اتىراۋ وبلىسىنىڭ يساتاي اۋدانى – قويناۋى قۇت-قازىناعا تولى مەكەن. 1968 جىلى وسى اۋدانعا قاراستى مارتىشي كەن الاڭىندا العاش رەت مۇناي يگەرىلە باستاعان ەدى. 1973 جىلى «جايىقمۇنايگاز» باسقارماسى قۇرىلدى. سودان بەرى نارىن قۇمىن جايلاي ورنالاسقان ەلدىڭ يگىلىگى ەسەلەنىپ كەلەدى. العاشقى كەزدە جۇرتشىلىق اراسىندا مارتىشي اتاۋىمەن كەڭ تاراعان كەن الاڭىنا 2000 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن گەولوگى سالتانات بالعىمباەۆتىڭ ەسىمى بەرىلدى.
«ەمبىمۇنايگاز» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ «جايىقمۇنايگاز» مگوب-گە قاراستى كەن الاڭىنىڭ اشىلعانىنا بيىل – 50 جىل. مەرەيلى داتا اتاۋسىز قالمادى. كەن الاڭىنان باستالعان سالتانات اۋدان ورتالىعىندا جالعاسىن تاۋىپ, جاڭا نىساندار پايدالانۋعا بەرىلدى, مادەني شارالار ۇيىمداستىرىلدى.
س.بالعىمباەۆ كەنىشىندە مۇناي-گاز دايىنداۋ جانە ايداۋ, مۇناي ءوندىرۋ تسەحتارى مەن وندىرىستىك قۇرال-جابدىقتاردى جوندەۋ جانە پروكاتتاۋ بولىمشەسى جۇمىس ىستەيدى. كەن الاڭىنداعى ۇڭعىمالار جۇمىسى تولىقتاي اۆتوماتتاندىرىلعان.
«1971 جىلى جۇمىسقا ورنالاستىم, – دەپ ەسكە الادى كاسىپورىننىڭ بايىرعى گەولوگى قازيپا سۇيىنعاريەۆا. – كەن ورنىن العاشقى يگەرۋشىلەردىڭ ءبىرى ەكەنىمدى ماقتانىشپەن ايتامىن. وسى جەردەن جولداما الىپ, گۋبكين اتىنداعى ماسكەۋ مۇناي جانە گاز ينستيتۋتىندا وقىپ كەلدىم. وپەراتوردان باستاپ تسەح باستىعىنا دەيىنگى قىزمەتتى اتقارىپ, 2006 جىلى زەينەتكە شىقتىم. ءبىزدىڭ كەزىمىزبەن قازىرگى جۇمىس جاعدايىن سالىستىرۋ مۇمكىن ەمەس, ءبىز ول كەزدە بارلىق جۇمىستى قولمەن ىستەيتىن ەدىك».
ءيا, قازىر جاعداي باسقاشا. «ەمبىمۇنايگاز» اق الەۋمەتتىك احۋالعا ايرىقشا كوڭىل بولەدى. مۇنى سالتاناتتى شارادا «قازمۇنايگاز» ۇك» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى قۇرمانعازى ەسقازيەۆ ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
– بۇگىنگى تاڭدا «ەمبىمۇنايگاز» اق وتە كونە كەن ورىندارىن يگەرىپ جاتىر. سوعان قاراماستان الەۋمەتتىك جاعدايدى جاقسارتىپ, جۇمىسشىلارعا كوپ كوڭىل بولۋدە. كومپانيانىڭ باستى قۇندىلىعى – سىزدەر, مۇنايشىلار! الەۋمەتتىك نىسانداردى جاقسارتۋ جۇمىستارى جالعاسادى. مۇنايشىلاردىڭ كاسىبي مەرەكەسى قارساڭىندا «قاينارمۇنايگاز» مگوب-ءنىڭ كەنباي كەن الاڭىندا 100 ورىندىق جاتاقحانانىڭ, «جىلىويمۇنايگاز» مگوب-گە قاراستى قيسىمباي كەنىشىندە 50 ورىندىق اسحانانى ىسكە قوستىق. بۇگىن س.بالعىمباەۆ كەن الاڭىنداعى 150 ورىندىق اسحانا سىزدەرگە ەسىگىن ايقارا اشىپ وتىر. ۋاقىت ءبىر ورنىندا تۇرمايدى. بولاشاقتا وسىنداي جۇمىستارىمىزدى جالعاستىرا بەرەمىز, – دەدى ءوز سوزىندە قۇرمانعازى ورىنعازى ۇلى.
ق.ەسقازيەۆ ءوزىنىڭ قۇتتىقتاۋ سوزىندە اتقارىلعان جۇمىستارعا دا كەڭىنەن توقتالدى. سوڭعى جىلداردا «جايىقمۇنايگاز» مگوب بويىنشا 60 شاقىرىمدىق وندىرىسىشىلىك جولدىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, ىسكە قوسىلعانىن, سونىمەن قاتار قاراتون قۇرىلىمىندا بارلاۋ جۇمىستارىن باستاۋ جونىندەگى جۇمىس جوسپارى قولعا الىناتىنىن, بۇل ورايدا ۇڭعىمالاردىڭ تەرەڭدىگى 6000 مەتر بولاتىندىعىن دا اتاپ ءوتتى. «س.نۇرجانوۆ, دوسمۇحامبەتوۆ, اقتوبە, نوۆوبوگات كەنىشتەرىندە ۇڭعىمالاردى بۇرعىلاۋ جۇمىستارى قولعا الىنعالى وتىر. بۇگىنگى تاڭدا «ەمبىمۇنايگاز» اق-تا 5 مىڭنان استام ادام ەڭبەك ەتەدى. بيىلعى جىلى 2 ميلليون 895 مىڭ توننا ءونىم يگەرۋ جوسپارلانۋدا», دەدى ول.
مەرەكەلىك شارا ودان ءارى سازدى باعدارلامامەن جانە ەڭبەك وزاتتارىن ماراپاتتاۋمەن جالعاستى. قارا التىن ءوندىرىسىنىڭ وركەندەۋىنە ولشەۋسىز ۇلەسىن قوسىپ, ۇلگى-ونەگە بولىپ جۇرگەن كاسىبي مەرەكە يەلەرىنىڭ ءبىر توبىنا ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ «مۇناي-گاز كەشەنىن دامىتۋعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن» مەدالى تابىستالدى. سونداي-اق «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى» اق, «قازمۇنايگاز» ۇك» اق, «ەمبىمۇنايگاز» اق-تىڭ قۇرمەت گراموتاسى مەن العىس حاتى, يساتاي اۋدانى اكىمىنىڭ العىس حاتتارى تاپسىرىلدى.
ماراپاتتاۋ شاراسىنا جينالعانداردى «ەمبىمۇنايگاز» اق-تىڭ باسقارما توراعاسى ءانۋار جاقسىبەكوۆ قۇتتىقتادى:
– ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 23 تامىزى كۇنى اتىراۋ وبلىسىنداعى جۇمىس ساپارىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «ەمبىمۇنايگاز» اق-تىڭ باس كەڭسەسىنە كەلدى. بۇل – ەمبىلىك مۇنايشىلار ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە. 23 جىل بۇرىن ەلباسى «قاينارمۇنايگاز» مگوب اشىلۋ سالتاناتىنا قاتىسقان بولاتىن. مىنە, ەندى مەملەكەت باسشىسى ەكىنشى رەت قازاق مۇنايىنىڭ قارا شاڭىراعىنا اياق باسىپ وتىر. ەلباسى ءوندىرىس ۇدەرىستەرىن قاداعالاۋ ورتالىعىنىڭ جۇمىسىمەن, سونىڭ ىشىندە «ينتەللەكتۋالدى كەن ورىن» جوباسىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. وزدەرىڭىز جاقسى بىلەسىزدەر, ءبىزدىڭ كومپانيا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا ساي ءوندىرىستى جاڭا تەحنولوگيالارمەن قامتىپ, تىڭ جوبالاردى باتىل ەنگىزىپ كەلەدى. 2016 جىلى ءوندىرىس شىعىندارىن وڭتايلاندىرۋ مەن ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قولعا الىنعان بۇل قاناتقاقتى جوبا – ۋاز كەن الاڭىندا ىسكە قوسىلىپ, بۇگىندە تيىمدىلىگىن دالەلدەپ تە ۇلگەرگەن تىڭ باعدارلاما. 2017 جىلى جوبا جۇمىسى پرورۆا كەن الاڭدارى توبىنا تاراتىلدى. 2024 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 12 كەن الاڭى تسيفرلى وندىرىسكە كوشىرىلەدى.
ەمبى ءوندىرىسىن وزگەرىستەرمەن, جاڭا تەحنولوگيالارمەن ۇزدىكسىز قامتۋ ەڭ الدىمەن ۇجىمداعى بىرلىكتىڭ, اۋىزبىرشىلىكتىڭ جەمىسى دەپ ءتۇسىنۋ كەرەك. بۇل ەمبىلىك مۇنايشىلاردىڭ بەرەكەلى تىرلىكتەرىنىڭ ارقاسى دەپ ەسەپتەيمىن, سول ءۇشىن دە سىزدەرگە ۇلكەن العىس ايتامىن, – دەدى قۇتتىقتاۋ سوزىندە ءانۋار ەركىن ۇلى.
س.بالعىمباەۆ كەن الاڭىنان باستالعان شارالار لەگى يساتاي اۋدانىنىڭ ورتالىعى اققىستاۋ اۋىلىندا ورنالاسقان «جايىقمۇنايگاز» باسقارماسى باس كەڭسەسىنىڭ كۇردەلى جوندەۋدەن كەيىنگى اشىلۋ سالتاناتىمەن جالعاستى. قوناقتاردى قارسى العان «جايىقمۇنايگاز» مۇناي-گاز ءوندىرۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى مالىك ءجۇنىسوۆ تە قويناۋى قۇتتى مەكەندە جاسالىپ جاتقان يگى ىستەردى اتاپ ءوتىپ, بولاشاقتاعى جوسپارلارىمەن ءبولىستى.
«ەمبىمۇنايگازدىڭ» ەلگە تارتۋى مۇنىمەن بىتكەن جوق. تۇستەن كەيىن اۋدان حالقى مادەنيەت ۇيىنە قاراي اعىلدى. قارا سوزگە دەس بەرمەگەن اقىندار اۋىلعا كەلىپ, ايتىس ۇيىمداستىردى. اينۇر تۇرسىنباەۆا, بالعىنبەك يماشەۆ, بەكارىس شويبەكوۆ, سارا توقتامىسوۆا, جانداربەك بۇلعاقوۆ, جەرگىلىكتى اقىندار ساادات نۇرمانوۆ, شالقارباي ءىزباساروۆ, سىرىمبەك سارسەمباەۆتار قاتىسقان ايتىس كورەرمەنگە ەرەكشە كوڭىل كۇي سىيلادى. ال كەشكىسىن ورتالىق ستاديوندا ن.ءجانتورين اتىنداعى وبلىستىق فيلارمونيا ونەرپازدارى مەن قازاق ەستراداسىنىڭ ونەرلى جۇبى قىدىرالى بولمانوۆ پەن قاراقات ءابىلدينانىڭ قاتىسۋىمەن گالا-كونتسەرت ءوتتى. كۇن ۇزاققا سوزىلعان شارا مەرەكەلىك وتشاشۋمەن ءتامامدالدى.
باقىتگۇل باباش,
«ەگەمەن قازاقستان»
اتىراۋ