلاردى دايىنداۋعا دا كوللەدج ۇجىمى ۇلەس قوسۋدا. وقۋ ورنىنىڭ باستى ماقساتى – كاسىبي ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن وزىق مەتودولوگيامەن ۇدايى جۇيەلەپ وتىرۋ, ءبىلىم بەرۋدەگى جەتىلگەن داعدىلار ءتۇرىن مەڭگەرگەن بىلىكتى مامانداردى دايارلاۋ.
شاعانگۇل جاناەۆا,
م.اۋەزوۆ اتىنداعى پەداگوگيكالىق كوللەدجدىڭ ديرەكتورى,
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى
سەمەي