لۋيس سۋارەس پەن ەدينسون كاۆاني تاندەمى

بۇرىنعى ۋرۋگۆاي

جازبامىزدىڭ كىرىسپە سوزىندە ۋرۋگۆاي فۋتبولدان الەم چەمپيو­ناتىن باستاپ بەرگەنىن ايتىپ قالدىق قوي. حالىقارالىق فۋتبول فەدەراتسياسىنىڭ العاشقى باسشىلارىنىڭ ءبىرى, الەمدىك دوپ دوداسىن ۇيىمداستىرۋ يدەياسىنىڭ اۆتورى جيۋل ويمە 1929 جىلى ءبىرىنشى الەم چەمپيوناتى ۋرۋگۆايدا وتەتىنىن ايتقانىمەن, وعان قانداي قۇرامالاردى قا­تىس­تىراتىنىن بىلمەي باسى قاتقان ەدى. ءتىپتى ەۋروپانىڭ الپاۋىت قۇرامالارىنىڭ تالايى فۋتبولشىلاردى اپارىپ-اكەلۋگە قارجى تاپشى دەگەن سەبەپتى كولدەنەڭ تارتىپ, قاتىسۋدان باس تارتا باستادى.

چەمپيونات باستالۋعا ەكى اي قالعاندا دا فۋتبولى قاتتى دامىعان قارت قۇرلىقتان بىردە-ءبىر كوماندا اتلانت مۇحيتىن كە­سىپ, العاشقى چەمپيوناتقا بارعى­سى كەلگەن جوق. بۇل جاعداي ۋرۋگ­ۆايلىقتاردىڭ ءتىپتى كوڭىل­دەرىنە تيگەنى انىق. ويتكەنى ۋرۋگ­ۆاي 1924 جانە 1928 جىلدارى مۇحيت كەشىپ, پاريج بەن امستەر­دامدا وتكەن وليمپيا ويىن­دارىنا بارۋعا تاۋەكەل ەتتى. ەۋ­روپا­لىقتارعا نەگە ولاي جاساماسقا؟

اقىرى ۋرۋگۆايلىقتار كو­ماندالاردىڭ بۇكىل جاتىن ورنىن, ءىشىپ-جەمىن عانا ەمەس, كۇللى كەلۋ-كەتۋ جول قاراجاتىن دا ءوز موينىنا الاتىنىن ايتقان سوڭ عانا تيىن ساناپ قالعان ەۋروپالىقتار كونگەن سىڭاي تانىتتى. بىراق 1930 جىلدىڭ 29 ماۋسىمى كۇنى ۋرۋگۆايدى بەتكە العان كەمەگە ريمە تەك ءتورت قۇرامانىڭ – فرانتسيا, رۋمىنيا, يۋگوسلاۆيا جانە بەلگيا فۋتبولشىلارىن عانا وتىرعىزا الدى. بۇلار سول كەزدە ەۋروپانىڭ ورتاشا دەڭ­گەي­دەگى كوماندالارى ەدى. ولارعا سول­تۇستىك امەريكانىڭ 7 وكىلى قو­سىلدى. ءسويتىپ العاشقى بىرىن­شىلىككە 13 كوماندا قاتىستى.

13 كوماندا قاتىسقان تۇڭعىش الەم چەمپيوناتىندا قۇرامالار 18 ويىن وتكىزدى. قاقپاعا 70 دوپ سوعىلىپ (ورتا ەسەپپەن ءار ويىنعا 3,89 گولدان كەلەدى), ءتورت پەنالتي بەلگىلەندى. ونىڭ ۇشەۋى سوعىلعان جوق. تۇڭعىش چەمپيوناتتىڭ فينالىنا جارىس قوجايىندارى ۋرۋگۆاي مەن ارگەنتينا قۇرامالارى شىقتى. تارتىستى وتكەن ويىندا ۋرۋگۆاي قۇراماسى قارسىلاستارىن 4:2 ەسەبىمەن جەڭىپ, فۋتبولدان العاشقى الەم چەمپيونى اتا­عىن جەڭىپ الدى. ال 1950 جىلى برا­زيليادا وتكەن دوپ دوداسىن­دا ۋرۋگۆاي اراعا 20 جىل سالىپ ەكىنشى رەت باس بايگەگە قول جەتكىزدى. سول جىلدان بەرى ۋرۋگۆاي­لىقتار الەم چەمپيوناتىندا توپ جارا الماي كەلەدى. قازىرگە دەيىنگى ەڭ ۇزدىك ناتيجەسى – ءتورتىن­شى ورىن. 1954, 1970 جانە 2010 جىل­دارعى الەم چەمپيونات­تارىندا جارتىلاي فينالدا جەڭىلىپ, ءتورتىنشى ورىندى قاناعات تۇتقان.

ۋرۋگۆاي قۇراماسى ەكى الەم چەمپيوناتىنا قاتىسۋدان باس تارتىپ (1934, 1938), التى رەت الەم بىرىنشىلىگىنىڭ ىرىكتەۋ كەزەڭىنەن وتە الماعان. سوڭعى رەت ءتورت جىلدىقتىڭ باستى دوداسىنا 2014 جىلى (برازيليا) قاتىسىپ, 1/8 فينالدا كولۋمبيا قۇراماسىنان (0:2) جەڭىلگەن. حامەس رودريگەستىڭ ەكى گولى ۋرۋگۆايلىقتاردى ۇي­لەرى­نە ەرتە قايتارعان-تىن.

بۇگىنگى ۋرۋگۆاي

ۋرۋگۆاي قۇراماسى بيىلعى الەم چەمپيوناتىنا وڭتۇستىك امەريكا ايماعىنان ىرىكتەۋ كەزەڭىنە قاتىسىپ, 10 قۇرامانىڭ ىشىندە برازيليادان كەيىنگى ەكىنشى ورىندى يەلەندى. ءسويتىپ رەسەيدەگى چەمپيوناتقا تىكەلەي جولداما الدى. قۇرامانىڭ قازىرگى جۇلدىزدارى – لۋيس سۋارەس («بارسەلونا») پەن ەدينسون كاۆاني (پسج). سۋارەس بۇگىنگە دەيىن قۇراما ساپىندا 97 ماتچ وتكىزىپ, 50 گول سالعان. ال كاۆاني 100 ويىندا 42 دوپ ەنگىزگەن.

قازىرگى تاڭدا ۋرۋگۆايدى بى­لىكتى باپكەر وسكار تابارەس جات­تىق­تىرادى. 71 جاستاعى مامانمەن ۋرۋگۆاي قۇراماسى ءۇشىنشى مار­تە الەم چەمپيوناتىنا قاتىس­- قالى تۇر. وسكار تابارەس ەڭ ال­­عاش ۋرۋگۆاي قۇراماسىمەن بىرگە 2010 جانە 2014 جىلدارعى الەم بى­رىن­شى­لىكتەرىنە قاتىسقان ەدى. ەكەۋ­ىندە دە فينالعا جەتە الما­عان. ال بيىل فينالعا دەيىن جەتۋ­دى ارماندايدى. سونداي-اق وسكار­دىڭ قول استىندا ۋرۋگۆاي 2011 جى­لى امەريكا كۋبوگىن يەمدەنگەن.

فۋتبول ماماندارى قازىرگى ۋرۋگۆاي قۇراماسىن «ا» توبى­نىڭ ءسوزسىز ۇزدىگى دەپ سانايدى. وسكار تابارەس شاكىرتتەرى چەم­پيو­ناتتاعى العاشقى ويىنىن 15 ماۋ­سىم كۇنى مىسىر قۇراماسىنا قارسى وتكىزەدى. ال ەكىنشى ماتچىن­دا ازيا وكىلى – ساۋد ارا­بيا­­سىمەن كەزدەسسە, سوڭعى تۋردا الاڭ قوجايىندارىمەن ويناي­دى. بىلايشا ايتقاندا, ۋرۋگ­ۆاي­لىقتاردىڭ ءبىر اياعى ءتۋرنيردىڭ پلەي-وفف كەزەڭىندە تۇر دەپ ەسەپ­تەي بەرۋگە بولادى. ەگەر ۋرۋگ­ۆاي 1/8 فينالعا شىعاتىن بولسا, وندا ونى ەۋروپانىڭ ازۋلى قۇ­را­مالارى يسپانيا نەمەسە پور­تۋ­گاليا كۇتىپ تۇرادى. بالكىم, وڭ­تۇستىك امەريكادان كەلگەن قۇراما الەم چەمپيوناتىنداعى جورىعىن 1/8 فينالدا اياقتاۋى مۇمكىن. بۇل, ارينە تەك بولجام عانا. بارلىعىن رەسەيدەگى جاسىل الاڭ انىقتاپ بەرەتىن بولادى.

ءالي بيتورە,

«ەگەمەن قازاقستان»