«وتاندى ءوز ونىمىڭمەن قامتاماسىز ەتە الماساڭ, وزگە ەلدىڭ وركەندەۋىنە قىزمەت ەتەسىڭ» دەگەن قاعيدا بار. وكىنىشكە قاراي, قازاقستان اگرارلى ەل سانالعانىمەن ازىق-ت ۇلىكتىڭ, دايىن ونىمدەردىڭ دەنىن سىرتتان تاسىمالدايدى. باسقاسى باسقا, سوناۋ الىپ مۇحيتتىڭ ار جاعىندا جاتقان برازيليادان ەت العاننان كەيىن وزگە جاعدايدى ايتپاي-اق قويىڭىز.
دەگەنمەن سوڭعى جىلدارى مەملەكەتتىك باعدارلامالار اياسىندا ءوندىرىس ورىندارى اياعىنان نىق تۇرىپ كەلەدى. ازىرگە شەتەل ونىمدەرىمەن ۇزەڭگى قاعىسۋعا شاماسى جەتپەگەنىمەن, ىشكى نارىقتىڭ ىندىنىن جابۋعا جەتىپ جاتىر. وسى ورايدا جىل سايىن وتكىزىلەتىن ۇزدىك تاۋارلار كورمەسى بۇگىنگى مەن بولاشاقتىڭ باعدارىن كورسەتىپ كەلەدى.
قىزىلوردادا كاسىپكەرلەر كوبەيىپ كەلەدى
جاقىندا قىزىلوردادا وبلىس اكىمدىگى مەن كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ۇيىمداستىرۋمەن «قازاقستاننىڭ ۇزدىك تاۋارى – 2018» وبلىستىق كورمە-بايقاۋى ءوتتى. ءبىر قۋانىشتى جايت, وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەر قاتارىنىڭ جىل سايىن ءوسىپ كەلە جاتقانى بايقالادى. ماسەلەن, 2016 جىلى كورمەگە 17 كاسىپكەر عانا تاۋارىن قويسا, وتكەن جىلى ولاردىڭ قاتارى 22-گە جەتكەن. بيىل 34 كاسىپكەر قاتىستى.
وبلىس اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆ 2018 جىلدى «جاپپاي كاسىپكەرلىكتى قولداۋ جىلى» دەپ جاريالاعانى بەلگىلى. وسى ءىستى العا باستىرۋ ءۇشىن ءوزىن-ءوزى ءتيىمسىز جۇمىسپەن قامتىعان جانە جۇمىسسىز ءجۇز مىڭعا جۋىق ادام انىقتالعان ەدى. بۇگىندە ولاردىڭ 27 مىڭعا جۋىعى جۇمىسقا ورنالاستىرىلعان. كاسىپكەرلىككە يكەمى بارلارعا «باستاۋ – بيزنەس» جوبالارى ارقىلى جەكە كاسىبىن اشۋعا كومەك جاسالعان. وسى جۇمىستاردىڭ ارقاسىندا كاسىپ اشىپ, ەندى ءوز ءونىمىن كورمە-بايقاۋعا قويىپ جاتقاندار بار.
سونىمەن وبلىستاعى مىنا ۇزدىك تاۋار وندىرۋشىلەر باسەكەلەستەرىنەن قارا ءۇزىپ شىقتى. «وندىرىستىك ماقساتتاعى ۇزدىك تاۋارلار» اتالىمى بويىنشا جەڭىمپاز بولعان ءۇش كاسىپورىندى ايتىپ وتەيىك. ولار – «قازاقستاننىڭ «كەميكال» مۇناي حيميالىق كومپانياسى» جشس, «اسەم تاس» جشس, «جانزەرە» جشس.
«حالىققا ارنالعان ۇزدىك تاۋارلار» اتالىمى بويىنشا ۇزدىك دەپ تانىلعان «DALATEX» جشس ايىنا 11 مىڭ دانا ەرلەر جەيدەسىن تىگەدى. كاسىپورىندا 40 ادام جۇمىس ىستەيدى. وسى اتالىمداعى تاعى ءبىر جەڭىمپاز «ناريمان» جەكە كاسىپكەرلىگى شيەلى اۋدانى, بەستام اۋىلدىق وكرۋگىندە ورنالاسقان. مۋزىكالىق قۇرالدار ازىرلەيتىن كاسىپكەر اي سايىن 20 مۋزىكالىق قۇرال-جابدىق جاسايدى. 3 ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. قىزىلوردا قالاسىنداعى «سۇلتان سۇيرىك» جشس توقىما ونىمدەرىن شىعاراتىن سەرىكتەستىك جىلىنا 10 مىڭنان استام تۇتىنۋشىعا قىزمەت كورسەتەدى. «ۇزدىك ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى» اتالىمى بويىنشا «ارالتۇز» اق جەڭىمپاز دەپ تانىلدى. ارال اۋدانىنىڭ جاقسىقىلىش كەنتىندە ورنالاسقان كاسىپورىن جىل سايىن 500 مىڭ توننادان استام تۇز وندىرەدى, سەرىكتەستىكتە 1213 ادام ەڭبەك ەتەدى. «سپك قىزىلوردا بالىق» جشس 2012 جىلى قۇرىلعان. قازالى اۋدانىنىڭ ايتەكە بي كەنتىندە ورنالاسقان كومپانيا بالىق ونىمدەرىن شىعارادى. جىلىنا 1260 توننا بالىق ونىمدەرىن وڭدەيتىن زاۋىتتا 50 ادام جۇمىسپەن قامتىلعان. ال «AB INVEST GROUP» جشس سافلور مايىن وندىرەدى. كاسىپورىن 7 ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر.
شارا سوڭىندا «قازاقستاننىڭ ۇزدىك تاۋارى – 2018» وبلىستىق كورمە-بايقاۋىنا ونىمدەرىن اكەلىپ, بەلسەندى قاتىسقان كاسىپكەرلەردى كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى عالىمبەك جاقسىلىقوۆ العىس حاتتارمەن ماراپاتتادى. وبلىستىق كورمە-بايقاۋ جەڭىمپازدارى وسى جىلدىڭ قازان ايىندا استانا قالاسىندا وتەتىن رەسپۋبليكالىق كورمە-بايقاۋعا قاتىسادى.
الماتىنىڭ كومپانيالارى بەلسەنە اتسالىستى
وتكەن اپتانىڭ سوڭىندا الماتى قالاسىنىڭ دا ۇزدىك كاسىپكەرلەرىنىڭ ەسىمدەرى بەلگىلى بولدى. مەگاپوليستىڭ جەرگىلىكتى 60 كومپانياسى «قازاقستاننىڭ ۇزدىك تاۋارى» وڭىرلىك كورمە-بايقاۋىنا قاتىسىپ, ونىمدەرىن ورتاعا سالدى. ولاردىڭ باسىم بولىگى – بايقاۋعا ءبىرىنشى رەت قاتىسىپ وتىرعان جاس كاسىپورىندار.
كورمە تۇرىندە وتكەن بايقاۋدا نان, ءسۇت ونىمدەرىن شىعاراتىن, اياق كيىم, سىرت كيىم تىگەتىن, تۇيە جۇنىنەن تاۋار وندىرەتىن, اۋىل شارۋاشىلىعى, مەديتسينا جانە بيولوگيالىق پرەپاراتتار وندىرەتىن, جيھاز شىعاراتىن كومپانيالار, ءتۋريزمدى دامىتۋعا سەپتىگىن تيگىزۋگە ۇمتىلعان جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەر دە باق سىنادى.
بۇرىننان بەلگىلى وندىرۋشىلەردىڭ اراسىندا الماتى تەحنولوگيالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جەڭىل ونەركاسىپ جانە ديزاين فاكۋلتەتى ستۋدەنتتەرىنىڭ قولىنان شىققان «ۇماي انا» جوباسى بار. تۋريستەرگە ارنالعان تابارىك تۇرىندەگى جيىنتىقتا ءتورت تىلدە جارىق كورگەن ۇماي انا تۋرالى اڭىز كىتاپ, سومكە, اۋديو-كىتاپ جانە ۇماي انا قۋىرشاعى ۇسىنىلعان. سول سياقتى اكادەميك تورەگەلدى شارمانوۆتىڭ يدەياسى بويىنشا ىسكە اسىپ جاتقان بيە سۇتىنەن جاسالعان شوكولادتار دا كورمەگە كەلۋشىلەردىڭ قىزىعۋشىلىعىن وياتتى.
ەكى كۇنگە سوزىلعان «قازاقستاننىڭ ۇزدىك تاۋارى» وڭىرلىك بايقاۋىن ساپا جولىنا تۇسكەن الماتىلىق كاسىپكەرلەردى قاي تۇرعىدا دا قۇلشىندىراتىن جارىس ءارى ۇلكەن جەڭىسكە باستايتىن جولداما دەپ تە قارىستىرۋعا بولادى.
كاسىپكەرلەر ءۇشىن ايتۋلى ءىس-شاراعا «اتامەكەن» ۇكپ باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەلدوس رامازانوۆ, الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باۋىرجان بايبەك, «اتامەكەن» ۇكپ بايقاۋلاردى ۇيىمداستىرۋ جونىندەگى باسقارۋشى ديرەكتورى سالتانات ابدىكارىموۆا, الماتى قالاسى كاسىپكەرلەر پالاتاسى وڭىرلىك كەڭەسىنىڭ توراعاسى يۋري تىلەۋمۇراتوۆ, الماتى قالاسى كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى باعدات تەلەباي, سونداي-اق بيزنەس-قوعامداستىق پەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
سونىمەن مەملەكەتتىك مەكەمەلەر مەن «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى وكىلدەرىنەن قۇرالعان ساراپتاۋ كوميسسياسىنىڭ شەشىمىمەن الماتى قالاسى بويىنشا «قازاقستاننىڭ ۇزدىك تاۋارى» وڭىرلىك كورمە-بايقاۋى جەڭىمپازدارىنىڭ ءتىزىمى تومەندەگىدەي بولدى. «وندىرىستىك ماقساتتاعى ۇزدىك تاۋارلار» اتالىمىندا «الماتى ەلەكتر-مەحانيكالىق زاۋىتى» جشس, «الماتى اۆتوتىركەمەلەر زاۋىتى» جشس, «الماتى كوپىر قۇرىلىسى زاۋىتى» جشس توپ جاردى.
«حالىققا ارنالعان ۇزدىك تاۋارلار» اتالىمىندا «سەميراميدا» تىگىن فيرماسى» جشس, «ادال پلەنت»جشس, «ەلتەكس الاتاۋ» جشس جەڭىسكە جەتتى.
الماتىنىڭ «ۇزدىك ازىق-تۇلىك تاۋارلارى» اتاعىنا «ەفكو الماتى» جشس, «يگەليكوۆا د.م» جك, «قىزىل ايداھار» جشس لايىق دەپ تابىلدى. وسى ارادا زاڭنامالىق وزگەرىستەرگە بايلانىستى, بيىل ءاربىر اتالىم بويىنشا تەڭدەي ءۇش جەڭىمپاز تاڭدالىپ, جۇلدە ءبىرىنشى, ەكىنشى جانە ءۇشىنشى ورىندارعا بولىنبەگەنىن اتاپ ءوتۋ كەرەك.
«بۇگىن ۇزدىكتەردىڭ ۇزدىگى باس قوستى. بۇلار – ونەركاسىپ بايراعى, قازاقستان بيزنەسىنىڭ ەليتاسى سانالاتىن كومپانيالار. ساراپتاۋ كوميسسياسىنىڭ الدىندا قيىن تاڭداۋ تۇردى. بايقاۋعا قاتىسىپ وتىرعان ءاربىر كومپانيا جەڭىمپاز اتانۋعا ابدەن لايىق بولدى», دەدى الماتى قالاسى كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى باعدات تەلەباي.
الماتى قالالىق اكىمدىگىنىڭ وكىلدەرى وڭىرلىك بايقاۋدا جەڭىسكە جەتكەن الدىڭعى قاتارلى ىسكەرلەر «قازاقستاننىڭ ۇزدىك تاۋارى» رەسپۋبليكالىق بايقاۋىندا دا جۇلدەلى ورىنداردان تابىلاتىندىعىنا سەنىم ارتىپ وتىر.
باقتيار تايجان,
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان»