• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ادەبيەت 31 مامىر, 2018

الەمگە ايتىلعان العىس (اڭگىمە)

1360 رەت
كورسەتىلدى

جازدىگۇنى تاپشاندا جاتىپ ۇيىقتاعان راقات قوي, شىركىن. القاراكوك اسپانداعى جۇلدىزدار جىپىرلاپ, جەر بەتىنە جارىق تۇسىرگىسى كەلگەن مىڭ-سان بىلتە شام­دار سەكىلدى جىمىڭداپ تۇرادى. اۋا تازا. دالا تىنىش.

كوكەم بۇگىن جۇمىستان وتە كەش كەلدى. ايتۋىنا قاراعاندا, «اياق استىنان اۋداننان ءبىر توپ كاماسيا ساپ ەتە قالعان» كورىنەدى. سودان با, قازىر كۇندەگىسىنەن دە قاتتى قورىلداپ, بۇكىل دالانى باسىنا كوتەرىپ جاتىر. ال مەن بولسام, قاننەن-قاپەرسىز پىسىلداپ ۇيقىعا كەتكەن ەكى ءىنىمنىڭ ماڭدايىنان كەزەك-كەزەك سيپاپ قويىپ, ءتۇپسىز, تۇڭعيىق ءتاتتى قيالعا شومام.

كەنەت تۇنگى تىنىشتىقتى سەلك ەتكىزىپ, جاقىن ماڭنان ءبىر نارسە گۇرس ەتە قالدى.

– ا-ا؟ – دەپ شوشىپ وياندى كوكەم.

مەندە دە زارە قالمادى. ياپىر-اي!.. بۇ نە بولدى ەكەن؟! مىلتىق پا؟.. مىلتىق بولسا, ءتۇن ىشىندە ونى اتىپ جۇرگەن كىم؟..

سالدەن سوڭ سى­قىرلاپ ءۇيدىڭ سىرتقى ەسىگى اشىلدى. اجەم ەكەن.

– ءاي, نە بولدى؟! – دەدى تاپ­شانعا قاراپ داۋىستاپ.

– بىلمەيم, – دەدىم مەن.

اكەم ءۇن قاتقان جوق. كىرپىگى اي­قاسىپ, قايتادان ۇيىقتاپ بارا جاتقانداي كورىندى.

– باقشا جاقتا بىردەڭە تارس ەتىپ اتىلدى عوي. بارىپ بىلسەڭدەرشى...

كوكەم قىبىرلاپ ورنىنان تۇ­را باستادى. «قورىلداسا دا ءبا­رىن ەستىپ جاتىر ەكەن عوي», دەگەن وي كەلدى ماعان.

قاراڭعى تۇندە مايكىسى اعاراڭ­داپ باقشا جاققا قاراي كەتكەن كوكەم ءبىرازدان سوڭ قولىنا ءبىر جا­رىلعان قاربىزدى ۇستاپ قايتىپ ورالدى.

– مىناۋ ەكەن عوي ادامنىڭ ۇيقىسىن بۇزعان, – دەدى اجەمە قاراپ كۇڭكىلدەپ.

– ە-ە, قۇداي-اي, قاربىز با ەدى... ابدەن ءپىسىپ, ەشكىم ءۇزىپ الماعان سوڭ, قاناسىنا سىيماي تارس ەتىپ اتىلعان دا جارىقتىق.

قارادان قاراپ ءراسۋا بولعان قاربىزعا اجەمنىڭ جانى اشىعان­داي بولدى.

– ءيا-ءا... اتىلاتىن ۋاقىتتى تاپ­قان ەكەن... – دەپ كوكەم قاراڭ­عىدا اياعىنا قوڭىلتاياق كيە سالعان ەسكى كالوشتى شەشىپ, ءوز ورنىنا بارىپ قايتادان قيسايا كەتتى.

ال اجەم بولسا, الگى قاربىزدىڭ قابىعىنا قاراپ تامسانىپ:

– ە-ە, اللا, كورسەتكەنىڭە شۇكىر, – دەدى اقىرىن عانا كۇبىرلەپ. – ءشول دالادان سۋ شىعادى, ەل-جۇرت كەتپەن شاۋىپ, باۋ-باقشا ەگەدى, ءسويتىپ ءتۇن ىشىندە تارسىلداپ قار­بىز اتىلادى دەپ كىم ويلاعان. بۇ­رىن بۇل باقىرشادا ءبىر جۇتىم سۋعا زار بوپ, تاڭدايىمىز كەۋىپ وتى­رۋشى ەك قوي... توبا, توبا-ا!..

اجەمنىڭ داۋسى القاراكوك كور­پە جامىلىپ, تىپ-تىنىش, تىم-تىرىس ماۋجىراپ جاتقان جەر بە­تىن­­دەگى تىرشىلىككە العىس ايتىپ تۇر­­عانداي شەكسىز مەيى­رىمگە تولى ەدى.

نۇرعالي وراز,

«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار